thumb|Jan Žižka z husyckim księdzem spogląda na Pragę po Bitwie o Witkową Górę Wojny husyckie – wojny religijne toczone na terenie Czech w latach 1419–1436, będące wynikiem krucjat organizowanych przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwaGeorg Denzler, Carl Andresen, Leksykon historii Kościoła. Warszawa 2005, s. 148..
Przebieg wojen Początkiem wojen husyckich stało się powstanie przeciwko obwinionemu za śmierć Jana Husa Zygmuntowi Luksemburskiemu, który po Wacławie IV odziedziczył tron czeski.
Wojskami husyckimi dowodził Jan Žižka, a po jego śmierci w 1424 roku Prokop Wielki. Po odparciu 4 (z pięciu) krucjat: pierwszej w latach 1420–1421 drugiej w latach 1421–1422 trzeciej w roku 1422 czwartej w roku 1427 piątej w roku 1431 W ramach akcji odwetowej, w czasie ofensywy przeprowadzonej na skalę strategiczną i na kilku frontach husyci zaatakowali tereny (Austria, Brandenburgia, Saksonia, Śląsk) z których atakowano Czechy w ramach krucjat. Atak na Śląsk był karą za pomoc udzieloną przez książąt śląskich krzyżowcom, którzy w ramach czwartej krucjaty zaatakowali Czechy. W 1431 r. Prokop Wielki odniósł zwycięstwo nad piątą krucjatą pod Domažlicami.
W wojnach husyckich mimo edyktu wieluńskiego brali udział ochotnicy polscy, a po zawarciu porozumienia z Koroną Królestwa Polskiego, w 1433 r. wyruszyła wyprawa polsko-husycka na ziemie zakonu krzyżackiego, docierając poprzez Nową Marchię aż do wybrzeży Morza Bałtyckiego (zobacz husycka wyprawa nad Bałtyk). Nowościami w dziedzinie wojskowości było masowe wykorzystanie hakownic oraz taktyki ufortyfikowanego taboru. Z początku stosowane przez husytów, były później wykorzystywane przez obie strony konfliktu.
Po ugodzie umiarkowanego odłamu husytów utrakwistów z katolikami doszło do otwartego konfliktu wewnątrz obozu husyckiego. W 1434 r. w bitwie pod Lipanami utrakwiści pokonali taborytów i zawarli porozumienie z Zygmuntem Luksemburskim. W 1436 r. ostateczną formę ugody poparł sobór bazylejski, tzw. Kompaktaty praskie (władca uznawał autonomię Kościoła czeskiego, przyjęto komunię pod dwiema postaciami). Zygmunt został królem Czech w 1436 r. Wojny husyckie osłabiły pozycję Kościoła katolickiego i feudałów niemieckich w Czechach, przygotowały grunt dla idei reformacji w Europie.
Chronologiczna lista bitew 1419 – bitwa pod Nowym Kninem 1419 – bitwa pod Živohoštem 1419 – bitwa pod Nekmierzem 1420 – bitwa pod Sudomierzem 1420 – bitwa pod Melechovem 1420 – bitwa pod Benešovem 1420 – bitwa pod Kutną Horą 1420 – bitwa pod Taborem 1420 – bitwa o Witkową Górę 1420 – bitwa pod Małym Borem 1420 – bitwa pod Wyszehradem 1421 – bitwa pod Mostem 1421 – bitwa na górze Vladař 1421 – bitwa pod Kutną Horą 1422 – bitwa pod Nebovidami 1422 – bitwa pod Habrem 1422 – bitwa pod Niemieckim Brodem 1423 – bitwa pod Hořicami 1423 – bitwa pod Stachovym Dvorem 1423 – bitwa pod Horni Dubenką 1424 – bitwa pod Czeską Skalicą 1424 – bitwa pod Maleszowem 1426 – bitwa pod Uściem 1427 – bitwa pod Zwettlem 1427 – bitwa pod Tachovem 1428 – zdobycie Prudnika 1428 – bitwa pod Nysą 1428 – bitwa pod Chrastavą 1428 – bitwa pod Starym Wielisławiem 1429 – bitwa nad Muldą 1430 – bitwa pod Trnawą 1431 – bitwa pod Horką 1431 – bitwa pod Domazlicami 1433 – bitwa pod Rybnikiem 1433 – bitwa pod Trzebnicą 1433 – bitwa pod Hiltersried 1434 – bitwa pod Lipanami 1435 – bitwa pod Křečem
W kulturze popularnej Wojny husyckie stały się kanwą trylogii husyckiej – popularnych powieści fantastyczno-historycznych, napisanych przez Andrzeja Sapkowskiego w latach 2001–2006. W skład trylogii wchodzą książki: Narrenturm, Boży bojownicy oraz Lux perpetua. Wojny husyckie stały się kanwą trylogii husyckiej – powieści historycznych, napisanych przez czeskiego pisarza Aloisa Jiráska. Wojny husyckie znalazły swoje miejsce także w filmie. Czeski reżyser Otakar Vávra nakręcił w latach 1954–1956 trylogię składającą się z filmów Jan Hus (1954), Jan Žižka (1955) i Proti všem (1956).
Zobacz też Czechosłowacki Kościół Husycki
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Husité – strona internetowa poświęcona husytom i husytyzmowi