Kuny () – osada w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Informacje ogólne Miejscowość położona jest 4 kilometry od siedziby gminy w Domaniowie i 25 kilometrów od Wrocławia. W osadzie znajduje się plac zabaw.

Podział administracyjny W okresie pruskim Kuny należały do gminy z siedzibą w Polwicy (Polwitz), gdzie znajdował się również urząd stanu cywilnego właściwy osadzie. Od 1816 r. Kuny znajdowały się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. wchodziły w skład wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk. Od ok. 1885 r. do 1928 r. Kuny były folwarkiem należącym do obszaru dworskiego (Gutsbezirk) Polwica (Polwitz), a po reformie likwidującej obszary dworskie na terenie Prus w 1928 r., stały się częścią Skrzypnika.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku Kuny były w latach 1945-1954 częścią gminy PolwicaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1972 należały do gromady WierzbnoUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a od 1973 r. są częścią gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Kuny były częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Do 2017 r. Kuny były przysiółkiem wsi Polwica. Od 2018 r. Kuny istnieją jako odrębne sołectwoUchwała Nr. XXXVII/246/17 Rady Gminy Domaniów z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie nadania statutu Sołectwu Kuny. (Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego 2018, poz. 131).

Historia Osada majątkowa z XIV w. Pierwsze wzmianki o Kunach pochodzą z 1341 r., kiedy osada otrzymała lokację na prawie niemieckim. W 1359 r. osada miała powierzchnię 5 i pół łanów, a w 1364 r. 6 i 1/4 łanów. W 1361 r. osada była własnością rodu von Seemannsdorf, a później Lewthko Doringa, od którego w 1397 r. kupił Kuny Hanko Walch. W 1438 r. jest wspomniana jako własność książąt oławskich i pozostawała w ich posiadaniu od pierwszej połowy XV w. do połowy XVIII w. (do czasu wojen śląskich). W 1780 r. Kuny są wzmiankowane jako własność rodu von Martitz, a od ok. 1783 r. do ok. 1885 r. stanowiły własność pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. W 1894 r. jako właściciel wolnego majątku w Kunach jest wspomniany Ernst von Eicke und Polwitz, a Kuny pozostały własnością rodu von Eicke und Polwitz również w 1937 r..

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Kuny nosiły następujące nazwy:

1358: Cunraczkowicz 1386: Conraczkyn 1397: Cunratzken 1438: Kunratzki do 1945 r. Kudrocice (nazwa polska wsi, wymieniona w tomie IV „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” wydanym w 1883 r.) do 1945 r. Kunert (nazwa niemiecka wsi) od 1945 r. Kuny (nazwa nadana po ustanowieniu polskiej administracji na Dolnym Śląsku)

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę osady Kunert do grupy nazw miejscowości pochodzących od imion ich zasadźców, lecz które według Adamy'ego stały się nie do poznania w języku ludowym z powodu zmian dźwięków i skróceń nazw miejscowości. Adamy podawał znaczenie nazwy miejscowości w języku niemieckim jako "Dorf des Konrad".

Gospodarka W Kunach w pierwszej połowie XIX w. znajdowała się oprócz wolnego majątku ziemskiego także kuźnia. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 400 owiec merynos i działalność pszczelarską. W pierwszej połowie XX w. najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Polwicy (Polwitz). W okresie PRL-u i do 1993 r. w Kunach funkcjonował zakład rolny podlegający jednostce w Polwicy należącej do państwowego gospodarstwa rolnego w PolwicyPaweł Poławski oraz inni, Monografia powiatu oławskiego, s. 11 i 13.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie Kun znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi zespół folwarczny, składający się z domu mieszkalnego, budynku mieszkalno-gospodarczego, budynku gospodarczego, stodoły i nawierzchni brukowej.

Demografia W 1783 r. w Kunach mieszkało 49 osób. W 1819 r. mieszkało 46 osób, w 1830 r. 56 osób, w 1845 r. 53 osoby, w 1871 r. 71 osób, w 1885 r. 62 osoby, w 1895 r. 22 osoby, a w 1905 r. 52 osoby. W 2023 r. mieszkało w Kunach 78 osóbRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 4.

W 1871 r. w Kunach na 71 mieszkańców wsi 30 było mężczyznami, a 41 kobietami. We wsi mieszkało 53 ewangelików i 18 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese), a katolicy do parafii w Wierzbnie (Würben).

Przypisy

Bibliografia

Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego, [załącznik nr 2c, w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-07-16) Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 97

Linki zewnętrzne

"Polwitz mit Kunert, Poppelwitz und Schimmeley" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-15) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-16)

Kategoria:Domaniów (gmina)