Rada Konsultacyjna przy Przewodniczącym Rady Państwa – kolegialny organ doradczy przy przewodniczącym Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Wojciechu Jaruzelskim, działający w latach 1986–1989.
Powstanie Pomysł powołania Rady Konsultacyjnej, początkowo określanej jako Społeczna Rada Konsultacyjna, powstał ze strony ówczesnych władz, na X Zjeździe PZPR w 1986, w ramach dążenia władz do ograniczonej demokratyzacji życia politycznego i uzyskania większej legitymacji dzięki dopuszczeniu czynnika społecznego do wpływu na politykę. Zbiegło się to w czasie z amnestią dla wszystkich więźniów politycznych w lecie 1986Ustawa z 17 lipca 1986 (). W powołaniu Rady zaangażowana była także strona kościelna, poparcie dla inicjatywy wyraził prymas Polski Józef Glemp, aczkolwiek Kościół oficjalnie nie delegował tam swoich kandydatów.
Radę utworzono 6 grudnia 1986 na spotkaniu w Belwederze. W skład Rady weszło 56 członków, wybranych w założeniu spośród osób o ugruntowanym społecznym lub środowiskowym autorytecie.
Spośród członków Rady 17 należało do PZPR, 2 do ZSL, 1 do Stronnictwa Demokratycznego, 36 było bezpartyjnych, w tym 12 działaczy katolickich i chrześcijańskich. Rozmowy z działaczami „Solidarności” zostały zerwane, ponieważ po utworzeniu Tymczasowej Rady NSZZ „Solidarność” przez Wałęsę, nie mieli szans na wejście w skład Rady Konsultacyjnej.
Działalność 6 grudnia 1986 miało miejsce pierwsze posiedzenie Rady w Belwederze, z udziałem Wojciecha Jaruzelskiego. Rada nie miała sprecyzowanych kompetencji ani trybu działania, miała być według inauguracyjnego przemówienia Jaruzelskiego forum dyskusji dotyczących spraw społecznych i państwowych, w celu „poszerzania płaszczyzn narodowego współdziałania”, przy założeniu akceptacji niepodważalności Konstytucji PRL, w tym przewodniej roli PZPR i sojuszu z ZSRR.
Przez okres swojego działania, Rada Konsultacyjna nie odegrała znaczącej roli politycznej. Ogółem Rada odbyła 12 posiedzeń, ostatnie 17 lipca 1989, już po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu, prowadzących do przełomu ustrojowego, w których głównym partnerem do rozmów dla władzy stała się Solidarność i Kościół. Na ostatnim posiedzeniu większość członków Rady poparła kandydaturę Wojciecha Jaruzelskiego na stanowisko prezydenta PRL. Dyskusje ze wszystkich posiedzeń Rady opublikowane zostały w całości w dwóch tomach pt. Rada Konsultacyjna przy Przewodniczącym Rady Państwa 1986 – 1989, wyd. Rady Narodowej. Warszawa 1988 i 1990.
Skład Rady Konsultacyjnej Norbert Aleksiewicz (PZPR) – działacz Kółek Rolniczych i PRON Julian Marian Auleytner – ekonomista, znawca polityki społecznej Władysław Baka (PZPR) – ekonomista, prezes NBP Jan Baszkiewicz (PZPR) – historyk Witold Benedyktowicz – duchowny Kościoła metodystycznego Grzegorz Białkowski – rektor Uniwersytetu Warszawskiego Janusz Bieniak – działacz katolicki Czesław Bobrowski – ekonomista Kazimierz Buchała (PZPR) – sędzia Trybunału Konstytucyjnego, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Zdzisław Cackowski (PZPR) – filozof, rektor UMCS w Lublinie Jerzy Chełmiński (PRON) Zbigniew Czajkowski (PAX) Kazimierz Dejmek – dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie Józef Andrzej Gierowski – rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego Maciej Giertych – polityk narodowy, działacz katolicki, profesor PAN Aleksander Gieysztor – dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie Zbigniew Grabowski (PZPR) – rektor Politechniki Warszawskiej Aleksander Grygorowicz – profesor Politechniki Poznańskiej Lech Kobyliński (PZPR) – profesor Politechniki Gdańskiej Jan Karol Kostrzewski – prezes PAN Tadeusz Koszarowski – onkolog Marek Kotański – działacz społeczny Janusz Kuczyński – profesor Uniwersytetu Warszawskiego Jan Kułaj – b. przewodniczący NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Stanisław Kwiatkowski (PZPR) – dyrektor CBOS Gerard Labuda – wiceprezes PAN Manfred Lachs – sędzia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze Witold Lassota (SD) – zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu Aleksander Legatowicz – działacz katolicki Jarema Maciszewski (PZPR) – rektor Akademii Nauk Społecznych Jan Meysztowicz (ChSS) – literat Lucjan Motyka (PZPR) – wiceprezes ZBoWiD Wiesław Myśliwski (ZSL) – pisarz Anna Przecławska (PRON) Antoni Rajkiewicz (PZPR) – dyrektor Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych Waldemar Rudnik (PZPR) – dziennikarz Zdzisław Sadowski – ekonomista Kazimierz Secomski – członek Rady Państwa Władysław Siła-Nowicki – adwokat, doradca Solidarności Halina Skibniewska – architekt Krzysztof Skubiszewski – profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza Wiesława Staniszewska – działaczka Ligi Kobiet Jan Szczepański – socjolog Janusz Szosland – przewodniczący Rady Głównej NOT Andrzej Święcicki – działacz katolicki Eugeniusz Tabaczyński – działacz katolicki Jerzy Trela (PZPR) – aktor, rektor PWST w Krakowie Andrzej Tymowski – ekonomista Janusz Tymowski (PZPR) – honorowy prezes NOT Stefan Węgrzyn – profesor Politechniki Śląskiej Zbigniew Tadeusz Wierzbicki – profesor UMK Toruń, działacz społeczny Ryszard Wojna (PZPR) – dziennikarz Janusz Zabłocki – działacz katolicki, dyrektor ODiSS Piotr Zaremba (PZPR) – członek rzeczywisty PAN Stanisław Zawada – b. członek Komisji Krajowej Solidarności Adam Zieliński (PZPR) – prezes NSA
Przypisy
Bibliografia Andrzej Garlicki, Rozmowy (nie)kontrolowane w: Polityka, nr 6 (2490) z 12 lutego 2005
Linki zewnętrzne Krzysztof Wasilewski, Przedwczesna próba kompromisu, 1 stycznia 2017 na str. tygodnikprzeglad.pl List otwarty do członków Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL sygnowany przez Radę Polityczną Konfederacji Polski Niepodległej z 15 stycznia 1988 roku na str. https://www.earchiwumkpn.pl
Kategoria:Prawo PRL Kategoria:Rada Państwa (Polska Ludowa)