„Pan raczy żartować, panie Feynman!” Przypadki ciekawego człowieka – zbiór wspomnień Richarda Feynmana, wyróżnionego w roku 1965 Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki, wydany w Polsce w latach 1996, 2007 i 2018 (tytuł oryginału: ang. „Surely You're Joking, Mr. Feynman!”: Adventures of a Curious Character, Princeton University Press, USA 1985).
Anegdoty zostały spisane z nagrań wielu nieformalnych rozmów o nauce, pracy i życiu osobistym, które Feynman przeprowadził ze swoim przyjacielem, Ralfem Leightonem.
Książka zyskała duże zainteresowanie czytelników, podobnie jak inne publikacje Feynmana, np. trudniejsza dla niespecjalistów książka pt. QEDang. QED – Quantum ElectroDynamics, elektrodynamika kwantowa: The Strange Theory of Light and Matter (Princeton University Press, 1985), która została sprzedana w liczbie 500 tys. egzemplarzy.
Treść książki Wstęp, przedmowa i wprowadzenie Wstęp do polskiego wydania, zatytułowany Richard P. Feynman – urwisowaty geniusz, napisał prof. Marek Demiański z Instytutu Fizyki Teoretycznej UW. W tekście przytoczył kilka własnych wspomnień ze spotkań w Warszawie, gdy Feynman przebywał na 4. Międzynarodowej Konferencji Teorii Grawitacji (1962), oraz w CALTECH w roku 1974. W czasie spaceru z Markiem Demiańskim po plaży Feynman powiedział m.in.:
Po kilku zdaniach na temat tworzenia się w głębiach morskich coraz bardziej złożonych cząsteczek, skończył myśl mówiąc:
Ralph Leighton, który spisał wspomnienia przyjaciela, wyraził w przedmowie zdziwienie, „że jednej osobie przytrafiło się w życiu tyle wspaniałych i szalonych rzeczy” i „udało się w jednym życiu uknuć tyle niewinnych psot”. We wprowadzeniu, napisanym przez Alberta R. Hibbsa, profesora CALTECH, znalazło się zdanie, że wspomnienia dają wyraz prawdziwym cechom natury Feynmana, „jego niemal nałogowej potrzeby rozwiązywania zagadek, jego prowokacyjnej figlarności, jego odrazy do snobizmu i obłudy oraz jego umiejętności przelicytowania każdego, kto usiłuje przelicytować jego!”.
Treść książki Zbiór zawiera wspomnienia Feynmana, m.in. o jego dzieciństwie, o młodości w MIT i w Princeton University, o jego pierwszym wystąpieniu naukowym, którego słuchali giganci umysłu: Einstein, Pauli, Russell, von NeumannWystąpienie odbyło się, gdy Feynman był asystentem i doktorantem Johna Wheelera. Eugene Wigner uznał, że tematyka pracy usprawiedliwia włączenie doktoranta do harmonogramu regularnych seminariów i zaproszenie na prelekcję wymienionych wybitnych słuchaczy., o tajnikach otwierania sejfów, wizytach w barach topless, pracach nad bombą atomową w Los Alamos, pomysłach na elektrownię jądrową, walce z rządową administracją, eksperymentach z hipnozą, testach wrażliwości węchu, wykonywanych m.in. wspólnie z pierwszą żoną, Arline Greenbaum, niedługo przed jej śmiercią na gruźlicę. + Spis treściLpTytuł rozdziałuPodrozdziałyStrony 1Vita mea (R.P.F)17 2Od Far Rockaway do MIT Ten chłopak naprawia radia myśleniem! • Fasolka szparagowa • Kto ukradł drzwi? • Łacina czy włoski? • Migacz • Dyrektor działu chemicznego Metaplast Corporation19–61 3 Princeton „Pan raczy żartować, panie Feynman!” • Jaaaaaaaaaaa! • Mapa kota? • Giganci umysłu • Mieszanie farb • Inny przybornik • Telepaci • Naukowiec amator 63–99 4 Feynman, bomba i wojsko Spalone na panewce • Węch ogara • Los Alamos okiem maluczkiego • Trafił kasiarz na kasiarza • Wujek Sam nie potrzebuje cię! 101–167 5Z Cornell do Caltech, zahaczając o Brazylię Dostojny profesor • Są jakieś pytania? • Chcę mojego dolara! • Trzeba po prostu spytać? • Szczęśliwe liczby • O Americano, outra vez! • Człowiek o tysiącu języków • Oczywiście, panie Ważny! • Propozycja do odrzucenia 169–241 6Świat jednego fizyka Czy ty rozwiązałbyś równanie Diraca? • Czas zimowy i błąd siedmioprocentowy • Trzynaście razy • Gadają po chińsku • Ale czy to jest sztuka? • Czy elektryczność to ogień? • O sądzeniu książek po okładkach • Drugi błąd Alfreda Nobla • Dokulturalnianie fizyków • Zdekonspirowani w Paryżu • Odmienne stany świadomości • Nauka spod znaku kultu cargo 243–347
Zobacz też A co ciebie obchodzi, co myślą inni? Diagram Feynmana Feynmana wykłady z fizyki QED; Spojrzenie Feynmana na elektrodynamikę kwantową
Uwagi
Przypisy
Bibliografia (wyd. I : 1996, )
Kategoria:Amerykańskie utwory autobiograficzne Kategoria:Utwory literackie z 1985