Stopnie żeglarskie w Polsce pojawiły się wraz z uzyskaniem niepodległości po pierwszej wojnie światowej, jednakże początkowo miały charakter klubowy.

Polski Związek Żeglarski po powstaniu w 1924 roku zajmował się głównie działalnością sportową i z czasem jako system powszechny przejęty został używany przez harcerzy.

W 1932 roku organizacje harcerskie wprowadziły „harcerskie stopnie żeglarskie morskie i rzeczne”, zatwierdzone przez ówczesne Ministerstwo Przemysłu i Handlu. Autorami systemu byli: Jan Kuczyński, Witold Bublewski i Józef Michałowski. Wprowadzony na V Konferencji Kierownictwa Harcerskich Drużyn Żeglarskich system obejmował 5 stopni:

wioślarz żeglarz żeglarz morski sternik morski kapitan żeglugi morskiej.

Zgodnie z rozkazem Naczelnika Harcerzy L.7 z 10 marca 1939 roku [W.U. Nr 3/39] stopnie żeglarskie wyglądały wówczas w następujący sposób: Stopnie harcerskie: kajakarz i żeglarz Stopnie sportowe PZŻ: żeglarz morski sternik jachtowy żeglugi śródlądowej sternik jachtowy żeglugi morskiej kapitan jachtowy żeglugi morskiej.

Zestawienie chronologiczne 1947 1 lipca 1947 – ?

W pierwszych latach po wojnie na podstawie § 108a rozp. porz. Dyr. G U. M. z 19.III.46 r. o bezpieczeństwie niektórych statków morskich, wyjętych spod działania ogólnych przepisów o bezpieczeństwie statków (Gd. Dz. Woj. nr. 1 poz. 3) uzup. rozp. porz. Dyr. G. U. M. z 6.3.50 r. (Gd. Dz. Woj. nr. 6 poz. 34) obowiązywał w Polsce regulamin sport. stopni żegl. Polsk. Zw. Żegl.

Regulamin, który wszedł w życie 1 lipca 1947 obejmował: lp. nazwa stopnia uprawnienia 1 jachtowy żeglarz śródlądowy 2 jachtowy sternik śródlądowy 3 jachtowy żeglarz morski 4 jachtowy sternik morski 5 jachtowy kapitan przybrzeżny 6 jachtowy kapitan morski

1949 - 1950 mały|patent jachtowego sternika morskiego z 1949 r.mały|left|patent jachtowego sternika śródlądowego z 1950 r. 16 lipca 1949 – ?

Regulamin sport. stopni żegl. Polsk. Zw. Żegl. został zatwierdzony przez Gł. Urząd Kultury Fizycznej w dniu 16.VII.1949 r.. Obejmował on wtedy następujące stopnie: lp. nazwa stopnia uprawnieniaŚRÓDLĄDOWE1.młodszy żeglarz śródlądowy(§ 22 reg.) pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi na jachtach śródlądowych do 25 m² pow. żagla. 2.(jachtowy) żeglarz śródlądowy(§ 25 reg.) pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi jachtów śródlądowych bez ograniczeń, samodzielne prowadzenie jachtów śródlądowych do 12 m² żagla na pisemne zlecenie i odpowiedzialność instruktora, lub kapitana sportowego klubu, na wyznaczonym przez niego terenie wodnym.3.(jachtowy) sternik śródlądowy(§ 28 reg.) otrzymanie na wniosek P. Z. Ż. patentu jachtowego sternika śródlądowego, samodzielne prowadzenie po wodach śródlądowych jachtów mieczowych (bezbalastowych) do 25 m² żagla, oraz łodzi wiosłowo-żaglowych, szkolenie w zakresie stopnia j. żeglarza śródlądowego pod kierunkiem instruktora, lub klubowego kapitana wyszkolenia, oraz zasiadania w komisjach egzaminacyjnych na stopień młodszego żeglarza śródlądowego i j. żeglarza śródlądowego, ubieganie się o stopień podinstruktora żeglarstwa śródlądowego zgodnie z warunkiem G. K. K. F.4.jachtowy kapitan śródlądowy(§ 31 reg.) otrzymanie na wniosek patentu sportowego jachtowego kapitana śródlądowego, samodzielnego prowadzenia wszelkich jachtów bez ograniczeń po wodach śródlądowych, szkolenie w zakresie stopnia j. sternika śródlądowego, ubiegania się o stopień instruktora żeglarstwa śródlądowego.MORSKIE5.młodszy żeglarz morski(§ 34 reg.) pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi na: a) morskich łodziach wiosłowo-żaglowych, b) jachtach morskich do 40 m² powierzchni żagli.6.jachtowy żeglarz morski(§ 47 reg.) pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi w rejsach pełnomorskich na jachtach bez ograniczeń wielkości z wyjątkiem pełnienia funkcji oficerskich,

pełnienie funkcji oficerskich na jachtach do 40 m² żagla w morskiej żegludze zatokowej z wyjątkiem funkcji zastępcy kapitana.7.jachtowy sternik morski(§ 40 reg.) otrzymanie na wniosek patentu P. Z. Ż. jachtowego sternika morskiego, pełnienia funkcji oficerskich na jachtach morskich do 100 m² żagla, samodzielne prowadzenie jachtów morskich do 40 m² żagla, oraz morskich łodzi wiosłowo-żaglowych po wodach zamkniętych lub odsłoniętych (Zatoka Gdańska, ograniczona linią Hel — Ujście Wisły, Zalew Elbląski i Zalew Szczeciński), szkolenie w zakresie stopnia j. żeglarza morskiego pod kierunkiem instruktora, lub klubowego kapitana wyszkolenia, oraz zasiadania w komisjach egzaminacyjnych na stopień młodszego żeglarza i żeglarza morskiego, ubieganie się o stopień podinstruktora żeglarstwa morskiego zgodnie z warunkami G. K. K. F.8.jachtowy kapitan przybrzeżny(§ 43 reg.) otrzymanie na wniosek patentu sportowego jachtowego kapitana przybrzeżnego, pełnienie funkcji oficerskich na jachtach morskich bez ograniczeń, samodzielne prowadzenie jachtów pełnomorskich do 100 m² żagla w żegludze po Morzu Bałtyckim z ograniczeniem do nie przekraczania w kierunku zachodnim południka 14 st. Ost w kierunku północnym równoleżnika 60 st. Nord oraz nieprzekraczania obcych wód terytorialnych, Przekroczenie obcych wód terytorialnych oraz południka 14 st. Ost i 60 st. Nord może nastąpić jedynie w wypadkach: a) niespornej konieczności schronienia się do najbliższego portu w wypadkach grożącego niebezpieczeństwa utraty jachtu lub członka załogi na skutek awarii, nieszczęśliwego wypadku lub wyjątkowo ciężkich warunków atmosferycznych, które mogłyby spowodować ciężką awarię, lub utratę jachtu b) delegowania przez P.Z.Ż. za zgodą G. K. K. F. jako zawodnika na regaty międzypaństwowe, szkolenie w zakresie stopnia j. sternika morskiego pod kierunkiem instruktora lub klubowego kapitana wyszkolenia oraz zasiadywania w komisjach egzaminacyjnych na stopień j. sternika morskiego, ubieganie się o stopień podinstruktora żeglarstwa morskiego zgodnie z warunkami G. K. K. F.

(§ 44 reg.) przekroczenie przepisów p. 3 pociąga za sobą utratę patentu kapitaną przybrzeżnego.9.jachtowy kapitan morski(§ 47 reg.) otrzymanie, na wniosek, patentu jachtowego kapitana morskiego, samodzielne prowadzenia wszystkich jachtów morskich bez ograniczeń po wszystkich wodach, szkolenie w zakresie stopnia jachtowego kapitana przybrzeżnego, szkolenie w zakresie stopnia j. kapitana morskiego po odbyciu 2-letniego stażu wyszkoleniowego na stopnie j. sternika morskiego i j. kapitana przybrzeżnego, ubieganie się o stopień jachtowego instruktora żeglarstwa morskiego zgodnie z warunkami G. K. K. F.LODOWE10.żeglarz jachtingu lodowego(§ 50 reg.) Pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi na jachtach lodowych bez ograniczeń, samodzielne prowadzenia jachtów lodowych do 12 m² żagla na pisemne zlecenie i odpowiedzialność instruktora lub kapitana sportowego klubu, na wyznaczonym przez niego terenie lodowym.11.sternik jachtingu lodowego(§ 53 reg.) otrzymanie na wniosek patentu P. Z. Ż. sternika jachtingu lodowego, samodzielne prowadzenia jachtów lodowych po lodowiskach śródlądowych bez ograniczeń, szkolenie w zakresie stopnia żeglarza jachtingu lodowego oraz sternika jachtingu lodowego pod kierunkiem instruktora żeglarstwa lodowego oraz do zasiadania w Komisjach Egzaminacyjnych na stopień żeglarza I sternika jachtingu lodowego, po ukończeniu 21 roku życia ubiegania się o stopień instruktora żeglarstwa lodowego G. K. K. F. Przepisy o utracie i przywracaniu uprawnień: § 8. W wypadku nieuprawiania żeglarstwa sportowego nieprzerwanie przez 4 lata (sezony) posiadający patent żeglarski uprawniający do samodzielnego prowadzenia jachtów traci te uprawienia. Dla przywrócenia uprawnień wymagane jest: przy stopniach śródlądowych — jednotygodniowy rejs, obóz, lub przeszkolenie klubowe pod kierunkiem co najmniej jachtowego sternika śródlądowego. przy stopniach morskich — 1 rejs pełnomorski co najmniej 10-dniowy, z zajściem do 3 portów poza meacierzystym, pod dowództwem przynajmniej jachtowego kapitana przybrzeżnego. § 9. Dowodem odbywania pływań, stażów, uprawiania żeglarstwa w poszczególnych sezonach itp. są wpisy w książeczce żeglarskiej poświadczonej przez władze klubowe i kapitanów jachtów, poświadczone przez władze P. Z. Ż.

1951 – 1956 (około 5 lat)

15 stycznia 1951 GKKF zatwierdził regulamin sportowych stopni żeglarskichB. Kowalski, T. Szpakowski: Żeglarskie vademecum, Liga Przyjaciół Żołnierza, Warszawa, 1957. s. 192.. Przepisy weszły w życie 29 stycznia 1951.

lp. nazwa stopnia uprawnienia 1 żeglarz pełnienie funkcji wykwalifikowanej załogi na jachtach śródlądowych bez ograniczeń prowadzenie jachtów do 9 m² przystosowanych dla początkujących w żegludze dziennej do 3° B, na akwenie określonym przez władze sekcji żeglarskiej. 2 sternik III klasy pełnienie na jachcie funkcji wykwalifikowanej załogi w żegludze po morskich wodach osłoniętych; samodzielne prowadzenie do 15 m² żagla w rejonie ustalonym przez SŻ WKKF danego województwa, a także poza tym akwenem pod kontrolą sternika II klasy; udział w regatach jako prowadzący jacht w granicach swoich uprawnień. 3 sternik II klasy samodzielne prowadzenie wszystkich jachtów po wodach śródlądowych bez ograniczeń; startowanie we wszystkich w regatach śródlądowych; prawo do ubiegania się o stopień instruktora i szkolenia w zakresie posiadanego stopnia. 4 sternik I klasy prowadzenie jachtu do 60 m² żagla po morskich wodach osłoniętych; pełnienie funkcji oficerskich w rejsach pełnomorskich na jachtach do 150 m² żagla; prawo do ubiegania się o stopień instruktora i szkolenia w zakresie posiadanego stopnia.. 5 kapitan II klasy prowadzenie jachtu do 150 m² żagla w rejsach po Morzu Bałtyckim – z wyłączeniem Sundu, Bełtów oraz Zatoki Botnickiej; pełnienie funkcji oficerskich bez ograniczeń szkolenie w zakresie posiadanego stopnia. 6 kapitan I klasy prowadzenie jachtów po wodach morskich bez ograniczeń; szkolenie w zakresie swego stopnia.

1957 – 1969 (ok. 13 lat)

lp. nazwa stopnia wymagania uprawnienia 1 żeglarz ukończony 10 rok życia, świadectwo zdrowia, zgoda rodziców. pełnienie funkcji kwalifikowanej załogi na jachtach bez ograniczeń. prowadzenie jachtów mieczowych do 15 m² żagla, po uzyskaniu upoważnienia Klubu posiadającego upoważnienie OZŻ. 2 sternik jachtowy ukończony 16 rok życia, stopień żeglarza, staż po stopniu żeglarza 300 km w rejsach śródlądowych. prowadzenie jachtów po wodach śródlądowych bez ograniczeń. prowadzenie jachtów do 30 m² żagla po wodach wewnętrznych. 3 jachtowy sternik morski ukończony 18 rok życia, stopień sternika jachtowego, 1000 Mm w rejsach morskich, pozytywne opinie ze wszystkich rejsów, wniosek klubu, świadectwo zdrowia. prowadzenie jachtów po wodach śródlądowych bez ograniczeń prowadzenie jachtów do 80 m² żagla po morskich wodach wewnętrznych; pełnienie funkcji oficera w rejsach morskich. 3a jachtowy sternik morski P.U. (z poszerzonymi uprawnieniami ok. roku 1962/63) ukończony 20 rok życia, stopień sternika morskiego zdobyty przynajmniej w poprzednim roku, staż po uzyskaniu sternika morskiego 1500 Mm na funkcjach oficerskich w przynajmniej 2 rejsach morskich, bardzo dobre opinie kapitanów z powyższych rejsów, wniosek klubu, zdanie, z wynikiem przynajmniej dobrym, egzaminu z przepisów normujących ruch jachtów po morzu, prawa drogi, nawigacji, locji, sygnalizacji. manewrowania jachtem (w zakresie sternika morskiego), przepisów (w zakresie kapitana). mały|południk 15°E i równoleżnik 59°N.prowadzenie jachtów po akwenie morza Bałtyckiego ograniczonym od zachodu południkiem 15°E, a od północy 59°N, bez prawa przekroczenia obcych wód terytorialnych 4 kapitan jachtowy / jachtowy kapitan morski ukończony 21 rok życia, posiadanie sternika morskiego, staż po sterniku morskim: 2500 Mm na funkcjach oficerskich w przynajmniej 3 rejsach morskich, zajście do 1 portu zagranicznego i 5 morskich portów polskich, pozytywne opinie kapitanów ze wszystkich odbytych rejsów, wniosek klubu macierzystego, świadectwo zdrowia. prowadzenie jachtów morskich bez ograniczeń.