Apoksyomenos, Apoksjomenos () – zaginiona rzeźba Lizypa przedstawiająca atletę oczyszczającego ciało za pomocą skrobaczki (strygilis).
Wykonany z brązu oryginał nie zachował się. Rzeźba jedynie znana jest z marmurowej kopii odnalezionej w 1849 roku na Zatybrzu i eksponowanej w tzw. Westybulu Kwadratowym (Vestibolo Quadrato) watykańskiego Museo Pio-ClementinoArcydzieła Muzeów Watykańskich: Apoksyomenos na stronie «Voice of Rome»..
Historia Zgodnie ze świadectwem Pliniusza Starszego (Historia naturalna 34,61), wywieziony do Rzymu oryginał rzeźby z rozkazu Marka Agrypy ustawiono przed ufundowanymi przez niego termami. Cesarz Tyberiusz nakazał później przenieść posąg do swojego pałacu i umieścić w sypialni, jednak wskutek publicznych protestów musiał go zwrócić.
Lizyp zastosował tu wysmuklony kanon proporcji ciała ludzkiego własnego autorstwa (głowa równa 1/9 wysokości). Dzieło nie kontynuuje tradycyjnego frontalizmu dawniejszej sztuki greckiej (mocno wysunięta do przodu ręka). Zachowana jest zasada kontrapostu. Charakterystyczną cechą rzeźb Lizypa jest nieduża głowa z małymi oczami i ciężką dolną partią twarzy.
Kopia watykańska Kopia prezentowana w zbiorach Museo Pio-Clementino została znaleziona 3 października 1849 roku podczas wykopalisk prowadzonych przez Luigiego Caninę w Vicolo delle Palme (obecnie ) na Zatybrzu. Stanowi część kolekcji muzealnej od 22 października 1849 roku. Posąg prezentowany jest w sali nazwanej imieniem atlety – . Muzealny numer katalogowy: MV.1185.0.0. Kopia powstała w epoce klaudyjskiej, w latach 41–54. Wysokość posągu wykonanego w marmurze wynosi 205 cm.
Zobacz też Apoksyomenos z Malego Lošinja Apoksyomenos z Efezu
Przypisy
Kategoria:Akt (rzeźba) Kategoria:Rzeźby starożytnej Grecji Kategoria:Rzeźby w Muzeach Watykańskich