thumb|250px|Pałac Królewski w Aranjuez Concierto de Aranjuez – utwór (koncert na gitarę solo i orkiestrę) autorstwa Joaquína Rodrigi, skomponowany w 1939 roku.
Rodrigo napisał ten koncert dla hiszpańskiego gitarzysty . Tytuł nawiązuje do ogrodów pałacu w Aranjuez, gdzie Rodrigo wraz z żoną spędzali miesiąc miodowy. Chociaż Rodrigo chciał w utworze zawrzeć klimat końca XVIII wieku na dworze Karola IV i Ferdynanda VII (torreadorzy, obrazy Goi), wyczuwalna jest również świadomość tego, co w 1939 roku przeżywał Rodrigo – lęk przed wojną, śmierć dziecka i ciężka choroba żony.
Budowa Koncertu Koncert skomponowany jest tradycyjnie i składa się z trzech części:
Część I, Allegro con spirito – część radosna, o bardzo hiszpańskim klimacie, gitara jako instrument solowy wydobywa szybkie akordy, tzw. rasgueado. Część II, Adagio – część elegijna, dialog pomiędzy instrumentami, nastrój smutku i niepokoju. Całość oparta na prostym, lecz lirycznym i ekspresyjnym temacie głównym, ze znanym solo rożka angielskiego. Część III, Allegro gentile – ponowny powrót do radości, klimat ludowego tańca, struktura ronda.
Koncert w kulturze masowej Część II, Adagio, jest bardzo znana; wiele osób zna ją bez wiedzy o kompozytorze i tytule dzieła. Wykorzystywano ją w wielu filmach.
W 1974 roku Rodrigo opracował autorską transkrypcję utworu na harfę i orkiestrę.
Szczególnie popularny, melancholijny motyw z części drugiej był wielokrotnie wykorzystywany w utworach muzyków rozrywkowych. Opiera się na nim piosenka Aranjuez, mon amour, którą w 1967 roku nagrał Richard Anthony, a w 1988 roku Jean-François Maurice. Motyw ten wykorzystał również José Feliciano („Aranjuez con Tu Amor”), jak i pianista jazzowy Chick Corea.
W 1982 roku Adagio zostało przearanżowane i dodano słowa. Autorami tej wersji są Herbert Kretzmer i Hal Shaper, a piosenkę pod tytułem Follow me zaśpiewał Demis Roussos. Utwór został również wykorzystany w japońskim anime z 2004 roku Ghost in the shell 2: Innocence. Follow me zaśpiewała w nim Kimiko Itō (sama piosenka nagrana w 1989 roku).
Niektóre interpretacje Narciso Yepes, Paco de Lucía, Orquesta de Cadaques 1991 , English Chamber Orchestra Pepe Romero, Neville Marriner, Academy of St. Martin in the Fields Carlos Bonell, Jacek Kaspszyk, Royal Philharmonic Orchestra Alfonso Moreno, The State of Mexico Symphony Orchestra, Enrique Batiz Isabelle Moretti, Seville Symphony Orchestra (transkrypcja harfowa) Tommy Emmanuel, Australian Philharmonic Orchestra 1991 (nagranie w albumie Classical Gas) Miles Davis (trąbka) na płycie Sketches of Spain Kacper Dworniczak, Michał Klauza/Polska Orkiestra Radiowa (finał Konkursu Młody Muzyk Roku 2018)
Przypisy
Kategoria:Koncerty (formy muzyczne)