Kościół Wszystkich Świętych – zabytkowy kościół rzymskokatolicki znajdujący się przy placu Grzybowskim 3/5 w Warszawie. Kościół parafialny parafii Wszystkich Świętych.

Opis Inicjatorką budowy kościoła i jego fundatorką była Gabriela Zabiełłowa, która w 1856 roku podpisała akt darowizny placu pod jego budowę oraz przeznaczyła znaczną sumę pieniędzy na rozpoczęcie prac. Kościół miał nosić wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, jednak władze rosyjskie nie wyraziły na to zgody.

Prace nad budową świątyni zaprojektowaną przez Henryka Marconiego rozpoczęto w roku 1861. Architekt wzorował się na kościele renesansowym św. Justyny w Padwie. Budowa świątyni uzyskała wsparcie finansowe od miasta; w skład komitetu budowy wchodził prezydent Sokrat Starynkiewicz (który wspierał budowę także ze środków prywatnych).

Z powodu niedostatecznych środków finansowych świątynię budowano etapami: w latach 1861–1866 i 1874–1883. Pierwsze nabożeństwo w dolnym kościele zostało odprawione w 1866 roku, a w górnym – w 1867 roku.

Kościół został poświęcony 31 października 1883 roku przez arcybiskupa Wincentego Popiela. Nie był wówczas jeszcze całkowicie ukończony – dopiero w 1892 roku rozpoczęła się budowa wież. Górny kościół mógł pomieścić 5000, a dolny 3000 osób, co czyniło świątynię największym kościołem w Warszawie.

W czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku do podziemi świątyni przeniesiono szpital PCK, ewakuowany z budynku Gimnazjum im. Mikołaja Reja.

Podczas okupacji niemieckiej kościół był jednym z trzech kościołów chrześcijańskich, które znalazły się na terenie getta (pozostałymi były kościół św. Augustyna i kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny). Kościół służył wówczas chrześcijanom pochodzenia żydowskiego, którzy byli przetrzymywani w getcie. W czasie istnienia getta, proboszcz ks. prałat Marceli Godlewski, znany ze swojej przedwojennej antypatii do Żydów, zaangażował się w udzielanie im pomocy. Na plebanii u proboszcza schronienie znalazł m.in. Ludwik Hirszfeld.

W sierpniu 1942 roku, w czasie wielkiej akcji deportacyjnej do obozu zagłady w Treblince, kościół wraz z całym tzw. małym gettem został wyłączony z dzielnicy zamkniętej.

Świątynia została poważnie uszkodzona w czasie walk podczas powstania warszawskiego. Bomby lotnicze i ostrzał artylerii niemieckiej spowodowały m.in. pożar dachu, zawalenie się stropów aż do podziemi, zburzona została także wschodnia wieża świątyni. Zniszczeniu uległy wszystkie dzieła sztuki stanowiące wyposażenie kościoła, większość cennych epitafiów i malowideł.

W 1965 roku świątynia została wpisana do rejestru zabytków.

8 czerwca 1987 roku, podczas trzeciej wizyty apostolskiej w Polsce, w kościele Jan Paweł II odprawił mszę świętą inaugurującą II Krajowy Kongres Eucharystyczny. Wśród tysięcy zgromadzonych wiernych była m.in. Matka Teresa z KalkutyPaweł Zuchniewicz, Papieska Warszawa, Centrum Myśli Jana Pawła II, Warszawa 2006, s. 54..

W 1993 roku z okazji piętnastej rocznicy pontyfikatu Jana Pawła II na schodach przed kościołem odsłonięto jego pomnik ofiarowany przez włoskiego rzeźbiarza Giorgio Gallettiego. Bliźniaczy monument znajduje się w sanktuarium Matki Boskiej Częstochowskiej w miejscowości Dozio w LombardiiJarosław Zawadzki, Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie, Parafia Wszystkich Świętych, Warszawa 1997, s. 56..

W 2017 roku świątynia, jako pierwsza w Polsce, z inicjatywy społeczności żydowskiej otrzymała tytuł House of Life (pol. Dom Życia) przyznawany przez Międzynarodową Fundację Raoula Wallenberga.

W 2023 na wschodniej wieży odtworzono cztery posągi aniołów.

Tablice pamiątkowe Tablica upamiętniająca parafian poległych w latach 1914–1920. Tablice upamiętniające żołnierzy Armii Krajowej ze zgrupowania „Gurt”, Zgrupowania „Chrobry” i batalionu „Kiliński”. Tablica upamiętniająca rozpoczęcie przez Jana Pawła II w 1987 Drugiego Krajowego Kongresu Eucharystycznego. Tablica upamiętniająca Polaków ratujących Żydów w latach 1939–1945. Tablica została ufundowana przez premiera Jerzego Buzka i poświęcona przez prymasa Józefa Glempa. Tablica poświęcona pamięci i w hołdzie ludności ziem wschodnich Rzeczypospolitej PolskiejTablica poświęcona pamięci i w hołdzie ludności ziem wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej

Galeria zdjęć

Przypisy

Linki zewnętrzne Historia świątyni na stronach parafii Wszystkich Świętych Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie na portalu polska-org.pl

Wszystkich Świętych Warszawa Wszystkich Świętych Kategoria:Śródmieście Północne Kategoria:Budynki projektu Henryka Marconiego Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1883