Kotlina Pobuża (851.2), Małe Polesie – makroregion fizycznogeograficzny, część Wyżyny Wołyńsko-Podolskiej. Położony pomiędzy lessową Wyżyną Zachodniowołyńską na północy, Roztoczem na południo-zachodzie i Wyżyną Podolską na południo-wschodzie. Leży prawie w całości na terytorium Ukrainy, w granicach Polski znajduje się tylko mały, północno-zachodni fragment regionu – Równina Bełska.
Geologia Makroregion znajduje się w granicach tektonicznej megajednostki platformy wschodnioeuropejskiej, zaś w planie podkenozoicznym – w synklinorium kościerzyńsko-puławskim piętra permsko-mezozoicznego.
Kotlinę Małego Polesia wypreparowały w marglach kredowych wody spływające do górnego Bugu, a w części wschodniej do górnego Styru. Kotlinę wypełniają pozostałości plejstoceńskich glin zwałowych oraz piasków i żwirów wodnolodowcowych. Lokalnie, na obrzeżach regionu odsłaniają się górnokredowe margle, opoki margliste i kreda pisząca, przykryte zwartymi płatami lessu. Dna dolin i kotlinowatych obniżeń wypełnione są holoceńskimi namułami i torfami.
Rzeźba terenu Kotlina tworzy rozległą, dość płaską powierzchnię rozciętą dolinami i obniżeniami z równinami zalewowymi. Jej obszar urozmaicają niewysokie wzniesienia zbudowane ze skał górnokredowych. Lokalnie występują grzędy lessowe rozcięte suchymi dolinami oraz niewysokie wydmy.
Największe powierzchnie zajmują gleby rdzawe i bielicowe wytworzone z glin zwałowych i piasków wodnolodowcowych. Lokalnie charakterystyczne są rędziny właściwe wytworzone ze skał górnej kredy oraz gleby płowe i czarnoziemy – z lessów. Gleby murszowe typowe są w dolinach.
Wody Pod względem hydrologicznym Kotlinę Pobuża wyróżnia Sołokija, która przepływa przez polski jej fragment, zaś po ukraińskiej stronie – Rata uchodząca do Bugu oraz Styr odwadniający wschodnią część tego mezoregionu. Rzeki głównie zasilane są lateralnie a źródła występują rzadko i najczęściej są mało wydajne.
Miejscowości W makroregionie przeważa funkcja rolnicza – grunty orne i półnaturalne łąki. Niewielkie płaty tworzą dąbrowy świetliste, zaś w obniżeniach – kalcyfilna roślinność torfowiskowa. Lokalnie występują murawy kserotermiczne.
W polskiej części Kotliny Pobuża miast nie ma. Głównymi miejscowościami są po stronie ukraińskiej Szeptycki, Bełz i Uhnów. Głównym węzłem komunikacyjnym w sieci drogowej i kolejowej jest Hrebenne, w którym znajduje się przejście graniczne. Przecinają się tu droga krajowa nr 17 (Zamość – Hrebenne) oraz linie kolejowe nr 101 (Munina – Hrebenne) i nr 69 (Rejowiec – Hrebenne).
Śladem wielokulturowego dziedzictwa w Kotlinie Pobuża są drewniane cerkwie greckokatolickie.
W okolicy Sokala powstało w latach 1950-ch na obszarze Lwowsko-Wołyńskie Zagłębie Węglowe. W 1951 r. nastąpiła wymiana terytoriów między Polską a ZSRR. Polska odstąpiła wówczas część Grzędy Sokalskiej i Równiny Bełskiej na lewym brzegu Bugu o powierzchni 480 km², uzyskując w zamian terytorium tej samej wielkości w Karpatach nad górnym Sanem. Stronie radzieckiej chodziło o złoża węgla kamiennego i linię kolejową z Rawy Ruskiej do Bełza.
Przypisy
Kategoria:Kotliny Ukrainy Kategoria:Kotliny Polski Kategoria:Nizina Wschodnioeuropejska