Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (niem. Bundesministerium für Arbeit und Soziales, w skrócie BMAS) jest jednym z resortów rządu federalnego Niemiec, odpowiedzialnym za politykę społeczną i rynek pracy. Do jego głównych zadań należy przeciwdziałanie bezrobociu, zapewnienie sprawnego funkcjonowania systemów zabezpieczenia społecznego, promowanie integracji społecznej oraz kształtowanie ram dla wzrostu zatrudnienia.

Historia Siedziba główna Siedziba BMAS mieści się w budynku przy Wilhelmstraße 49 w Berlinie. Od XIX wieku mieściły się tu ważne urzędy Prus, a później Rzeszy Niemieckiej. W okresie międzywojennym znajdowała się tu prasa rządowa, a za czasów narodowego socjalizmu – Ministerstwo Propagandy. Po wojnie budynek przejęła administracja NRD, a od 1949 roku był siedzibą prezydenta NRD Wilhelma Piecka.

Po zjednoczeniu Niemiec budynek został przeznaczony na siedzibę Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych. Po remoncie według projektu architekta Josefa Paula Kleihuesa, Wilhelmstraße 49 – z przerwą w latach 2002–2005 – pełni funkcję siedziby BMAS.

Komisja Historyków W 2013 roku BMAS rozpoczęło projekt badawczy dotyczący historii Reichsarbeitsministerium w czasach narodowego socjalizmu. Efektem była seria monografii i publikacja zbiorczego raportu w 2017 roku, przedstawiającego m.in. wykorzystanie polityki społecznej jako narzędzia dominacji w Europie.

Zadania Do podstawowych zadań BMAS należy zabezpieczenie pracy oraz walka z bezrobociem. Resort pełni istotną rolę w tworzeniu spójnych rozwiązań politycznych, które łączą kwestie społeczne i gospodarcze. Współpracuje z władzami krajów związkowych i samorządami, a także z parlamentarnym Komitetem ds. Pracy i Spraw Socjalnych.

Ministerstwo wspiera stabilny rozwój gospodarczy, uważając go za fundament działania państwa opiekuńczego. Integruje politykę gospodarczą, zatrudnienia i społeczną, promując dialog społeczny i udział społeczeństwa obywatelskiego. BMAS odgrywa też istotną rolę w realizacji celów strategii lizbońskiej, gdzie rozwój gospodarczy ma iść w parze z ochroną socjalną.

Priorytetem jest również reforma systemu emerytalnego – podniesienie wieku emerytalnego w odpowiedzi na wydłużenie życia oraz aktywizacja zawodowa osób starszych. Wspiera również prywatne formy zabezpieczenia emerytalnego.

Ministerstwo prowadzi politykę integracyjną na rzecz osób niepełnosprawnych i potrzebujących wsparcia, zmierzając do likwidacji barier, ograniczenia wykluczenia i zwiększenia ich szans na uczestnictwo społeczne. W obszarze rynku pracy BMAS rozwija narzędzia walki z bezrobociem, w tym programy dla osób młodych i słabiej wykwalifikowanych. Szczególną uwagę poświęca osobom do 25. roku życia oraz integracji seniorów pozostających bez pracy.

Jednostki podległe W skład bezpośredniego obszaru działania BMAS wchodzą: Federalny Sąd Pracy (Bundesarbeitsgericht) z siedzibą w Erfurcie – najwyższa instancja sądownictwa pracy w Niemczech, rozstrzygająca spory wynikające ze stosunku pracy. Składy orzekające (senaty) składają się z trzech sędziów zawodowych i dwóch ławników – przedstawicieli pracowników i pracodawców. (Bundessozialgericht) z siedzibą w Kassel – najwyższy organ sądownictwa socjalnego. Orzeka w sprawach dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego, pielęgnacyjnego, emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego artystów. Jego orzeczenia mają istotny wpływ na sytuację bytową wielu obywateli. (Bundesamt für Soziale Sicherung) z siedzibą w Bonn – nadzoruje ogólnokrajowe instytucje ubezpieczeń społecznych. Ma kompetencje doradcze, zatwierdzające oraz kontrolne. Zarządza ryzykiem i finansami w systemie ubezpieczenia pielęgnacyjnego. (Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin, BAuA) – ma siedzibę w Dortmundzie. Zajmuje się badaniami i rozwojem w zakresie bezpiecznych technologii i ergonomicznych warunków pracy. Promuje zdrowie i zdolność do pracy poprzez nowoczesne podejście do ochrony zdrowia w miejscu pracy.

Pod nadzorem prawnym:

(Bundesagentur für Arbeit) – największy dostawca usług na rynku pracy. Prowadzi sieć urzędów pracy, pośrednictwo pracy i doradztwo zawodowe, wspiera szkolenia, integrację zawodową osób niepełnosprawnych, wypłaca zasiłki (np. zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek z tytułu niewypłacalności pracodawcy) oraz prowadzi badania i statystyki rynku pracy. Wypłaca również świadczenie Kindergeld jako kasa rodzinna.

Pozostałe podległe instytucje:

Deutsche Rentenversicherung Bund – odpowiada za ogólnokrajowe kwestie organizacyjne, finansowe i prawne systemu emerytalnego. Deutsche Rentenversicherung Knappschaft-Bahn-See – integruje ubezpieczenia emerytalne, zdrowotne i pielęgnacyjne dla specyficznych grup zawodowych. Prowadzi również Centrum Minijobs w Cottbus i od 2025 roku realizuje ustawowe zadania Kasy Ubezpieczenia Artystów. Künstlersozialkasse – od 2025 roku prowadzona przez DRV KBS. Obsługuje system zabezpieczenia społecznego artystów. Unfallversicherung Bund und Bahn – obejmuje ochroną wypadkową około 5,4 mln osób w sektorze publicznym oraz kolei. Zajmuje się także osobami objętymi szczególną ochroną państwa. Gewerbliche Berufsgenossenschaften – dziewięć branżowych jednostek odpowiedzialnych za prewencję i świadczenia w razie wypadków przy pracy, wypadków w drodze oraz chorób zawodowych. Sozialversicherung für Landwirtschaft, Forsten und Gartenbau – prowadzi ubezpieczenia wypadkowe oraz emerytalne dla sektora rolniczego.

Lista ministrów Nr. Imię i nazwisko Okres urzędowania Partia Uwagioddo 1 Anton Storch Unia Chrześcijańsko-DemokratycznaJako minister pracy. 2 Theodor Blank Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna Jako minister pracy i porządku społecznego. 3 Hans Katzer Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna 4 Walter Arendt Socjaldemokratyczna Partia Niemiec Jako minister pracy i spraw socjalnych. 5 Herbert Ehrenberg Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 6 Heinz Westphal Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 7 Norbert Blüm Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna 8 Walter Riester Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 9 Wolfgang Clement Socjaldemokratyczna Partia NiemiecJako minister gospodarki i pracy. Ulla Schmidt Socjaldemokratyczna Partia NiemiecJako minister zdrowia i ubezpieczeń społecznych. 10 Franz Müntefering Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 11 Olaf Scholz Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 12 Franz Josef Jung Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna 13 Ursula von der Leyen Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna 14 Andrea Nahles Socjaldemokratyczna Partia Niemiec – Katarina Barley Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 15 Hubertus Heil Socjaldemokratyczna Partia Niemiec 16 Bärbel Bas teraz Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Uwagi

Przypisy

Pracy