Zbigniew Pełczyński (ur. 29 grudnia 1925 w Grodzisku Mazowieckim, zm. 22 czerwca 2021 w Oksfordzie) – polski i brytyjski filozof, profesor filozofii politycznej Oxford University.
Życiorys W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej, przyjął pseudonim Jagiełło. Brał udział w powstaniu warszawskim. Po wojnie wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie następnie przyjął tamtejsze obywatelstwo. Honorowy obywatel Grodziska Mazowieckiego.
Studia Od 1946 do 1949 studiował ekonomię i nauki polityczne na Uniwersytecie St Andrews w Szkocji, a w 1951 ukończył filozofię polityczną i politologię w The Queen’s College w Oksfordzie. W 1956 obronił na Uniwersytecie Oksfordzkim przygotowaną pod kierunkiem pracę doktorską na temat filozofii politycznej Georga Hegla.
Praca naukowa W 1953 rozpoczął pracę wykładowcy na Uniwersytecie Oksfordzkim, początkowo w Trinity College, następnie od 1955 w Balliol College i Merton College, a od 1957 w . Wykładał głównie filozofię polityczną, systemy polityczne, historię myśli społecznej i politycznej, przemiany polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej oraz historię powojenną Polski. Wśród studentów, którzy uczęszczali na jego zajęcia, byli późniejsi członkowie parlamentu brytyjskiego, senatorowie amerykańscy, premier Węgier Viktor Orbán, minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski oraz prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton, który w 1968 jako stypendysta Rhodesa znajdował się pod opieką naukową polskiego profesora i napisał pod jego okiem esej dotyczący problemów Związku Radzieckiego. Od 1966 do wczesnych lat 80. XX w. regularnie podejmował kanclerza uniwersytetu Harolda Macmillana (byłego premiera Wielkiej Brytanii) na obiadach w Pembroke College.
Poza pracą dydaktyczną, organizował stypendia w Oksfordzie dla naukowców i studentów z Europy Środkowej i Wschodniej. W ramach samego tylko Oxford Colleges Hospitality Scheme od roku akademickiego 1982/1983 z gościny oksfordzkich college’ów skorzystało 140 Polaków. Oprócz tego programu były także inne. W sumie w ciągu 15 lat wyjechało na Uniwersytet Oksfordzki ok. 1300 osób z Europy Środkowo-Wschodniej. Pełczyński był członkiem honorowym Collegium Invisibile.
Działalność publiczna Angażował się także w działalność polityczną. Na początku lat 90. był doradcą Komisji Konstytucyjnej Sejmu RP i członkiem Rady Premiera ds. kształcenia urzędników państwowych, a także konsultantem EWG i OECD ds. programów reformy władz i administracji publicznej.
Aż do śmierci aktywnie uczestniczył w życiu publicznym. Zarówno w Polsce, jak i Wielkiej Brytanii pełnił wiele funkcji społecznych, m.in. był przewodniczącym Stefan Batory Trust w Oksfordzie (organizacji zajmującej się promocją edukacji, nauki kultury polskiej), członkiem Rady Powierniczej Polonia Aid Foundation Trust z siedzibą w Londynie. W 1988 w imieniu George’a Sorosa założył w Polsce Fundację im. Stefana Batorego i był członkiem Rady Fundacji. W 1993 odwiedził w Białym Domu swojego ucznia, prezydenta Billa Clintona.
W 1994 założył Szkołę dla Młodych Liderów Społecznych i Politycznych (obecnie Fundacja Szkoła Liderstwa), którą kierował do końca życia. Oto jak opisywał kwestię kształcenia młodych liderów społecznych i politycznych: „Potencjalni liderzy są wszędzie, a my potrafimy ich odnaleźć i wesprzeć. Potrafimy jeszcze więcej: pomagamy uwierzyć, że można wszystko zmienić na lepsze, wystarczy tylko chcieć”.
Był również wiceprezesem (The Institute for Polish-Jewish Studies), powstałego w 1984 r., będącego „edukacyjną organizacją non-profit, zajmującą się zachowaniem historii Żydów polskich na forum międzynarodowym, publikowaniem wyników swoich badań, oraz skupianiem uwagi światowej opinii publicznej na tym, co jest najbardziej znaczące i najcenniejsze w dziedzictwie polskiej społeczności żydowskiej”. Instytut jest afiliowany przy Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies.
Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2014) Oficer Orderu Imperium Brytyjskiego (OBE) W 1993 Uniwersytet Wrocławski przyznał mu doktorat honoris causa.
Publikacje Wolność, państwo, społeczeństwo. Hegel a problemy współczesnej filozofii politycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1998. Polska droga od komunizmu. Refleksje nad historią i polityką 1956–2006, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2007.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brytyjscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Doktorzy_honoris_causa_Uniwersytetu_Wrocławskiego Kategoria:Honorowi obywatele Grodziska Mazowieckiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Grodzisku Mazowieckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Oksfordzkiego Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2021