Adam Tarnowski (minister)

mały|Grób Adama Tarnowskiego w Crystal Palace District Cemetery Adam Tarnowski (ur. 2 marca 1892 w Jakubowie, zm. 9 maja 1956 w Dartford) – polski dyplomata, minister spraw zagranicznych w rządzie Tomasza ArciszewskiegoKrzysztof Smolana (przygotowanie i opracowanie) „Słownik biograficzny Polskiej Służby Zagranicznej 1918–1945 – A biografical dictionary of the Polish Foreign Service”, Ministerstwo Spraw Zagranicznych – Biuro Archiwum i Zarządzania Informacją, tom III, s. 125–127 (biogram w języku polskim), s. 127–128 (biogram w języku angielskim)..

Życiorys Syn Ludwika Tarnowskiego i Heleny z Rudnickich. Uzyskał magisterium na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i licencjat z nauk politycznych w Szkole Nauk Politycznych w Paryżu. Od września 1914 do października 1915 służył w Legionach. 1917/1918 był nauczycielem łaciny w gimnazjum w Warszawie.

W MSZ w międzywojniu Od 15 stycznia 1919 pracował w MSZ: do września 1919 jako referent w Departamencie Litewsko-Białoruskim MSZByć może z tej racji wszedł w skład delegacji polskiej na konferencję polsko-litewską w Królewcu w roku 1928, kierowanej przez Augusta Zaleskiego. – Wacław Jędrzejewicz, Janusz Cisek, Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego 1867–1935, Tom III 1926–1935, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków, 1994, s. 115., do czerwca 1923 Departamencie Polityczno-Ekonomicznym, w tym czasie równocześnie od 6 sierpnia do 6 września 1920 był członkiem delegacji na konferencję państw bałtyckich w Bulduri pod Rygą, od 6 sierpnia 1922 był sekretarzem w Sekretariacie Ministra Spraw Zagranicznych Gabriela Narutowicza. 1 października 1922 został mianowany II sekretarzem z tytułem I sekretarza poselstwa, a 1 marca 1923 starszym referentem z tytułem I sekretarza legacyjnego w Departamencie Politycznym. Od 1 sierpnia 1923 był I sekretarzem legacyjnym w Poselstwie RP w Paryżu, a od 1 października 1923 w Departamencie Dyplomatycznym, od 16 lutego do 31 października 1924 był I sekretarzem legacyjnym w Poselstwie RP w Moskwie, od 26 października 1925 radcą ministerstwa, od 1 stycznia 1927 naczelnikiem Wydziału Organizacji Międzynarodowych w departamencie Polityczno-Ekonomicznym, od 1 czerwca 1930 do 2 marca 1941 był Posłem Nadzwyczajnym i Ministrem PełnomocnymRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 41. w Sofii. Członek Wielkiej Loży Narodowej „Kopernik”Paweł Wieczorkiewicz, Historia polityczna Polski 1935–1945, Warszawa 2005, s. 455..

W MSZ na uchodźstwie Do 2 marca 1941 był posłem w Sofii, następnie do 1 września 1941 był sekretarzem generalnym MSZ w LondynieJako sekretarz generalny w MSZ, 3 lipca 1941 przywiózł osobiście premierowi Wł. Sikorskiemu warunki wypracowane w MSZ, które powinna postawić strona polska chcąc porozumieć się z ZSRR, widniały wśród nich: c) „restytuowania in integrum względnie odszkodowania za straty poniesione przez Polskę na skutek agresji ZSRR, oraz d) współdziałanie za pośrednictwem takiej lub innej organizacji społecznej lub ewentualnie za pośrednictwem jakiegoś państwa trzeciego w dziedzinie: zwolnienia działaczy politycznych, jeńców wojennych oraz osób masowo deportowanych w głąb Rosji Sowieckiej.” Premier Sikorski odesłał następnego dnia te warunki MSZ z nakazem skreślenia ustępu o warunku „restitutio in integrum” oraz odszkodowania od ZSRR za straty poniesione przez Polskę (re-ewakuacja deportowanych, zwrot mienia itp.) i zastąpienia go warunkiem o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych; – „Dokumenty Rządu RP na obczyźnie”, (opracowanie Wojciech Rojek i Andrzej Suchcitz), Oficyna Wydawniczo-Drukarska „Sesja”, Kraków, 2010, s. 158.. Należał do przeciwników układu Sikorski-Majski20 września 1941 odbyło się spotkanie grona przeciwników układu Sikorski-Majski: prócz Tarnowskiego byli na nim: Zygmunt Nagórski, wiceprezes NIK; Jerzy Kuncewicz, publicysta; Tytus Filipowicz, prezes Koła Demokratycznego; Władysław Neuman, b. poseł w Sztokholmie; – Maria Pestkowska, Za kulisami Rządu Polskiego na emigracji, Oficyna Wydawnicza „Rytm”, Warszawa, 2000, s. 102.12 sierpnia 1941 oddelegowany przez MSZ uczestniczył w posiedzeniu Rady Ministrów odbywającym się pod przewodnictwem min. Stanisława Kota w zastępstwie gen. Wł. Sikorskiego, na którym ocenił, że pismo ministra Zaleskiego krytykujące skład personalny tworzonej w Moskwie ambasady RP oparte jest na nieporozumieniu i nieświadomości istoty rzeczy, jednak zastrzegł, że nie uważa żeby MSZ w tej sprawie dopuszczało się sabotażu czy braku aktywności, a skład personalny ambasady w Moskwie uważa za, w danych warunkach możliwie najlepszy. Po dyskusji min. Kot wyraził uznanie osobom które przyczyniły się do sprawnego wyjazdu składu osobowego ambasady do Moskwy: Adamowi Tarnowskiemu i MSZ oraz Janowi Tabaczyńskiemu, Ludwikowi Grosfeldowi i Prezydium Rady Ministrów. – Stanisław Stroński, (opracowanie Jacek Piotrowski) Polityka Rządu Polskiego na uchodźstwie 1939–1942, Goldruk, Nowy Sącz, 2007, tom II, s. 155–156, 250–251., Od 1 października 1941 do 29 listopada 1944 posłem przy emigracyjnym rządzie CzechosłowacjiAdam Tarnowski zastąpił na stanowisku ambasadora przy rządzie czechosłowackim w Londynie Kajetana Morawskiego, który reprezentował Polskę od maja do września 1941. – Kajetan Morawski, Wspólna droga z Rogerem Raczyńskim. Wspomnienia, (wstęp – Janusz Pajewski, przedmowa – Marcin Libicki, opracowanie i przypisy – Przemysław Matusik.), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1998, s. 203.3 marca 1942 przeprowadził w Londynie rozmowę z prezydentem Beneszem o przyszłości stosunków polsko-czechosłowackich, i ewentualnej konfederacji polsko-czechosłowackiej, o tym w sporządzonej przez Tarnowskiego notatce, Londyn, 5 marca 1942; – Arch. Osob. jen. Sikorskiego, teka 67, W. Brytania, nr 1594, IV 42, w Dzien. Czyn. 10.04.42, zał. 3, s. 2–3, cytowana [w:] Stanisław Stroński, Polityka Rządu Polskiego na uchodźstwie 1939–1942 (opracowanie Jacek Piotrowski), Goldruk, Nowy Sącz, 2007, tom II, s. 520–521.Władze czechosłowackie najpierw odrzucały ingerencję ZSRR w stosunki polsko-czechosłowackie, i o tym zapewnił amb. Tarnowskiego prezydent Benesz, ale po zapewnieniu przez Mołotowa 9 czerwca 1942 o uznaniu granic Czechosłowacji sprzed Monachium podporządkowali się oczekiwaniom ZSRR, mimo protestów polskich i brytyjskich. – Zbigniew Błażyński (red.) Władze RP na obczyźnie podczas II wojny światowej 1939–1945, Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie, Londyn, 1994, s. 202., równocześnie od wiosny 1942 do wiosny 1944 był delegatem MSZ do Komisji ds. Informacji Gospodarczej działającej przy Ministerstwie Informacji i Dokumentacji. Na emigracji w Londynie zachorował na chorobę ParkinsonaParkinsonizm był przyczyną drwin m.in. Wł. Guenthera. – Stanisław „Cat” Mackiewicz, Oczy zielone, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa, 1987, s. 119, 121. Stanisław „Cat” Mackiewicz uważał, że Tadeusz Bielecki odpowiedzialny za skład personalny rządu Tomasza Arciszewskiego, celowo był zwolennikiem mianowania osoby chorej, gdyż obawiał się indywidualności na stanowisku szefa dyplomacji, a także że sam Tadeusz Bielecki uważał się za kompetentnego w tej dziedzinie. – Stanisław „Cat” Mackiewicz, Oczy zielone, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa, 1987, s. 121..

Szef dyplomacji