Tężnie w Ciechocinku – zespół trzech tężni solankowych, wzniesionych w XIX wieku w Ciechocinku, w województwie kujawsko-pomorskim. Jest to największa tego typu drewniana konstrukcja w EuropieCiechocinek.pl – Tężnie. Zespół tężni i warzelni soli wraz z parkami Tężniowym i Zdrojowym stanowi Pomnik Historii.

Historia Ciechocińskie tężnie zostały zaprojektowane przez profesora Akademii Górniczej w Kielcach Jakuba Graffa, w oparciu o źródła solanki odkryte tu jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku, chociaż miejscowa ludność wydobyciem i warzeniem soli zajmowała się już w XIII wieku na mocy zezwoleń danych przez Konrada I mazowieckiego.

Zespół tężni i budynki powiązane z pozyskiwaniem i transportem solanki znajdują się na rozległym terenie, w części północnej Ciechocinka. Tężnie ulokowano na piaszczystym wyniesieniu (ochrona przed wylewami Wisły), dłuższymi osiami poprzecznie do dominujących kierunków wiatrów.

Tężnia numer I o długości 648 metrów, pojemności 5000–5800 m³ i tężnia numer II o długości 719 metrów, pojemności ok. 6000–6300 m³ zbudowane zostały w latach 1824–1828 i usytuowane względem siebie równolegle. Tężnia numer III o długości 333 metrów, pojemności ok. 2900 m³ powstała w 1859 w usytuowaniu skośnym do tężni numer I i II zamykając od strony północnej przestrzeń między nimi. Podstawę tężni stanowią wbite w ziemię dębowe pale w liczbie około 7000, na których spoczywa wanna o szerokości 9 m i głębokości 1 m. Nad nią znajduje się drewniana konstrukcja świerkowo-sosnowa o wysokości 13 metrów na jarzmach wypełniona tarniną, po której spływa solanka. Tężnie ustawione są w kształcie podkowy o łącznej długości 1741,5 metrów i każda o wysokości 15,8 metrów. Solanka o stężeniu 5,8% pompowana jest ze źródła nr 11 o wydajności 36 m³/godzinę (tzw. fontanna Grzybek zaprojektowana przez architekta Jerzego Raczyńskiego) z głębokości 414,58 m i wtłaczana na szczyt tężni do specjalnych korytek, z których następuje równomierny wyciek solanki na tarninę. Dalej solanka przesączająca się po ścianach tężni po tarninie spływa do wanny. Pod wpływem wiatru i słońca paruje, tworząc mikroklimat obfitujący w jod, sód, chlor, brom, dzięki czemu powstało tu naturalne, lecznicze inhalatorium.

Tężnie stanowią drugi etap w procesie produkcji soli, gdzie następuje stopniowe zwiększanie stężenia solanki. Najmniejsze stężenie jest na tężni nr I (9%), większe na tężni nr III (16%) a największe na tężni nr II (30%), stąd solanka rurociągami płynie do warzelni soli (trzeci etap produkcji soli) gdzie produkowana jest sól, szlam i ług leczniczy. Pierwszym etapem w procesie produkcji soli jest pompowanie solanki ze źródła nr 11 "fontanna Grzybek". Tężnie działają również niczym gigantyczny filtr powietrza. W 1996 roku w szlamie i soli z tężni w Ciechocinku wykryto radioaktywne izotopy cezu (Cs-134 i Cs-137) pochodzące z katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1986), jednak ich stężenie w tych produktach nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia ludziH. L. Oczkowski, i inni (1996) Chernobyl fall out in salt from Ciechocinek, Poland. Radiation Measurements 26(5): 743-745. (DOI:10.1016/S1350-4487(97)82890-9) ; http://repozytorium.umk.pl/handle/item/1635.

Pomiędzy tężniami znajdują się budynki powiązane z pozyskiwaniem i transportem solanki: drewniana obudowa ujęcia nr 17, hydrofornia i niewielki drewniany rezerwuar solanki oraz zniszczony obecnie park z lat 30. XX w. o funkcjach sportowo-wypoczynkowych, którego centralną część zajmuje będąca w ruinie modernistyczna pływalnia.

Na terenie warzelni z czterech budynków warzelnianych do czasów współczesnych przetrwał jeden. Z budynkiem warzelni pozostaje zespolony magazyn soli (z przeł. XIX-XX w.) o konstrukcji ryglowej, z ceglanym wypełnieniem ścian, nakryty dwuspadowym dachem. W jego zachodniej ścianie znajdują się wrota do pomostu załadunkowego (dawniej przy torze bocznicy kolejowej). W budynku warzelni i magazynu zachował się system transportu zakładowego z 1905 roku w postaci jednoszynowej kolejki wiszącej, przeznaczonej do przewozu soli z warzelni na suszarnie i do magazynu.

Współczesne zmiany w stosunku do historycznego stanu technicznego nastąpiły jedynie przy instalacjach pompowania i przesyłania solanki. Dawne systemy tłoczące solankę napędzane maszynami parowymi i wiatrakami zostały zastąpione pompami o napędach elektrycznych.

W 2017 r. zespół tężni i warzelni soli wraz z parkami Tężniowym i Zdrojowym został wpisany na listę Pomników Historii11 nowych Pomników Historii.

W 2019 Uzdrowisko Ciechocinek pozyskało z funduszy europejskich 15 mln zł na renowację tężni (całkowity koszt zadania: 21,6 mln zł). Projekt „Modernizacja i rozbudowa infrastruktury zespołu tężni w Ciechocinku” objął remont tężni nr 1 (wymiana tarniny), tężni nr 3 (remont generalny: wymiana elementów konstrukcyjnych i wzmocnienie fundamentów) oraz budynku przepompowni solanki, a także ścieżek oraz terenu przy tężniach i przepompowni. Przeprowadzone zostaną również prace ogrodnicze terenów zielonych oraz zainstalowana zostanie instalacja do podświetlania tężni w porze nocnejTężnie w Ciechocinku będą remontowane za prawie 22 mln zł. Prace, przewidziane na okres marzec 2020 – grudzień 2021Tężnie w Ciechocinku do remontu. Za prawie 22 mln zł, rozpoczęto od tężni nr 3. Do remontu tężni nr 1 przystąpiono we wrześniu 2020Tężnie w Ciechocinku będą jak nowe. Remont trwa.

Galeria

Zobacz też Tężnie w Inowrocławiu Tężnia w Grudziądzu

Przypisy

Linki zewnętrzne Tężnie solankowe w Ciechocinku Cennik, godziny otwarcia, historia tężni w Ciechocinku

Kategoria:Historia techniki Ciechocinek Kategoria:Uzdrowiska w Polsce Kategoria:Zabytki nieruchome w Ciechocinku Kategoria:Pomniki historii