Krzysztof Koehler (ur. 25 lipca 1963 w Częstochowie) – polski poeta, historyk literatury, krytyk literacki, eseista, scenarzysta i librecista. Profesor nauk humanistycznych.

Życiorys W latach 80. studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie też doktoryzował się (literatura staropolska). Pracę habilitacyjną poświęcił Stanisławowi Orzechowskiemu. W 2019 roku uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych.

Współpracownik pism „Arcana”, „Pressje” i „Fronda”. Autor dziesięciu tomów wierszy. Za tom Od morza do morza nominowany do Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego – Orfeusz (2012). Zaliczany do pokolenia „brulionu”. Od poetyckiego debiutu w 1990 uchodzi za klasycystę cierpko komentującego dokonania młodej poezji polskiej, powstałej pod znakiem „barbaryzmu”. Z czasem też zaczął podkreślać swe przywiązanie do chrześcijańskiego modelu literatury i kultury, których cel widział w podtrzymywaniu tradycyjnych wartości. W Posłowiu do wierszy z lat 1989–2019 za jedną z najważniejszych wartości jego twórczości uznano oryginalność i nowatorstwo formalne: „choć w pejzażach Koehlera często odnajdziemy wiele uroku, nie jest jednak poeta malarzem dawnych formatów, klasycystą poprzez ponowienie. Raczej – romantycznym buntownikiem, „partyzantem prawdy”, wreszcie zaś – „obcym ciałem” na tle uładzonych, podręcznikowych prób opisu polskiej poezji współczesnej. Rozpiętość form i gatunków sytuuje się tutaj pomiędzy krańcowo odmiennymi biegunami ekspresji”.

Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Akademii „Ignatianum” w Krakowie. Z Telewizją Polską współpracuje od 1994 jako redaktor tygodnika „Goniec Kulturalny”, a następnie współredaktor programu „Po godzinach” w TVP1 oraz Wędrowiec polski przybliżającego historię i tradycję różnych regionów Polski. Jest współautorem kilku filmów dokumentalnych, m.in.: „Sarmacja, czyli Polska”, „Adam Mickiewicz”, „Macie swojego poetę” (opowieść biograficzna o Mikołaju Sępie Szarzyńskim). W latach 2006–2011 dyrektor kanału TVP Kultura. Od 2009 r. członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK). W latach 2016-2024 był wicedyrektorem Instytutu Książki. Obecnie zatrudniony jako profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

W 2017 został wyróżniony Nagrodą Identitas za książkę Palus Sarmatica. W 2020 otrzymał Nagrodę Literacką Czterech Kolumn za całokształt twórczości ostatniego trzydziestolecia (1989-2019).

W 2022 nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego ukazała się monografia Jakuba Beczka Koehler. Uczestnictwo. W 2023 nakładem Instytutu Literatury w Krakowie ukazała się książka Ireneusza Staronia Fuga i rap. O poezji Krzysztofa Koehlera z lat 1986-1998. Z kolei w 2024 Wydawnictwo Prymat i Uniwersytet w Białymstoku opublikowały monografię Staronia Trzecia część wiersza. O wielogłosowej poezji Krzysztofa Koehlera po roku 2000.

Życie osobiste Żonaty z Kingą Koehler, ma dwie córki: Olgę (ur. 1989) i Annę (ur. 1998). Mieszka w Krakowie.

Twórczość Książki autorskie Wiersze, Oficyna Literacka, Kraków 1990 Przyszli barbarzyńcy, Oficyna Literacka, Kraków 1991 (współautor; u góry okładki inicjały: "b. g. wstajmfśke" - zestawienie inicjałów nazwisk autorów. Autorzy: Marcin Świetlicki, Jakub Ekier, Artur Grabowski, Wojciech Wilczyk, Robert Tekieli, Paweł Filas, Manuela Gretkowska, Marcin Baran, Krzysztof Koehler, Marzena Broda, Paweł Górecki, Maciej Maleńczuk, Krzysztof Jaworski) Nieudana pielgrzymka, Brulion, Kraków-Warszawa 1993 (wiersze) Partyzant prawdy, Arcana/Fundacja Brulionu, Kraków-Warszawa 1996 (wiersze) Na krańcu długiego pola i inne wiersze z lat 1988–1998, Fronda, Warszawa 1998 Słuchaj mię, Sauromatha. Antologia poezji sarmackiej, Arcana, Kraków 2002 Trzecia część Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003 (wiersze) Stanisław Orzechowski i dylematy humanizmu renesansowego, Arcana/Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Kraków-Warszawa 2004 Domek szlachecki w literaturze polskiej epoki klasycznej, Collegium Columbinum, Kraków 2005 Porwanie Europy, Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Sopot 2008 (wiersze) Od morza do morza, Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury, Poznań 2011 (wiersze) Boży podżegacz. Opowieść o Piotrze Skardze, Wydawnictwo Sic!, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2012 Antologia, wstęp Maciej Urbanowski, Kolekcja Hachette, Warszawa 2013 (wiersze) Moby Dick, libretto, opera-misterium w 4 aktach, reżyseria Eugeniusz Knapik, Teatr Wielki – Opera Narodowa 2014 Wnuczka Raguela, Wydawnictwo M, Kraków 2014 (powieść) Palus Sarmatica, Muzeum Historii Polski, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2016 Rzeczpospolita. Obywatelskość. Wolność. Szkice o polskim pisarstwie politycznym XVI wieku, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016 Kraj Gerazeńczyków, Arcana, Kraków 2017 (wiersze) Obce ciało. Wiersze z lat 1989–2019, posłowie Ireneusz Staroń, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2019 (wiersze) Punkty krystalizacji. Szkice o literaturze staropolskiej, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2020 Święte wiosny, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2021 (wiersze)

Opracowania, prace redakcyjne (wybór) Słuchaj mię, Sauromatha. Antologia poezji sarmackiej, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2002 (opracowanie) Stanisława Orzechowskiego i Augustyna Rotundusa Debata o Rzeczypospolitej, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna "Ignatianum" - Wydawnictwo WAM, Kraków 2009 (wstęp i opracowanie; tłumaczenia z języka łacińskiego Elwira Buszewicz) Krzysztofa Warszewickiego i Anonima uwagi o wolności szlacheckiej, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna "Ignatianum" - Wydawnictwo WAM, Kraków 2010 (redakcja) De Europa. Myśli o Starym Kontynencie, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2012 (wybór i opracowanie) Stanisława Orzechowskiego i Andrzeja Frycza Modrzewskiego spór o wiarę. "Frycz" St. Orzechowskiego oraz "Prosta opowieść" i "Orzechowski" A. F. Modrzewskiego, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna "Ignatianum" - Wydawnictwo WAM, Kraków 2013 (wstęp i opracowanie; tł. Kaja Stompór-Lesiecka) Rok 1573. Dokonania przodków sprzed 440 lat, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2014 (redakcja: Jan Dzięgielewski, Krzysztof Koehler, Dorota Muszytowska) Kronika za Zygmunta Augusta w Knyszynie zmarłego roku 1572 i inne dokumenty polityczne z czasów pierwszego bezkrólewia. Vol. 1, Od lipca 1572 do marca 1573, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna "Ignatianum" - Wydawnictwo WAM, Kraków 2016 (wstęp i opracowanie) Saligia. Człowiek w kryzysie, Centrum Myśli Jana Pawła II Instytucja Kultury m.st. Warszawy, Warszawa 2016 (redakcja) Wacław Potocki. W 400-lecie urodzin poety, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2023 (redakcja Krzysztof Koehler, Dariusz Chemperek) Wacław Potocki, Żadna nie ma rzecz przymierza z czasem, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2024 (wybór i wstęp; wiersze)

Tłumaczenia Alejandro A. Chafuen, Chrześcijanie za wolnością. Ekonomia późnoscholastyczna, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2002 (przełożyli Kinga i Krzysztof Koehlerowie; wstęp Michael Novak) Alejandro A. Chafuen, Wiara i wolność. Myśl ekonomiczna późnych scholastyków, Wydawnictwo Arwil, Warszawa 2007 (z języka angielskiego przełożyli Kinga i Krzysztof Koehlerowie oraz Borys Walczyna)

Telewizja 1994: „Goniec Kulturalny” – współredaktor programu „Po godzinach” w TVP1 – współredaktor programu

Filmografia 1996: Sarmacja, czyli Polska – scenariusz 1996: Maria Konopnicka – scenariusz Adam Mickiewicz – scenariusz 1999: Macie swojego poetę – scenariusz 2009: Dekalog 89 – redakcja

Teatr TV 1994: Biesiada Sarmacka – scenariusz 1996: Pieśni postu świętego z dawnych polskich poetów zebrane – scenariusz

Przypisy

Bibliografia

Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 412 Polska Bibliografia Literacka Ireneusz Staroń, Wiersz jako parodia cytatu. „List do PI” Krzysztofa Koehlera, „Prace Literackie” 2017, nr LVII, s. 89–103 Jakub Beczek, Koehler. Uczestnictwo, Łódź 2022, Ireneusz Staroń, Fuga i rap. O poezji Krzysztofa Koehlera z lat 1986-1998, Kraków 2023,

Kategoria:Absolwenci Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej i Historycznej Identitas Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Ludzie związani z „Frondą” Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Ludzie związani z TVP Kategoria:Pisarze związani z Częstochową Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Urodzeni w 1963