Alfred Wysocki (ur. 26 sierpnia 1873 w Łańcucie, zm. 3 września 1959 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, senator V kadencji w II RP.

Życiorys Urodził się w rodzinie Alfreda Wysockiego h. Odrowąż (1848–1904), inżyniera, właściciela majątku Polna k. Grybowa w Małopolsce, i Rozalii z Miłkowskich h. Prus (1847–1903). Maturę zdał w Nowym Sączu (prawdopodobnie w tamtejszym c.-k. gimnazjum). W 1898, po studiach na Wydziale Prawniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i dwu semestrach prawa międzynarodowego w Berlinie, uzyskał stopień doktorski. W Berlinie zaprzyjaźnił się ze Stanisławem Przybyszewskim i artystami skandynawskimi. We wrześniu 1898 był sekretarzem redakcji krakowskiego tygodnika „Życie” i zastąpił Artura Górskiego jako redaktor odpowiedzialny na krótko przed przejęciem pisma przez Przybyszewskiego, sprawując funkcję do końca października tego roku. Na przełomie wieków należał do młodopolskiej bohemy lwowskiej i cieszył się zaufaniem Jana Kasprowicza, porzuconego wówczas przez żonę dla Przybyszewskiego. Alfred Wysocki, przyszły dyplomata, pracował wówczas w „Gazecie Lwowskiej” i jako młody odporny, zwykł być tak odprowadzać do domu z winiarni George’a Jana Kasprowicza, zawołanego zabawowicza o słabej głowie, (…) żeby Kasprowicz był przekonany, że to on Wysockiego odprowadza..

W 1900 wstąpił do służby dyplomatycznej Austro-Węgier. Od listopada 1900 pracował w Namiestnictwie we Lwowie: kolejno w Radzie Szkolnej Krajowej, w urzędowym organie „Gazeta Lwowska” i w sekretariacie namiestnika. W 1910 został referentem prasy polskiej w Prezydium Rady Ministrów w Wiedniu (zastąpił na stanowisku Adama Bieńkowskiego), a w 1916 w toku I wojny światowej – kierownikiem Biura Polityczno-Prasowego i szefem cenzury austro-węgierskiego Generalnego Gubernatorstwa w Lublinie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został w grudniu 1918 szefem sekcji w Prezydium Rady Ministrów, a potem kierownikiem Polskiej Agencji Telegraficznej. Od 1919 pracownik MSZ RP. Od maja 1919 radca poselstwa RP i od czerwca 1920 chargé d’affaires w Pradze, następnie od października 1920 radca poselstwa RP w Berlinie. Od listopada 1922 do października 1923 generalny inspektor urzędów konsularnych w Paryżu w randze radcy legacyjnego I klasy, organizował konsulat RP w Lille, odwiedzał skupiska Polonii. Od października 1923 do stycznia 1924 w centrali MSZ.

Od stycznia 1924 do kwietnia 1928 poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny w Sztokholmie. Przyczynił się do przyznania w 1924 Władysławowi Reymontowi Nagrody Nobla, którą odebrał w imieniu chorego pisarza. Od kwietnia 1928 do stycznia 1931 wiceminister spraw zagranicznych RP przy Auguście Zaleskim (podsekretarz stanu) z nominacji Józefa Piłsudskiego, zajmował się usprawnieniem obiegu informacji. Według wspomnień Jana Gawrońskiego doradzał Piłsudskiemu.

Od stycznia 1931 do lipca 1933 poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny w Berlinie, gdzie otrzymał od Piłsudskiego misję poprawy stosunków polsko-niemieckich, osiągając cel po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera. Wyniósł z tego okresu liczne znajomości w późniejszych kołach kierowniczych III Rzeszy, a Adolf Hitler podarował mu na odjezdnym swój portret z serdeczną dedykacją. Od lipca 1933 do czerwca 1938 ambasador RP w Rzymie (przy Kwirynale), prowadził liczne rozmowy z dyktatorem Benito Mussolinim i powołanym w 1936 ministrem spraw zagranicznych Galeazzo Ciano. Z dniem 15 maja 1938 przeniesiony w stan spoczynku. Po odejściu ze służby dyplomatycznej w latach 1938–1939 senator Rzeczypospolitej z nominacji prezydenta Ignacego Mościckiego. Mieszkał w willi na Żoliborzu, która uległa spaleniu wraz z jego biblioteką i notatkami podczas powstania warszawskiego.

W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej przebywał w Warszawie, gdzie kierował w strukturach Rady Głównej Opiekuńczej (RGO) Działem Opieki nad Więźniami w Polskim Komitecie Opiekuńczym Warszawa-Miasto. Z racji swych kontaktów z okresu berlińskiego podejmował od marca 1940 interwencje dyplomatyczne przeciw represjom niemieckim wobec Polaków (m.in. po zamachu na Kutscherę z 1 lutego 1944), które spotykały się z żądaniem przerwania polskiego oporu przeciwko okupacji. W styczniu 1941 był konsultowany w Warszawie przez emisariuszkę rządu gen. Władysława Sikorskiego, Lucianę Frassati-Gawrońską, w sprawie kandydatury na pierwszego Delegata Rządu na Kraj. 15 grudnia 1941 odbył z częściowej inspiracji RGO rozmowę z gubernatorem Hansem Frankiem (za zgodą Hitlera, który określił Wysockiego „jedynym Polakiem, którego może ścierpieć”) domagając się złagodzenia represji wobec ludności polskiej i otrzymując podziękowania za działalność polskich kolejarzy, policjantów, robotników i urzędników. Rozmowa ta została wykorzystana propagandowo przez Niemców jako przejaw gotowości Polaków do współpracy, potępiona jako inicjatywa pozbawiona upoważnienia przez organy polskiego państwa podziemnego i ostro skrytykowana przez prasę podziemną wszystkich opcji politycznych. Przyniosła nasilenie niemieckich prób wciągnięcia RGO do systematycznej współpracy z władzami okupacyjnymi. W chwili wybuchu powstania warszawskiego Wysocki przebywał na wsi pod Warszawą. Uczestniczył w delegacji RGO do Josefa Bühlera w sprawie niemieckiego wywozu i niszczenia dóbr kultury w Warszawie 6 listopada 1944, która również nie przyniosła rezultatów.

Po 1945 osiadł w Krakowie. Pisywał wówczas do Tygodnika Powszechnego, Życia Literackiego i Twórczości. Pozostawił pamiętniki, spisane w latach 1940–1943 z wykorzystaniem posiadanych materiałów i pierwotnie opublikowane tylko częściowo: Sprzed pół wieku, oprac. Juliusz Kijas, wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1958, Tajemnice dyplomatycznego sejfu, oprac. Wojciech Jankowerny, Książka i Wiedza, Warszawa 1974, Na placówce dyplomatycznej w Sztokholmie 1924–1928, oprac. Paweł Jaworski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004, . Dzięki staraniom Ministerstwa Spraw Zagranicznych przygotowano pełną edycję wspomnień: Dzieje mojej służby, tom I: 1900–1933, oprac. Piotr Kołakowski, , Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2024, Dzieje mojej służby, tom II: 1933–1938, oprac. Piotr Kołakowski, Henryk Walczak, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Warszawa 2025.

Zmarł w Krakowie. Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XIIIA-płd-po prawej Rudnickich).

Był mężem Marii z domu Lange (1877–1958).

Ordery i odznaczenia Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1938) „za wybitne zasługi w służbie państwowej”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936) „za wybitne zasługi w służbie państwowej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (7 listopada 1925)M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1082 „za zasługi, położone na polu dyplomatycznem” - jako dr. Alfred Odrowąż-Wysocki. Złoty Krzyż Zasługi (20 czerwca 1928)M.P. z 1928 r. nr 145, poz. 262 „za wybitne zasługi na polu ekspansji gospodarczej Polski zagranicą”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia, 1931)

Wielka Wstęga Orderu Korony Rumunii (Rumunia) Wielka Wstęga Orderu św. Sawy (Jugosławia) Wielka Wstęga Orderu Zasługi Cywilnej (Bułgaria) Wielka Wstęga Orderu Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Wielka Wstęga Orderu Zasługi (Węgry) Wielka Wstęga Orderu Korony (Belgia) Wielka Wstęga Orderu Zasługi (Chile) Wielka Wstęga Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Wielka Wstęga Orderu Lwa Białego (Czechosłowacja) Wielka Wstęga Orderu św. Olafa (Norwegia) Wielka Wstęga Orderu Korony Włoch (Włochy) Wielka Wstęga Orderu śś. Maurycego i Łazarza (Włochy) Wielki Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja). Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża (Austria)

Przypisy

Bibliografia

Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (red. nauk. Jacek M. Majchrowski przy współpr. Grzegorza Mazura i Kamila Stepana). Warszawa: Wyd. BGW, 1994, s. 117. .

Kategoria:Ambasadorowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Ambasadorowie Polski we Włoszech Kategoria:Cenzorzy Kategoria:Chargé d’affaires II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Łańcucie Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Chile) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Posłowie Nadzwyczajni i Ministrowie Pełnomocni II Rzeczypospolitej Kategoria:Pracownicy Polskiej Agencji Telegraficznej Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Czechosłowacji Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Szwecji Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej we Włoszech Kategoria:Radcy legacyjni II Rzeczypospolitej Kategoria:Rzecznicy prasowi Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (nominacja prezydenta) Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Szefowie misji dyplomatycznych II Rzeczypospolitej w Niemczech Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Urzędnicy Namiestnictwa Galicji Kategoria:Wiceministrowie Ministerstwa Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej Kategoria:Wysoccy herbu Odrowąż Kategoria:Zmarli w 1959