Bieszenkowicze (biał. Бешанко́вічы) – osiedle typu miejskiego na Białorusi, w obwodzie witebskim, centrum administracyjne rejonu bieszenkowickiego, położone 51 km na zachód od Witebska. 7,3 tys. mieszkańców (2010).
Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w hrabstwie bieszenkowickim w województwie połockimВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 83..
Etymologia nazwy Jak przypuszczają badacze toponimii, Bieszenkowicze wzięły swą nazwę od słowa bieszeń – mocny nurt na środku rzeki.
Zabudowa W 1969 i 1979 opracowano generalne plany rozwoju osiedla. Bieszenkowicze rozwijają się przeważnie w kierunku południowo-zachodnim. Centrum zabudowane jest piętrowymi i 2-piętrowymi domami mieszkalnymi. Rozwija się budownictwo domów jednorodzinnych.
Część przemysłowa znajduje się w częściach: południowo-wschodniej i północno-zachodniej.
Edukacja, kultura, media W osiedlu znajdują się 2 szkoły ogólnokształcące, sportowa i muzyczna. Działają też: muzeum historyczno-krajoznawcze, „Dom Myśliwego”, dom kultury, dom rzemiosła i biblioteka. Wydawana jest regionalna gazeta „Zara”.
Gospodarka Osiedle znane z tradycyjnych wyrobów garncarskich, tzw. „bieszenkowickiej ceramiki”. Ponadto występuje przemysł lekki i spożywczy, produkcja materiałów budowlanych.
AAT Bieszenkowickie zakłady lniane (ААТ Бешанковіцкі льнозавод») KUWP „Bieszenkowickie zakłady rymarskie (КУВП «Бешанковіцкая рымарская фабрыка») Bieszenkowickie zakłady wyrobów artystycznych (РУП «Бешанковіцкая фабрыка мастацкіх вырабаў») Mleczarnia Fabryka materiałów budowlanych
Zabytki Katolicka kaplica cmentarna (kon. XIX w.) Cmentarz chrześcijański Cmentarz żydowski Zespół pałacowo-parkowy Chreptowiczów (XVIII w.) Cerkiew św. Proroka Eljasza (1870) Wały żołnierzy Napoleona Bonaparte z 1812 roku po północnej stronie rzeki Dąb Napoleona (30 m wysokości, 2 m średnicy), pod którym cesarz miał pozować do portretu Albrechtowi Adamowi. W 2010 r. zostały obcięte gałęzie i po drzewie pozostał 6 metrowy pień
Zabytki zniszczone Kościół Św. Kazimierza i Rafała (1650, 1785, 1876) Cerkiew unicka Synagoga
Historia 1447zdaniem historyka A. Sapunowa lub 1460zdaniem historyka A. Turczynowicza: pierwsze wzmianki w źródłach pisanych pocz. XVI w.: wieś w województwie połockim Wielkiego Księstwa Litewskiego, własność Druckich-Sokolińskich 1552: Bieszenkowicze liczą 34 dwory 1605: sprzedane szlacheckiemu rodowi Jezierskich 1615: przechodzą na własność marszałka orszańskiego M. Odrowąża 1630: kupione przez wojewodę wileńskiego Lwa Sapiehę, po czym zaczynają szybko się rozwijać 1634: otrzymują prawo magdeburskie; odbywają się tu 2 kiermasze na rok, na które przyjeżdża regularnie 4-5 tys. ludzi, nie tylko z terenów Rzeczypospolitej, ale i z Europy Zachodniej i Rosji
250px|mały|Kościół Św. Kazimierza i Rafała, 1650
1650: Kazimierz Leon Sapieha buduje kościół katolicki Św. Kazimierza i Rafała kon. XVІІ w.: własność Ogińskich; szybki wzrost, budowa kamienic 1708: w czasie wojny północnej w Bieszenkowiczach stacjonują wojska rosyjskie, trzykrotnie bywa car Piotr I poł. XVІІІ w.: miasto z ok. 1,5 tys. dworów, 5-6 tys. mieszkańców 1770-te: M. K. Ogiński buduje w Bieszenkowiczach pałac, zakłada park z szeregiem egzotycznych roślin, stawami, budynkami gospodarczymi 1772: w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej zadźwińska część miasta z 500 dworami trafia do Imperium Rosyjskiego 1783: Ogiński oddaje w podarunku miasto I. L. Chraptowiczowi 1793: w wyniku II rozbioru do Imperium Rosyjskiego trafia pozostała część miasta (w 1785 znajdowało się tam 1750 dworców) kon. XVІІІ w.: status Bieszankowicz obniżony do rangi osiedla typu miejskiego w składzie powiatu lepelskiego; ponad jedna czwarta mieszczan zajmuje się wyłącznie gospodarką wiejską 11 lipca 1812: zajęte przez wojska francuskie; kilka dni mieści się tu sztab Napoleona
250px|mały|Cerkiew unicka na przedmieściach, 1812
20 października 1812: ponownie zajęte przez armię rosyjską; miejscowość silnie zburzona wrzesień 1821: na przegląd gwardii rosyjskiej przyjeżdża car Aleksander I 1868: 392 budynki, szkoła ludowa, dwa zakłady garbarskie, przedsiębiorstwo piwowarskie, 115 sklepów poł. XІХ w.: wybrukowano główne ulice 1881: po Dźwinie z Ułły do Witebska regularnie przybywał statek parowy, od 1892 – 4 statki parowe 1897: według spisu powszechnego w miejscowości znajduje się 4423 mieszkańców, 1099 budynków, oddział poczty, telegraf, szkoła cerkiewno-parafialna, 3 szkoły ludowe, 127 sklepów i szpital pocz. XХ w.: 7 budynków murowanych i 1243 drewniane. Bieszenkowicze stają się centrum włości. Są wówczas dużym skupiskiem Żydów, których liczba w 1900 wynosi 3182 osób. Encyklopedia Żydowska, wydana między 1901 i 1906 opisuje ludność miejscowości jako w 4/5 żydowską, wśród której jest 576 rzemieślników. Miejscowość posiada synagogę, wiele domów modlitwy, trzy towarzystwa dobroczynne i liczne szkoły religijne 1914: w czasie I wojny światowej, w czasie okupacji Białorusi przez wojska niemieckie miejscowość znajduje się w strefie przyfrontowej; przeniesiono do niej centrum administracyjne powiatu lepelskiego kwiecień—wrzesień 1918: centrum administracyjne powiatu bieszenkowickiego 1919–1924: po zajęciu terytorium Białoruskiej Republiki Ludowej przez wojska sowieckie, miejscowość znalazła się w składzie guberni witebskiej Rosyjskiej FSRR 1919–1923: w powiecie lepelskim 1923–1924: w powiecie boczejkowskim 1924–1930: włączone do Białoruskiej SRR, centrum rejonu Okręg witebski okręgu witebskiego 27 września 1938: osiedle typu miejskiego w obwodzie witebskim 6 lipca 1941: początek okupacji nazistowskiej; w Bieszenkowiczach i okolicach zostaje zabitych łącznie 10 276 osób, w tym cała ludność żydowska; miejscowość prawie całkowicie zniszczona 25 czerwca 1944: zajęte przez wojska radzieckie z 1 Frontu Nadbałtyckiego 20 stycznia 2006: flaga i herb oficjalnie ustanowione rozporządzeniem prezydenta Białorusi nr 36.
Demografia Liczba ludności: 1868: 3205 1897: 4423 1939: 4300 1968: 4500БСЭ 1969: 4700 1977: 5500 2004: 8200 2005: 8100 2006: 8000 2010:7300
Parafia rzymskokatolicka Pierwszy drewniany kościół ufundował Kazimierz Leon Sapieha w 1650 r. Kolejne świątynie były wznoszone w 1785 r. oraz 1876 r. W latach 60. XX w. władze sowieckie zniszczyły kościół. Parafia została reaktywowana w 2000 r., a w latach 2011-2019 wybudowano nową świątynię pw. Apostołów Piotra i Pawła.
Transport Węzeł dróg do Witebska, Szumilina, Lepla, Czaśników, Sienna. Przystań rzeczna na lewym brzegu Dźwiny. Połączenia autobusowe z Mińskiem i Witebskiem.
Znane osoby urodzone w Bieszenkowiczach Joachim Litawor Chreptowicz (1729—1812) – działacz społeczny i państwowy, filozof, publicysta, poeta
Przypisy
Bibliografia
Бешенковичи // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. – Мн., 2007. – 648 с. . С. 45. Бешанковічы // Віцебшчына : назвы населеных пунктаў паводле легендаў і паданняў / склад. А.М. Ненадавец. – Мн., 2000. – С. 25—53. Бешанковічы // Князева, В. Падарожжа па Беларусі : гарады і гарадскія пасёлкі / В. Князева. – Мн., 2005. – С. 58–59. Бешанковічы // Рэспубліка Беларусь : вобласці і раёны : энцыклапедычны даведнік / аўт.-склад. Л.В. Календа. – Мн., 2004. – С. 110—112. Бешенковичи // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол. Г.П. Пашков [и др.]. – Мн., 2006. – Т. 2. – С. 381—382. Бешенковичи // Татаринов, Ю. Города Беларуси. Витебщина / Ю. Татаринов. – Мн., 2006. – С. 84—92. Крачкоўскі, А. Казіміру Ягелончыку абавязаны... / А. Крачкоўскі // Зара (Бешанковічы). – 2007. – 10 жн. Мишурный, А. Новая жизнь старого райцентра / А. Мишурный // Віцебскі рабочы. – 2006. – 9 снеж. Яковлев, П. Бешенковичи : памяти ушедших – во имя живущих / П. Яковлев ; записали К. Белоус, Ю. Бестовицкий // Рэспубліка. – 2004. – 8 чэрв.
Linki zewnętrzne
Bieszenkowicze na Radzima.org Бешанковічы // Прыдзвінне. Гісторыя і сучаснасць Zdjęcia na „Globusie Białorusi”
Kategoria:Osiedla typu miejskiego obwodu witebskiego Kategoria:Rejon bieszenkowicki Kategoria:Miasta magnackie I Rzeczypospolitej (województwo połockie) Kategoria:Bieszenkowicze