Postępowanie upominawcze – postępowanie odrębne uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego, zmierzające do szybkiego uzyskania tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela wysuwającego roszczenie pieniężne, którego dłużnik nie kwestionuje.
Przebieg postępowania Właściwość sądu w postępowaniu upominawczym ustalana jest na zasadach ogólnych, z wyjątkiem elektronicznego postępowania upominawczego opisanego poniżej. Czynności w postępowaniu upominawczym mogą wykonywać także referendarze sądowiArt. 4804 § 2 kpc..
Sprawy rozpoznaje się na posiedzeniu niejawnym, na podstawie samej tylko treści pozwu wraz z załącznikami bez doręczenia jego odpisu lub wysłuchania strony pozwanej. Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sąd co do zasady wydaje, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennychArt. 4801 kpc., a według treści pozwu roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia co do faktów nie budzą wątpliwości i zaspokojenie roszczenia nie zależy od świadczenia wzajemnegoArt. 499 kpc..
W nakazie zapłaty sąd nakazuje pozwanemu, by w terminie oznaczonym w nakazie zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł w tym terminie sprzeciw. Termin na zaspokojenie roszczenia lub wniesienie sprzeciwu zależy jest od miejsca, w którym ma nastąpić doręczenie nakazu pozwanemu oraz wynosi:
dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu w przypadku, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce w kraju; miesiąc od dnia doręczenia nakazu w przypadku, gdy doręczenie nakazu pozwanemu ma mieć miejsce poza granicami kraju na terytorium Unii Europejskiej; trzy miesiące od dnia doręczenia nakazu, w przypadku gdy doręczenie nakazu ma mieć miejsce poza terytorium Unii EuropejskiejArt. 4802 oraz art. 505 § 1 kpc..
Sprzeciw i jego konsekwencje Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części oraz przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sprzeciw niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto pomimo wezwania sąd odrzucaArt. 4803 oraz art. 505 § 1 kpc..
W przypadku prawidłowego wniesienia sprzeciwu, nakaz zapłaty traci moc, ale tylko w części, która jest sprzeciwem zaskarżona. Sprzeciw jednego tylko ze współpozwanych o to samo roszczenie oraz co do jednego lub niektórych uwzględnionych roszczeń powoduje utratę mocy nakazu jedynie co do nich. Na wniosek strony sąd wydaje postanowienie stwierdzające utratę mocy nakazu zapłaty w całości lub częściArt. 505 kpc.. Z uwagi na fakt, że skuteczne wniesienie sprzeciwu wywołuje nieodwracalny skutek w postaci utraty mocy przez nakaz zapłaty, cofnięcie sprzeciwu nie jest dopuszczalne.
Nakaz zapłaty, przeciwko któremu nie wniesiono – w całości lub choćby w części – sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyrokuArt. 4802 § 2 kpc..
Elektroniczne postępowanie upominawcze W dniu 1 stycznia 2010 roku weszły w życie przepisyUstawa z dnia 9 stycznia 2009 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. nr 26 poz. 156), wprowadzające do polskiego systemu prawnego nowe cywilne postępowanie – elektroniczne postępowanie upominawcze. Postępowanie to zostało unormowane w rozdziale zatytułowanym "Elektroniczne postępowanie upominawcze"Art. 50528 i następne kpc. Jest to postępowanie o charakterze fakultatywnym, gdyż sprawa toczy się w tym postępowaniu tylko, jeśli powód zdecyduje się złożyć pozew drogą elektroniczną.
Nowelizacja miała na celu odciążenie sądów w sprawach drobnych roszczeń pieniężnych wnoszonych masowo przeciwko różnym osobom ale w identycznych stanach faktycznych. W Sądzie Rejonowym w Lublinie został utworzony XVI Wydział Cywilny, który rozpatrywał pozwy wnoszone elektronicznie bez względu na wartość przedmiotu sporu (ograniczona jest jedynie z powodów technicznych do stu milionów złotych w jednym pozwie), a swoją właściwością obejmował całą Polskę. Akta sprawy prowadzi się w formie elektronicznej i w takiej też postaci podlegają udostępnianiu stronom. Do pozwu nie dołącza się dowodów. Pozew wnoszony jest przy użyciu elektronicznego formularza lub w formie paczki pozwów w formacie xml (opcja dostępna wyłącznie dla powodów masowych), a opłatę sądową od pozwu uiszcza się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym ma postać elektroniczną i jest dostępny na stronie www.e-sad.gov.pl po podaniu unikalnego kodu nakazu (20-znakowego) umieszczonego w lewym górnym rogu wydruku weryfikacyjnego.
Czynności w elektronicznym postępowaniu upominawczym może wykonywać referendarz sądowy. Czynności sądu, referendarza i przewodniczącego utrwalane są wyłącznie w systemie teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci elektronicznej opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Warunkiem skutecznego wniesienia pisma procesowego przez powoda jest wniesienie go drogą elektronicznąArt 50531 oraz art. 125 § 21 kpc.. Datą wniesienia pisma procesowego jest data wprowadzenia go do systemu teleinformatycznego. Doręczeń powodowi dokonuje się za pośrednictwem tegoż systemu (tzw. doręczenie elektroniczne), a pozwanemu – gdy wniesie pismo drogą elektroniczną. W przypadku takiego doręczenia doręczenie następuje z datą wskazaną w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji. W przypadku braku takiego potwierdzenia doręczenie uznaje się za skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.
W elektronicznym postępowaniu upominawczym czynności może wykonywać referendarz sądowy. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie wydane w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jak również na postanowienie wydane w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu wydanemu w tym postępowaniu następuje w składzie jednego sędziego. W przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd umarza postępowanie. Przed 7 lutego 2020 rUstawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (). sąd przekazywał sprawę do sądu według właściwości ogólnej, chyba że powód wraz z pozwem złożył wniosek o umorzenie postępowania. W takim przypadku sąd umarzał postępowania i zwracał całość opłaty sądowej. Postanowienie o przekazaniu sprawy lub umorzeniu w wyniku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty doręczano tylko powodowi. W przypadku wniesienia sprzeciwu sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc. Przed 7 lutego 2020 r. nakaz zapłaty zawsze tracił moc w całości, a sprawa podlegała przekazaniu do sądu właściwości ogólnej, który był związany postanowieniem o przekazaniu sprawy.
Klauzula wykonalności jest nadawana nakazowi zapłaty z urzędu i ma postać elektronicznąZob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2016 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności elektronicznym tytułom egzekucyjnym oraz sposobu przechowywania i posługiwania się elektronicznymi tytułami wykonawczymi ().. Za pośrednictwem systemu teleinformatycznego można złożyć do komornika elektroniczny wniosek o wszczęcie egzekucjiZob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2016 r. w sprawie czynności Krajowej Rady Komorniczej umożliwiających komornikom prowadzenie egzekucji na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego oraz czynności komornika dokonywanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w postępowaniu egzekucyjnym ().. Dalsze postępowanie egzekucyjne toczy się już w formie tradycyjnej.
Od 1 stycznia 2011 w związku ze zniesieniem Sądu Rejonowego w Lublinie, Elektroniczne Postępowanie Upominawcze toczy się przed VI Wydziałem Cywilnym Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w LublinieZob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 grudnia 2010 r. w sprawie zniesienia Sądu Rejonowego w Lublinie i Zamiejscowego Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Trzciance z siedzibą w Czarnkowie, utworzenia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku i Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie oraz zmiany rozporządzenia w sprawie sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ()..
Statystyki elektronicznego postępowania upominawczego +Wpływ i załatwienie spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczymRokRodzaj sprawPozostało z poprzedniego rokuWpłynęłoZałatwionoPozostało na rok następnyOgółemw tymUwzględnionoW całości lub w części - wydano nakaz zapłaty.ZwróconoOdrzuconoUmorzonoPrzekazano do innego sąduW wyniku stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty na podstawie art. 50533 kpc.Inne2018cywilne26687022062762308537125770537671474722608307048572164609gospodarcze4211617941420780612268041133569903868406 -13724pracy146595985634838805621729916274 -3306ogółem309132244529325727861419190424055177026987778953721816392019cywilne16787822643802238964133329450371424972063926064091193294gospodarcze13724286505251746149455537049162948262523 -48483pracy3728427496115171 -47ogółem181639255116924909841482845557424741423587966910312418242020cywilne19329417712081805031132950137579323832867731187896159471gospodarcze48483227109256990186716438851074222618552118602pracy4716520060414293 -12ogółem24182419984822062221151627741971374913290411374547178085
Postępowanie upominawcze a postępowanie nakazowe Postępowanie upominawcze i postępowanie nakazowe są do siebie bardzo podobne i oba prowadzą do wydania przez sąd nakazu zapłaty na posiedzeniu niejawnym, bez odbycia rozprawy. Są jednak istotne różnice między tymi postępowaniami:
w postępowaniu upominawczym należy uiścić wyższą opłatę od pozwu - 5% wartości przedmiotu sporu, w postępowaniu nakazowym wynosi ona 1,25% wartości przedmiotu sporu, w postępowaniu upominawczym sąd z urzędu wydaje nakaz zapłaty, jeżeli roszczenie nie jest bezzasadne, zaś twierdzenia co do faktów nie budzą wątpliosci, natomiast w postępowaniu nakazowym powód musi przedstawić jeden z dokumentów wymienionych w art. 485 kodeksu postępowania cywilnego i złożyć razem z pozwem wniosek o rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu, nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania klauzuli wykonalności - natomiast w odniesieniu do nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie ma takowych przepisów, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym traci moc w chwili skutecznego wniesienia sprzeciwu, a nakaz w postępowaniu nakazowym wymaga uchylenia po przeprowadzeniu rozprawy.
Zobacz też postępowanie uproszczone cywilne postępowanie nakazowe
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona e-sądu w Lublinie
Kategoria:Postępowanie cywilne