Gółka (Gymnadenia R.Br.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Obejmuje 28 gatunków (tworzących liczne mieszańce). Zasięg rodzaju obejmuje Europę, rejon Kaukazu i Azji Mniejszej po Iran, północną Azję (Syberię, Mongolię po Sachalin i Japonię) oraz obszar Chin po Himalaje na południu (sięgając po Pakistan, Nepal i Mjanmę). W Europie rosną trzy gatunki (poza tym włączanych jest tu ok. 12 gatunków z rodzaju Nigritella występujących w europejskich górach) i oba obecne są w Polsce: gółka długoostrogowa G. conopsea i gółka wonna G. odoratissima. Są to storczyki naziemne zapylane przez zawisakowate i motyle dzienne.

Do rodzaju włączane są gatunki z rodzaju Nigritella noszące polską nazwę zwyczajową „ciemnogłów”.

Morfologia Pokrój Rośliny zielne średnich rozmiarów, smukłe lub tęgie z podziemnymi, mięsistymi bulwami dłoniasto podzielonymi i kilkoma cieńszymi, też nieco mięsistymi korzeniami wyrastającymi między łodygą i bulwami. Łodyga prosto wzniesiona, naga, mięsista, okrągła na przekroju. Liście Skrętoległe, równowąskie do eliptycznych, nasadami obejmujące łodygę, zwykle skupione w dolnej części pędu. Kwiaty Zebrane w wydłużony lub główkowaty kwiatostan, z reguły składający się z licznych, małych i średnich kwiatów. Przysadki różnej długości – krótsze lub dłuższe od zwykle skręconej zalążni. Listki zewnętrznego okółka okwiatu wolne i rozpostarte lub odgięte. Listki okółka wewnętrznego nieco krótsze, kapturkowato stulone (też z jednym z listków zewnętrznego okółka). Warżka z nitkowatą ostrogą u nasady, całobrzega lub trójłatkowa. Prętosłup krótki, pręcik prosty, jajowaty lub podługowaty, dwukomorowy z dwoma maczugowatymi pyłkowinami. Z boków pręcika znajdują się dwa kulistawe prątniczki. Łącznik jest wąski. Rostellum drobne lub okazałe, niewyraźnie trójłatkowe. Znamię wyraźnie dwułatkowe, w kształcie litery V, okazałe. Owoce Prosto wzniesione torebki.

Systematyka Pozycja systematyczna Jeden z rodzajów podplemienia Orchidinae w plemieniu Orchideae w obrębie podrodziny storczykowych (Orchideae) z rodziny storczykowatych (Orchidaceae).

Wykaz gatunków

Wykaz hybryd

Przypisy

Kategoria:Storczykowe