Nagroda Miasta Krakowa – nagroda przyznawana wybitnie zasłużonym dla Krakowa obywatelom tego miasta.
Historia Tradycja Nagród Miasta Krakowa sięga XVI wieku. Pierwszym laureatem został Mikołaj Jaskier w 1535 za kodyfikację prawa miejskiego. Początkowo nagrody wręczano sporadycznie. Od 1930 przyznawane były regularnie za wybitne dzieła literackie, które przyczyniały się do rozwoju kultury polskiej. Po przerwie spowodowanej II wojną światową, powrócono do tej tradycji w listopadzie 1945, rozszerzając w następnych latach kategorie nagród o dziedziny plastyki, muzyki, architektury, nauki, przemysłu artystycznego, od 1954 teatru i sztuki konserwatorskiej, zaś od 1958 także fotografii artystycznej. Po 1989 roku kilkakrotnie zmieniano regulamin. Od 2003 nagrody są przyznawane w czterech dziedzinach: kultury i sztuki, nauki i techniki, sportu oraz za studenckie prace dyplomowe.
Zasady przyznawania Nagroda jest przyznawana przez Prezydenta Miasta po rozpatrzeniu wniosków i na podstawie rekomendacji dokonywanej przez Komisję Nagród, w skład której wchodzą: Prezes Polskiej Akademii Umiejętności (w funkcji przewodniczącego), dyrektor Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Miasta, przewodniczący Komisji Kultury, Promocji i Ochrony Zabytków Rady Miasta Krakowa oraz dziewięciu przedstawicieli krakowskiego środowiska nauki, kultury, sztuki oraz sportu – po trzech przedstawicieli wskazanych przez Polską Akademię Umiejętności, Radę Miasta Krakowa oraz Prezydenta Miasta Krakowa.
Nagrody w dziedzinie nauki i techniki są przyznawane za wybitne prace naukowe, naukowo – badawcze, edytorskie, projektowe, konstrukcyjne, nowe rozwiązania procesów technologicznych, wdrażanie ich na terenie miasta Krakowa. Nagrody w dziedzinie kultury i sztuki są przyznawane za wybitne osiągnięcia w zakresie twórczości literackiej, teatralnej, muzycznej, plastycznej i filmowej, a także za upowszechnianie krakowskiej kultury i sztuki w kraju i za granicą. Nagrody w dziedzinie sportu są przyznawane za osiągnięcia sportowe w zawodach rangi mistrzostw Europy, świata i olimpiady, ustanowienia rekordu świata lub Europy, za osiągnięcia w zakresie rehabilitacji ruchowej i upowszechnianie kultury fizycznej i sportu na terenie miasta Krakowa. Nagrody za prace dyplomowe studentów są przyznawane absolwentom krakowskich uczelni za szczególnie wartościowe prace.
Laureaci Źródło: 1930 – Antoni Waśkowski 1933 – Józef Aleksander Gałuszka, Michał Rusinek 1934 – Aniela Gruszecka 1935 – Zygmunt Nowakowski 1936 – Jan Wiktor 1937 – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska 1938 – Ludwik Hieronim Morstin 1945 – Julian Przyboś 1946 – Eugeniusz Eibisch, Roman Palester, Jerzy Szaniawski 1947 – Czesław Boratyński, Jan Maklakiewicz, Zygmunt Radnicki, Tadeusz Sinko, Wiesław Zarzycki 1948 – Kornel Filipowicz, Józef Gałęzowski, Karol Homolacs, Teodor Marchlewski, Andrzej Panufnik, Wojciech Weiss 1949 – Witold Budryk, Witold Chomicz 1954 – Karol Estreicher, Piotr Perkowski, Zbigniew Solawa, Andrzej Stopka, Wisława Szymborska, Władysław Woźnik 1955 – Jerzy Bandura, Wacław Nowakowski, Adam Polewka, Stanisław Wiechowicz 1956 – Helena i Roman Husarscy, Stefan Kisielewski, Kazimierz Szubert, Jan Wiktor 1957 – Maria Jarema, Stanisław Lem, Artur Malawski, Marian Słonecki, Tadeusz Wesołowski 1958 – Adam Bochnak, Jerzy Dobrzycki, Tadeusz Hołuj, Zofia Jaroszewska, Tadeusz Ochlewski, Czesław Rzepiński, Władysław Szafer, Henryk Sztompka, Krystyna Zbijewska 1959 – Halina Czerny-Stefańska, Jerzy Fedkowicz, Antonina Klońska, Marian Mięsowicz, Adolf Niedworek, Tadeusz Różewicz, Jacek Stwora, Stefan Świszczowski 1960 – teatralna:Tadeusz Białkowski, plastyczna: Karol Frycz, literacka: Jalu Kurek i Stefan Otwinowski, naukowa: Jan Stanisław Olbrycht, architektoniczna: Tadeusz Ptaszycki, za pracę przy upowszechnianiu kultury: Bronisław Rutkowski i Maria Biliżanka, konserwatorska: Jerzy Szablowski, muzyczna: Eugenia Umińska 1961 – Tadeusz Dobrowolski, Eugeniusz Fulde, Ludwik Gardowski, Leopold Grzyb, Janusz Ingarden, Jan Kurczab, Władysław Machejek, Marian Promiński, Regina Smendzianka, Jonasz Stern, Witold Taszycki 1962 – Eugeniusz Białek, Tadeusz Mandecki, Bronisław Schönborn 1963 – Zenon Klemensiewicz, Tadeusz Krzemiński, Alojzy Siwecki 1964 – Władysław Błachut, Józef Kluza 1965 – Władysław Bodnicki, zespół Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, redakcja „Dziennika Polskiego” 1966 – Maria Bednarska, Tadeusz Kwiatkowski, Wacław Taranczewski, Zespół Pieśni i Tańca Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy „Krakowiacy” 1967 – Włodzimierz Hodys, Danuta Michałowska, Eugeniusz Rybka, Juliusz Weber 1968 – Zygmunt Hübner, zespół Państwowej Filharmonii im. K. Szymanowskiego 1969 – Halina Gryglaszewska, zespół Teatru Lalki i Maski „Groteska” 1970 – Jan Adamczewski, Krystyna Moszumańska-Nazar, Zespół Pieśni i Tańca „Słowianki” 1971 – Karol Bunsch, Jerzy Katlewicz, Józef Szajna, Wiktor Zin 1972Laureaci o swych zamierzeniach [w:] „Dziennik Polski”, s. 3, nr 123, 25 maja 1972 – Bronisław Chromy, Bronisław Dąbrowski, Włodzimierz Gruszczyński, Aleksander Krawczuk, Ryszard Kłyś, Krzysztof Penderecki, Andrzej Stopka 1973„Dziennik Polski”, s. 1, nr 109, 9 maja 1973 – Adam Bujak, Antoni Dałkowski, Jerzy Harasymowicz, Krzysztof Jasiński, Marian Konieczny, Konrad Swinarski, Teresa Stanisławska, Krystyna Wróblewska, Józef Zając, „Trio Barokowe” 1974Laureaci nagród m. Krakowa [w:] „Dziennik Polski”, s. 1, nr 119, 21 maja 1974 – Wiesław Białowąs, Henryk Hermanowicz, Zofia Jaremowa, Jan Jargoń, Zygmunt Konieczny, Jan Nowicki, Andrzej Pietsch, Jan Szancenbach, Tadeusz Śliwiak, Edward Waligóra 1975„Dziennik Polski”, s. 1 i 3, nr 115, 21 maja 1975 – Marian Cebulski, Andrzej Kozak, Andrzej Kurz, Leszek Aleksander Moczulski, Lidia i Jerzy Skarżyńscy, Kazimierz Wiśniak, Maria Wojciechowska, Witold Zechenter, Włodzimierz Puchalski, „Trio Krakowskie” w składzie: Jerzy Łukowicz, Antoni Cofalik i Krzysztof Okoń 1976 – Jerzy Jarocki, Julian Kawalec, Wojciech Krakowski, Anna Świrszczyńska, Adam Walaciński w dziedzinie nauki i techniki: Piero Innocenti 1977 – Kaja Danczowska, Jan Paweł Gawlik, Jerzy Krasowski, Jan Bolesław Ożóg, Mieczysław Porębski, Bogusław Schaeffer, Krystyna Skuszanka, Konrad Srzednicki, Juliusz Wolski 1978Laureaci nagród miasta Krakowa 1978 [w:] „Dziennik Polski”, s. 7, nr 114, 20–21 maja 1978 – Jerzy Bińczycki, Ewa Demarczyk, Stefan Gałkowski, Tadeusz Kantor, Feliks Konopka, Krzysztof Miklaszewski, Krzysztof Missona, Mieczysław Tomaszewski, Igor Trybowski, Marian Wieczysty 1979Wręczenie nagród miasta [w:] „Echo Krakowa”, s. 1, nr 115, 25 maja 1979 – Anna Dymna, Stanisław Gałoński, Ludwik Jerzy Kern, Tadeusz Kudliński, Bronisław Kurek, Kazimierz Mikulski, Zbigniew Siatkowski, Marek Stachowski, Maciej Szumowski, Jerzy Trela, Władysław Zalewski 1980 – Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Włodzimierz Kunz, Jan Migdalski, Wiesław Ochman, Marek Rostworowski, Janusz Roszko, Jerzy Segda, Marek Sołtysik, Ludwik Stefański, Maciej Słomczyński, Klub pod Jaszczurami 1981 – Stanisław Balewicz, Stefan Maciejewski, Jerzy Madeyski, Hanna Malewska, Daniel Mróz, Janusz Muniak, Stanisław Rodziński, Piotr Skrzynecki, Janina Rogalska, Jadwiga Romańska-Gabryś, Zdzisław Zygulski 1982 – Leszek Długosz, Teresa Chylińska, Zygmunt Szweykowski 1983 – Mira Jaworczakowa, Juliusz Łuciuk, Ewa Michnik, Bruno Miecugow 1984 – Romana Bobrowska, Jerzy Broszkiewicz, Zbigniew Bujarski, Mieczysław Czuma, Henryk Markiewicz, Krzysztof Meyer (nie przyjął) 1985 – Barbara Bartkowicz, Teresa Bieńkowska, Stanisław Gawęda, Wojciech Kawiński, Jerzy Nowakowski, Kazimierz Olszański, Cezary Stypułkowski, Edward Zacny, Stefan Zając, Andrzej Zarycki 1986 – Artur Bober, Bogusław Dunaj, Adam Kaczyński, Hugo Krzyski, Zbigniew Wyszyński 1987 – Tadeusz Bradecki, Wit Jaworski, Helena Łazarska, Jerzy Nowosielski 1988 – Jerzy Bresticzker, Franciszek Bunsch, Józef Lachner, Leszek Ludwikowski, Krzysztof Ożóg, Andrzej Pilch, Stanisław Radwan, Tadeusz Szaniecki 1990 – Joachim Grubich, Bogusław Grzybek, Krzysztof Lisowski, Zbigniew Łagocki, Kazimierz Olszański, Jan Poprawa, Jerzy Radziwiłowicz, Michał Rożek, Tadeusz Skoczek
1994 w dziedzinie kultury i sztuki – Jerzy Fedorowicz, Zbigniew Preisner w dziedzinie nauki i techniki – prof. Witold Cęckiewicz, ks. dr Tadeusz Przybylski, prof. Stanisław Urbańczyk 1995 w dziedzinie kultury i sztuki – Ewa Lipska, Jerzy Stuhr w dziedzinie nauki i techniki – zespół prof. Antoniego Dziatkowiaka, prof. Marian Plezia w dziedzinie sportu – Krzysztof i Wacław Wieczorkowie za prace dyplomowe – Bogusław Michalec – AR, Magdalena Rój – AR, Jadwiga Sowa – PK, Szczepan Tesarowicz – AM 1996 w dziedzinie kultury i sztuki – Jerzy Nowosielski, Witold Skulicz w dziedzinie nauki i techniki – Jolanta Zielińska, prof. Jan Woleński w dziedzinie sportu – Ludwik Miętta-Mikołajewicz za prace dyplomowe – Katarzyna Gaweł – UJ, Katarzyna Puchalska-Miętus – AWF, Andrzej Szczerski – UJ, Robert Salisz – UJ 1997 w dziedzinie kultury i sztuki – prof. Janina Kraupe-Świderska, prof. dr hab. Zdzisław Żygulski jr. w dziedzinie nauki i techniki – prof. dr hab. Jacek Purchla, zespół: prof. dr hab. Stanisława Konturka i dr Władysława Bielańskiego w dziedzinie sportu – Robert Korzeniowski za prace dyplomowe – Kinga Bugajska UJ 1998 w dziedzinie kultury i sztuki – Julian Kornhauser, Krystian Lupa, Jerzy Panek w dziedzinie nauki i techniki – zespół prof. Janusza Bogdanowskiego za prace dyplomowe – Edyta Środa AM 1999 w dziedzinie kultury i sztuki – prof. dr hab. Jerzy Banach, Jarosław Śmietana w dziedzinie nauki i techniki – zespół architektów z Politechniki Krakowskiej (prof. dr hab. inż. arch. Stanisław Juchnowicz, dr inż. arch. Ewa Pazderowa, dr inż. arch. Bogusław Podhalański, mgr inż. arch. Jolanta Nakoneczny, dr hab. inż. Andrzej Rudnicki), zespół naukowców z Pracowni Radiospektroskopii Nowotworów i Radiobiologii IBM UJ (prof. dr hab. Stanisław Łukiewicz, dr Przemysław M. Płonka, dr Beata Płonka, dr Krystyna Cięszka, dr Stanisław Pająk, mgr inż. Jolanta Pawlus) za prace dyplomowe – Artur Chalecki, Joanna Strojek, Anna Kostuch, Wojciech Janusz 2000 w dziedzinie kultury i sztuki – Krzysztof Penderecki, Leszek Elektorowicz w dziedzinie nauki i techniki – zespół stereotaktyczny instytutu Neurologii Collegium Medicum UJ (prof. dr hab. Igor Gościński, prof. dr hab. Józef Kałuża, dr Marek Moskała, dr Dariusz Adamek, dr Henryka Uhl, lek. Mariusz Krupa, lek. med. Jarosław Polak), prof. dr hab. Ludwik Mroczka w dziedzinie sportu – Robert Musiorski, Marcin Urbaś za pracę dyplomową – Marta Muzyka, Agnieszka Draus, Magdalena Świszczowska 2001 w dziedzinie kultury i sztuki – Jan Józef Szczepański w dziedzinie nauki i techniki – prof. dr hab. Maria Podraza-Kwiatkowska, prof. dr hab. Stanisław Mrowec, dr Jan Blecharz i prof. dr hab. Jerzy Żołądź w dziedzinie sportu – Robert Korzeniowski za prace dyplomowe – Klaudia Sobocińska, Tomasz Konik 2002 w dziedzinie kultury i sztuki – prof. dr hab. Jan Błoński, prof. Jerzy Skarżyński w dziedzinie nauki i techniki – prof. dr hab. Kazimierz Kowalski, prof. dr hab. Tadeusz Popiela w dziedzinie sportu – Wacław Wieczorek i Krzysztof Wieczorek za prace dyplomowe – Anna Borowska, Justyna Kiliańczyk-Zięba, Anna Sękowska, Aldona Warzecha, Aleksandra Wolczko 2003 w dziedzinie kultury i sztuki – zespół redakcyjny Tygodnika Powszechnego, Stowarzyszenie Kultury Akademickiej Instytut Sztuki, prof. Elżbieta Stefańska, Adam Zieliński w dziedzinie sportu – Maciej Żurawski za prace dyplomowe – Kinga Kiwała, Anna Hebda i Michał Małocha 2004 w dziedzinie kultury i sztuki – prof. Wiesław Kwaśny, Józef Baran w dziedzinie nauki i techniki – prof. Roman Ciesielski, dr Karolina Grodziska, prof. Władysław Stróżewski prace dyplomowe – Paweł Byrski (PK), Tomasz Małkowski i Rafał Skoczylas (PK), Jan Pencakowski (ASP), Ilona Wikalińska (AGH), Barbara Zbroja (UJ) 2005 w dziedzinie kultury i sztuki – Danuta Leszczyńska-Kluza, Janusz Jutrzenka Trzebiatowski