thumb|250px|Dom wakacyjny Kalmann w Brione s/Minusio 1974–1976 thumb|250px|Dom jednorodzinny Bianchetti w Locarno Monte 1975–1977 thumb|250px|Budynek mieszkalny w Brissago 1985–1987 thumb|250px|Casa Bernasconi w Caronie 1989–1990 thumb|250px|„Stadthof” Sursee 1999–2003 Nagroda Wakkera 03 Luigi Snozzi (ur. 29 lipca 1932 w Mendrisio, zm. 29 grudnia 2020 w MinusioAddio a Luigi Snozzi ) – szwajcarski architekt, w 1985 laureat Nagrody Beton 85, w 1993 laureat Nagrody Beton 93, Nagrody Wakkera (Monte Carasso) i Nagrody Prince of Wales in Urban Design Uniwersytetu Harvard, a w 2003 Nagrody Wakkera (Sursee).
Doktor honoris causa Uniwersytetu w Bukareszcie (2005), Wydziału Architektury Uniwersytetu w Sassari (2007) i Politechniki Federalnej ETHZ w Zurychu (2007).
Przedstawiciel neomodernistycznego minimalizmu w architekturze, koncentrujący się na jak najmniejszym niszczeniu miejsca interwencji architekta przez maksymalne wykorzystanie nie tylko zalet, lecz przede wszystkim, wad każdego miejsca. Jeden z czterech architektów tesyńskich określanych mianem „czterech muszkieterów” (Snozzi, Vacchini, Galfetti i Botta), współtworzących fenomen w architekturze europejskiej końca XX wieku, zwany „szkołą tesyńską”.
Życiorys Dyplom architekta uzyskał na Politechnice Federalnej ETHZ w Zurychu w 1957. W latach 1957–1958 pracował w biurach architektów Peppo Brivio w Locarno i Rino Tami w Lugano, od 1958 własne biuro w Locarno, w latach 1962–1971 biuro z Liviem Vacchinim, od 1975 biuro w Zurychu z Brunem Jenni, a od 1988 własne biuro w Lozannie.
W latach 1973–1975 profesor zaproszony ETHZ w Zurychu, 1980–1982 EAUG w Genewie, 1982–1984 EPFL w Lozannie, od 1985 profesor zwyczajny EPFL w Lozannie, od 1987 profesor zaproszony SCI-ARC w Vico Morcote, w latach 1998–2000 profesor zaproszony Uniwersytetu w Trieście, od 1997 profesor Akademii Architektury w Mendrisio, od 2002 profesor Wydziału Architektury w Alghero Uniwersytetu w Sassari.
Od 1970 wykłady w licznych szkołach architektury w Szwajcarii, Włoszech, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Austrii, Holandii, Anglii, Norwegii, USA, Belgii, Portugalii, Chinach i w Polsce (Kraków 1992).
Od 1980 wystawy: Zurych, Arnhem, Stabio, Paryż, Bazylea, Lozanna, Mediolan, Padwa, Vico Morcote, Antwerpia, Wieden, Monte Carasso, Pontresina, Helsinki, Kraków (1992 – Galeria Expo WAPK).
Został członkiem honorowym: SIA – Szwajcarskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Architektów w Zurychu BSA / FAS – Szwajcarskiej Federacji Architektów w Bazylei BDA – Niemieckiej Federacji Architektów w Berlinie ADK – Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monaco
Realizacje 1958–1959 Dom jednorodzinny Lucchini, Faido 1959 Dom jednorodzinny Bass, Minusio 1959 Dom jednorodzinny Stratmann, San Nazzaro 1960–1963 Dom jednorodzinny Sargeti, Magadino 1961–1963 Budynek banku UBS z Liviem Vacchinim, Ascona 1961–1963 Restauracja kościoła, Brissago 1962–1968 Plan centrum Bellinzony z Liviem Vacchinim i Titą Carlonim, Bellinzona 1962–1965 Zespół mieszkaniowy z Liviem Vacchinim, Locarno 1963–1965 Pawilon tymczasowy dla szpitala w Mendrisio z Titą Carlonim, Mendrisio 1963–1965 Domy szeregowe Taglio z Liviem Vacchinim, Orselina 1964–1965 Sklep z biurami „La Colombaia” z Liviem Vacchinim, Bellinzona 1964–1965 Budynek „Palazzo Fabrizia” z Liviem Vacchinim, Bellinzona 1965–1966 Dom jednorodzinny Snider z Liviem Vacchinim, Verscio 1967–1970 Budynek mieszkalny z Liviem Vacchinim, Monte Carasso 1972–1976 Plan centrum Locarno z Liviem Vacchinim i Titą Carlonim, Locarno 1973–1978 Szkoła podstawowa i Ratusz, San Nazzaro 1973 Dom jednorodzinny Meyen, Ascona 1974 Budynek mieszkalny Verdemonte z Walterem von Euw, Monte Carasso 1974–1976 Dom jednorodzinny Kalmann, Brione s/Minusio 1975–1977 Dom jednorodzinny Bianchetti, Locarno-Monti 1976–1978 Dom jednorodzinny Cavalli, Verscio 1976 Przebudowa domu jednorodzinnego Zanda, Verscio 1977–1979 Sklep Costantini, Minusio 1979 Plan zagospodarowania, Monte Carasso – Nagroda Wakkera 93 1981–1984 Sala gimnastyczna, Monte Carasso – Nagroda Beton 85 1983–1984 Szatnia klubu sportowego, Monte Carasso 1983–1984 Dom jednorodzinny Heschl, Agarone 1983–1990 Cmentarz Loculi, Monte Carasso 1984–1985 Balli restaurantion, Locarno 1984 Raiffeisen Bank, Monte Carasso 1984 Dom jednorodzinny Guidotti, Monte Carasso 1985 Dom jednorodzinny Barbarossa, Minusio 1985 Przebudowa domu jednorodzinnego Conceprio, Monte Carasso 1985–1987 Budynek mieszkalny Bianchini, Brissago 1987 Dom jednorodzinny Barbarossa, Minusio 1987 Przebudowa domu jednorodzinnego Morisoli, Monte Carasso 1989–1990 Dom jednorodzinny Bernasconi, Carona – Nagroda Beton 93 1989–1990 Dom jednorodzinny Diener, Ronco s/Ascona 1987–1993 Szkoła podstawowa, Monte Carasso 1989–1994 Kwartał Morenal, Monte Carasso 1993–1997 Domy jednorodzinne Gianini/Salzborn, Cureglia 1995–1997 Budynek mieszkalno-biurowy „Bau und Grund”, Pforzheim 1998–2001 Dom jednorodzinny Ackermann, Monte Carasso 1993–2002 Zespół mieszkaniowy „STOA”, Maastricht 1999–2003 Budynek poczty „Stadthof”, Sursee – Nagroda Wakkera 03 2000–2004 Dom jednorodzinny Gobbi, Tegna 2001 Koncept Deltametropolis, Holandia 2003–2007 Rozbudowa Szkoły Podstawowej, Monte Carasso 2006–2007 Dom jednorodzinny Cavalli, Ligornetto 2009–2011 Dom jednorodzinny Stefano Guidotti, Monte Carasso
AforyzmyAforyzmy. 1973–1975 Luigi Snozzi [w:] Pierre-Alain Croset Luigi Snozzi, Progetti e architetture 1957–1984, Electa, Milano 1984 Gdy myślę: człowiek, myślę: wyzyskiwany. Nie unikaj odpowiedzialności, zajmij się formą, to w niej odnajdziesz człowieka. Architektura jest pustką, którą ty masz zdefiniować. Architekturę mierzy się okiem i krokiem..., metr dla geodety. Zanim projekt staje się instrumentem zmiany, jest przede wszystkim narzędziem wiedzy. Nic nie jest do wymyślenia, wszystko jest do odkrycia. Każda interwencja zakłada zniszczenie, niszcz sensownie. Różnorodność jest preludium monotonii, jeżeli chcesz jej uniknąć, powtarzaj twój element. Poszukujesz elastyczności ? Buduj mury zawsze z kamienia. Architekturą nie zrobisz rewolucji, a rewolucja nie wystarczy by tworzyć architekturę: człowiek potrzebuje obydwu. Architektura wyrasta z rzeczywistych potrzeb, lecz je przekracza; jeżeli chcesz ją poznać, oglądaj ruiny. Akwedukt nabiera życia od momentu, gdy przestaje nieść wodę. Jeszcze do niedawna wszelkie formy ludzkiego osadnictwa były „geologicznymi”. Prawdziwy trawnik sięga środka ziemi. Budowla zawsze zaczyna się od fundamentów. ... lecz ponad wszystko: światło ! Cóż za marnotrawstwo energii, co za straty na klimatyzacje, ogrzewanie, oświetlenie..., gdy wystarczyłoby okno. Kiedy projektujesz ścieżkę, obejście, dom, dzielnicę; pamiętaj zawsze o mieście. Kiedy projektujesz ulicę lub parking, pomyśl, że za kierownicą siedzi zawsze człowiek. Kiedy w miastach zniknie sygnalizacja, będziesz bliski rozwiązania. Alpinista jest szczęśliwy w górach, gdyż wie, że za horyzontem jest miasto. Marynarz jest szczęśliwy na morzu, gdyż wie, że za horyzontem jest miasto. Dzięki mozołowi ludzkiemu, miasto zawiera ogień wulkanów, piasek pustyni, dżunglę i step, florę i faunę..., naturę w całej swej okazałości. Natura znosi tylko prawdę, lecz zdaje mi się, że Adolf Loos już to powiedział. W dniu, w którym absolwenci nie będą mogli służyć biurom architektury, Szkoła uczyni wielki krok naprzód.
1973–1975, Luigi Snozzi
Bibliografia Thomas Boga, Martin Steinmann, Tendenzen: neuere Architektur im Tessin, Organisationsstelle für Ausstellungen d. Inst. GTA, Zürich 1977, Pierre-Alain Croset, Luigi Snozzi, Progetti e architetture 1957–1984, Electa, Mediolan 1984, Frank Werner, Sabine Schneider, Neue Tessiner Architektur: Perspektiven einer Utopie, Dt. Verl.-Anst. Stuttgart 1991 Monte Carasso, die Wiedererfindung des Ortes = Monte Carasso, la reinvenzione del sito, Birkhäuser, Basel 1995, Claude Lichtenstein, Luigi Snozzi, Birkhäuser, Basel 1997, Johann Christoph Bürkle, Luigi Snozzi, urbanistische Projekte, Ideen und Arbeiten 1972–1997, Niggli, Sulgen 1997 Luigi Snozzi und das Politiche in der Architektur, DU Nr 11 (585), Tages Anzeiger AG, Zurych 1989 Claudio Negrini, Pierre-Alain Croset, Gustavo Groisman, Luigi Snozzi, Rivista Tecnica, Lugano 1990 Snozzi Vacchini Galfetti, 1960–1990, Muzeum Architektury Fińskiej, Helsinki 1990, Peter Dish, Luigi Snozzi, Costruzioni e progetti 1958–1993, ADV, Lugano 1994, Pierre-Alain Croset, Pour une école de tendance, mèlange offerts à Luigi Snozzi, Presse polytechniques et universitaires romande, Lausanne 1999 Johann Christoph Bürkle, Jörg Friedrich, Luigi Snozzi. Städte Bauen, Niggli, Sulgen 2000, Peter Dish, Luigi Snozzi: L'opera completa, ADV, Lugano 2005, Colin Davies, Key Houses of the Twentieth Century, Laurence King Publishing, London 2006 AA.VV. Guida d’arte della Svizzera italiana, Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, 37, 40, 52, 53, 156, 168, 169, 174, 176, 191, 192, 205, 206, 207, 208, 209, 213, 223, 288, 347. Marcello Congiu, Quarantuno domande a Luigi Snozzi, Clean Edizioni, Napoli 2008, Es lebe der Widerstand!, w Bau der Gesellschaft, wykłady ETHZ, skrypt 7", gta Verlag, Zurich 2009,
Przypisy
Linki zewnętrzne
Luigi Snozzi w Historische Lexikon der Schweiz HLS Luigi Snozzi w vitruvio.ch Galerie fotografii w vitruvio.ch Luigi Snozzi w archinform Luigi Snozzi w Sassari Luigi Snozzi EPFL 2010 (pdf)
Kategoria:Szwajcarscy architekci Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Zmarli na COVID-19 w Szwajcarii Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Rumunii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Federalnej w Lozannie