Reda (stacja kolejowa)

thumb|Dawny budynek dworca przed remontem elewacji Reda – węzłowa stacja kolejowa w Redzie, leżąca na linii Gdańsk Główny – Stargard.

Obsługuje połączenia trójmiejskiej SKM, a także międzymiastowe w obrębie północno-zachodniej części województwa pomorskiego oraz do Władysławowa i Helu.

Położenie Stacja znajduje się w Redzie (niewielki fragment znajduje się na terenie Rumi), w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim. Jej większa część przebiega między ciągami ulic Gdańskiej i Leśnej. Odległość taryfowa do stacji Gdynia Główna wynosi 14 km, a do Gdańska Głównego 35 kmWykaz odległości taryfowych PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o. (WOT – SKM) (2017 r.)..

Historia Stację kolejową w Redzie zaplanowano w ramach budowy kolei żelaznej na trasie Koszalin – Gdańsk, zwanej pomorską, z połączeniem do Szczecina i Berlina oraz Królewca. Inwestorem poprowadzenia ciągu transportowego było Towarzystwo Kolejowe Berlin – Szczecin, którego akcjonariusze, zachęceni przez samorządy, podjęli stosowną decyzję. Było to olbrzymie przedsięwzięcie, angażujące ogromne kapitały i zespoły ludzi. Samorządy powiatowe i gminne z reguły bardzo mocno zaangażowały się w realizację tego projektu. Sejmik wejherowski przystąpił doń już w 1865 r., a rok później podjął uchwałę o bezpłatnym przekazaniu gruntów na rzecz kolei. W praktyce oznaczało to zobowiązanie powiatu do wykupu działek z rąk prywatnych. Właściciele przejętych pod kolej działek ziemi z Redy i okolicy, w tym parafia w Redzie, otrzymali dzięki tej budowie niespodziewany przypływ gotówki. Spore znaczenie ułatwiające przygotowanie budowy miał fakt przynależności części potrzebnych gruntów do lasów państwowych, w tym związanego z Redą nadleśnictwa Piekiełko.

Dzięki kolei nastąpiło zbliżenie Redy do powiatowego Wejherowa i wojewódzkiego Gdańska (rejencyjno – prowincjonalnej stolicy). Stała się ona dla mieszkańców wsi oknem na wielki świat oraz otworzyła rynki zbytu, zaopatrzenia i zagłębia pracyPraca zbiorowa pod redakcją Jerzego Tredera: „Historia Redy”, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko – Pomorskiej, Wejherowo 2006., s. 118–120.. Pierwotnie zlokalizowano tu niewielki posterunek, którego podstawowym zadaniem było krzyżowanie pociągów oraz obsługa miejscowej ludności. Rozbudowa stacji nastąpiła wraz otwarciem linii kolejowej do Pucka w 1898 roku. Rozbudowano wówczas układ torowy, a w 1910 r. wybudowano istniejący do dziś budynek dworcowyPraca zbiorowa pod redakcją Bartłomieja Buczka: „Dzieje Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście”, Gdynia 2016, s. 16.. Na stacji powstały specjalne pomosty służące do załadunku torfu, gdyż w okolicy prowadzono wówczas jego wydobycie na dużą skalę. Reda stała się w tym czasie dużą stacją załadunkową materiału opałowego w starostwie puckimPraca zbiorowa pod redakcją Jerzego Tredera: „Historia Redy”, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko – Pomorskiej, Wejherowo 2006., s. 25..

W XX – leciu międzywojennym Reda, będąc ważnym punktem tranzytowym, uczestniczyła w większych inwestycjach komunikacyjnych powiatu morskiego. Zwiększono wówczas liczbę połączeń kolejowych, łączących Redę z Gdynią (i dalej z Polską oraz Gdańskiem), a także z Puckiem i WejherowemPraca zbiorowa pod redakcją Jerzego Tredera: „Historia Redy”, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko – Pomorskiej, Wejherowo 2006., s. 222..

Po II wojnie światowej rozwój powiązań komunikacyjnych był ważnym czynnikiem miastotwórczym. Pod koniec 1949 roku zakończono budowę drugiego toru z Chyloni do Redy, a w 1957 pociągnięto drugi tor wraz z siecią trakcyjną z Redy do Wejherowa. Uruchomienie dogodnych połączeń spowodowało wówczas gwałtowny rozwój miejscowości i ściśle powiązało ją (a także Rumię i Wejherowo) z aglomeracją trójmiejską. W 1961 roku, na 4769 mieszkańców, do pracy w Gdyni i Gdańsku dojeżdżało ponad 700Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Tredera: „Historia Redy”, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko – Pomorskiej, Wejherowo 2006., s. 388.. W październiku 1969 nastąpiła zmiana napięcia w sieci trakcyjnej – z 800 V na 3 kVPraca zbiorowa pod redakcją Bartłomieja Buczka: „Dzieje Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście”, Gdynia 2016, s. 23..

Linie kolejowe Na stacji zbiegają się dwie linie kolejowe – nr 202 oraz nr 213. + Linie kolejowe przebiegające przez RedęLp.Linia kolejowaKategoria liniiLiczba torów szlakowychElektryfikacjaPrześwit toru1.202 Gdańsk Główny – Stargardpierwszorzędna2TAK Standardowy (1435mm)2.213 Reda – Heldrugorzędna1NIE Większym znaczeniem wyróżnia się linia kolejowa nr 202 (zwana również Magistralą Nadbałtycką), wykorzystywana intensywnie w ruchu pasażerskim oraz w ruchu towarowym. Stanowi ona trzon zarówno pasażerskich, jak i towarowych przewozów kolejowych w Trójmieście (na odcinku Gdańsk Śródmieście – Rumia, uzupełniona linią nr 250 zarządzaną przez PKP SKM w Trójmieście). Linia ta jest zelektryfikowana oraz – z powodu braku wydzielonych torów dla ruchu aglomeracyjnego – bardzo obciążona ruchem pociągów SKM na odcinku Rumia – Wejherowo.

Linia kolejowa nr 213, mająca swój punkt początkowy w Redzie, łączy aglomerację trójmiejską ze znanymi miastami nadmorskimi – Puckiem, Władysławowem, Jastarnią, Helem oraz wszystkimi kurortami położonymi na terenie Półwyspu Helskiego. Z tego powodu jej znaczenie wzrasta w czasie sezonu letniego, kiedy jej możliwości przepustowe są całkowicie wykorzystywane. Pociągi pospieszne i ekspresowe, które ze względu na brak elektryfikacji prowadzone są lokomotywami spalinowymi, kursują tą linią wyłącznie w sezonie wakacyjnym. Linia na całej długości jest jednotorowa i niezelektryfikowana, przez co prowadzenie na niej ruchu w letnim szczycie przewozowym jest znacznie utrudnione (konieczność mijania pociągów na stacjach, a w konsekwencji ich wydłużony czas przejazdu oraz napięty rozkład jazdy). Ruch towarowy ma marginalne znaczeniePKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Wykaz linii Id–12 (D–29)..

Ruch kolejowy mały|Pociąg przewoźnika POLREGIO przy peronie II Stacja Reda jest obsługiwana przez PKP SKM w Trójmieście oraz POLREGIO. Połączenia mają znaczenie aglomeracyjne oraz regionalne. Najbardziej odległe relacje sięgają stacji takich jak Słupsk, Bydgoszcz Główna czy Elbląg. Przez stację przejeżdżają pociągi dalekobieżne m.in. przewoźnika PKP Intercity, jednak postój handlowy na stacji nie jest uwzględniony w rozkładzie jazdy. W dni robocze stacja obsługuje około 175 pociągów. W godzinach szczytu pociągi aglomeracyjne SKM kursują co około 10 minut. + Połączenia kolejowe z postojem handlowym na stacji RedaPrzewoźnikTrasa (linia komunikacyjna)Uwagi PKP SKM w TrójmieścieReda – Gdańsk Śródmieście (S2)3 połączenia dziennieWejherowo – Reda – Gdynia Główna (S2)Skrócony wariant linii S2 – do Gdyni.Wejherowo – Reda – Gdańsk Wrzeszcz (S2)Pociągi kończą kursy na stacji Gdańsk Wrzeszcz z powodu prac torowych na odcinku Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Główny.Wejherowo – Reda – Gdańsk Główny (S2)Wejherowo – Reda – Gdańsk Śródmieście (S2)Lębork – Reda – Gdańsk Wrzeszcz (S3)Pociągi kończą kursy na stacji Gdańsk Wrzeszcz z powodu prac torowych na odcinku Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Główny.Lębork – Reda – Gdańsk Śródmieście (S3) POLREGIOWładysławowo – Reda – Gdynia GłównaHel – Reda – Gdynia GłównaSłupsk – Reda – Gdynia GłównaSłupsk – Reda – TczewSłupsk – Reda – ElblągSłupsk – Reda – Bydgoszcz GłównaŁeba – Reda – Gdynia GłównaUstka Uroczysko – Reda – Gdynia Główna Tylko w sezonie letnim.Ustka Uroczysko – Reda – ElblągHel – Reda – Chojnice

Infrastruktura Dworzec i dojścia Na stacji znajduje się budynek dworcowy, jednak nie pełni on już swojej pierwotnej roli. Znajduje się tam Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej nr 2; brak jakiejkolwiek infrastruktury obsługi pasażerów. Obiekt został wyremontowany 2015 roku. Prace objęły m.in. wówczas remont elewacji, rozbiórkę parterowej przybudówki, przebudowę schodów zewnętrznych i montaż podnośnika pionowego dla osób niepełnosprawnych. Kasa biletowa jest obecnie zlokalizowana w niskim baraku przy wejściu na peron I, od strony podjazdu dworcowego.

Głównym pieszym ciągiem komunikacyjnym w obrębie stacji jest przejście podziemne, które zapewnia bezpieczne dojście na perony oraz do ulic Leśnej i Gdańskiej. Nie jest jednak ono dostosowane na całej długości do potrzeb osób niepełnosprawnych ruchowo – windy zostały zainstalowane jedynie przy zejściach w sąsiedztwie ulicy Gdańskiej. W związku z tym pasażerowie o ograniczonej mobilności (w tym również osoby starsze oraz rodzice z dziećmi na wózkach) mają utrudniony dostęp na perony i, co za tym idzie, mniej chętnie wybiorą kolejowy transport zbiorowy.

Perony mały|lewo|Peron 2., w tle peron 1. i budynek dworca Stacja posiada 3 perony.

Peron 1 przylega do budynku dworca. Obsługuje przede wszystkim pociągi POLREGIO w kierunku Władysławowa/Helu oraz SKM kończące i rozpoczynające bieg na stacji (Gdańsk Śródmieście – Reda i z powrotem).

Peron 2 jest peronem wyspowym i odgrywa największą rolę w procesie obsługi podróżnych na terenie stacji. Zatrzymuje się przy nim większość pociągów.

Peron 1a stanowi przedłużenie peronu 1 i jest zakończony kozłem oporowym. W aktualnym rozkładzie jazdy nie jest uwzględniony przy nim żaden postój pociągu, chociaż do końca lat 90. obsługiwał pociągi z/do Helu. Reda była wówczas stacją zwrotną biegu tych pociągów (obecnie jest nią przede wszystkim stacja Gdynia Główna). + Dane techniczne peronówPeronPrzylegające toryDługość użytecznaWysokość13182 m30 cm21, 2300 m80 cm1a11b.d.30 cm

Infrastruktura techniczna mały|Nastawnia dysponująca „Rd”, w tle perony Zarządcą infrastruktury technicznej stacji kolejowej w Redzie są PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Stacja znajduje się na obszarze działania Zakładu Linii Kolejowych w Gdyni Sekcji Eksploatacji LęborkREGULAMIN DOSTĘPU DO OBIEKTÓW INFRASTRUKTURY USŁUGOWEJ ZARZĄDZANYCH PRZEZ PKP POLSKIE LINIE KOLEJOWE S.A. OBOWIĄZUJĄCY OD 10 GRUDNIA 2017 r. Załącznik 5., s. 28.. W obrębie posterunku znajduje się 5 torów głównych, z czego 4 znajdują się przy peronach. Ruchem na stacji steruje się obecnie z dwóch nastawni: dysponującej („Rd”), która posiada urządzenia elektryczne suwakowe oraz wykonawczej („Rd1”) z urządzeniami mechanicznymi scentralizowanymi.

Od stacji odgałęziają się dwie bocznice. Pierwsza z nich, zlokalizowana w okolicach południowej głowicy stacji, odgałęzia się od rozjazdu nr 7 w torze nr 3 i przebiega po terenie należącym do Nadleśnictwa Gdańsk. W 2017 r. wygasła umowa na korzystanie z obszaru przez firmę prowadzącą składowisko węgla. W 2019 r. sąd wydał wyrok nakazujący przekazanie działki prawowitemu właścicielowi. W konsekwencji bocznica nie jest obecnie eksploatowana. Druga z bocznic prowadziła niegdyś do zakładów produkcji prefabrykatów z betonu komórkowego. Obecnie kończy się ona kozłem oporowym za przejazdem kolejowo-drogowym w ciągu ulicy Leśnej. Zarządca infrastruktury udostępnia również boczny tor ładunkowy – tor 9 o długości użytecznej 282 m. Znajduje się on przy oświetlonym placu o powierzchni ładunkowej 2500 m². Po torze obowiązuje zakaz kursowania lokomotyw typu ciężkiego oraz Co-Co (6-osiowych).

Do 2012 roku w obrębie stacji znajdował się przejazd kolejowo-drogowy kategorii „A” w ciągu ulicy Gniewowskiej. Został on zastąpiony przez zespół wiaduktów w nowym układzie komunikacyjnymhttps://www.powiatwejherowski.pl/pobierz/F5v9i1t770X0M135n2X2W184Q248m7u3 [data dostępu: 2020-11-21 r.].

Otoczenie stacji Węzeł integracyjny mały|Nowy parking dla samochodów osobowych