thumb|Symboliczny grób Stefanii Kudelskiej na Starych Powązkach w Warszawie Stefania Jadwiga Kudelska, ps. „Hanna” (ur. 16 sierpnia 1890 w Warszawie, zm. 12 sierpnia 1944 tamże) – posłanka do Sejmu RP V kadencji, senatorka RP IV kadencji, dama Orderu Virtuti Militari, współzałożycielka Przysposobienia Wojskowego Kobiet, członek Prezydium Rady Naczelnej Obozu Zjednoczenia Narodowego w 1939 rokuRocznik Polityczny i Gospodarczy 1939, Warszawa 1939, s. 72., wolnomularkaCezary Leżeński, Legiony to braterska nuta..., czyli od Legionów do masonów, „Wolnomularz Polski”, nr 40, listopad–grudzień 2003, s. 15..

Życiorys Córka Leona Walerego i Petroneli z domu Orłowska. W latach 1910–1912 była słuchaczką Wyższych Kursów Naukowych i Kursów Pedagogicznych Leontyny Rudzkiej w Warszawie, następnie studiowała nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Od lutego 1913 była kierowniczką sekcji w Kole Kobiet Związku Strzeleckiego. Była aktywna w dziale propagandy na terenie Królestwa Kongresowego. Zaangażowała się w działalność Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza.

W sierpniu 1914 zorganizowała intendenturę dla strzelców w Oleandrach pod Krakowem i etapowe kuchnie żołnierskie w Jędrzejowie. We wrześniu tego roku została przydzielona do oddziału wywiadu 1 pułku piechoty Józefa Piłsudskiego. Była kurierką na tereny pozafrontowe. W 1914 została aresztowana przez władze rosyjskie, a po zwolnieniu w kwietniu wróciła do służby kurierskiej. Od lipca 1915 czynnie działała w Polskiej Organizacji Wojskowej w Warszawie. Pracowała m.in. w kancelarii i archiwum.

Spisała wspomnienia z okresu pracy niepodległościowej. W 2019 zostały wydane przez Muzeum Historii Polski w tomie Kobiety niepodległości. Wspomnienia z lat 1910–1918.

Od września do grudnia 1919 była komendantką okręgu płoskirowskiego POW, a od stycznia 1920 oficerem wywiadu 12 Dywizji Piechoty. Służyła następnie w 6 Armii. Była podporucznikiem Ochotniczej Legii Kobiet. Od lutego 1922 do marca 1923 była urzędniczką Delegatury Rządu RP w Kijowie. Po powrocie do kraju czynnie uczestniczyła w akcji przysposobienia kobiet do obrony kraju. Współzałożyła organizację Przysposobienie Wojskowe Kobiet, była jej instruktorką. Od listopada 1929 roku do października 1935 kierowała referatem WF i PWK w Dowództwie Okręgu Korpusu nr I w Warszawie. Następnie pracowała w Państwowym Urzędzie WF i PW w Wydziale WF i PW Kobiet. W latach 1924–1927 studiowała w Szkole Nauk Politycznych oraz w Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Była członkinią Związku Legionistów Polskich, zasiadała we władzach Unii Polskich Związków Obrończyń Ojczyzny.

Była senatorką IV kadencji nominowaną w 1935 przez prezydenta. Pracowała w komisji oświatowej i wojskowej. W 1938 wyniku wyborów w Warszawie została posłanką do Sejmu RP V kadencji. Działała w Radzie Naczelnej Obozu Zjednoczenia Narodowego.

Ewakuowana z Warszawy w wojnie obronnej Polski we wrześniu 1939, znalazła się we Lwowie. Służyła tam pod dowództwem Haliny Wasilewskiej w ochotniczym Kobiecym Batalionie Pomocniczej Służby Wojskowej wchodzącym w skład Lwowskiej Brygady Obrony Narodowej, której organizatorem i dowódcą był płk dypl. F. Polniaszka. Po powrocie do Warszawy pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej oraz jako wiceprzewodnicząca Komitetu Samopomocy Społecznej w Okręgu VIII przy ul. Zagórnej. W konspiracji była referentką w Szefostwie WSK Oddziału Organizacyjnego KG AK. Zginęła w powstaniu warszawskim w zbombardowanym domu przy ul. Leszno.

Jej symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim, kw. 329-2-25.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5975 (17 maja 1922) Krzyż Niepodległości z Mieczami (16 września 1931) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1938) Krzyż Walecznych (czterokrotnie, po raz pierwszy 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 66). Srebrny Krzyż Zasługi (1927) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Krzyż Armii Krajowej Odznaka „Za wierną służbę” (1916) Krzyż Polskiej Organizacji Wojskowej (1919) Krzyż Legionowo-Peowiacki Odznaka Komendancka PW

Przypisy

Bibliografia

Parlamentarzystki Drugiej Rzeczypospolitej, nota biograficzna w kronice sejmowej

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkinie Ochotniczej Legii Kobiet Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Prezydium Rady Naczelnej Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Członkowie Przysposobienia Wojskowego Kobiet Kategoria:Członkowie Rady Głównej Opiekuńczej 1939–1945 Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kobiety – parlamentarzyści II Rzeczypospolitej Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Kobiety w kampanii wrześniowej Kategoria:Kobiety w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie na Sejm V kadencji (1938–1939) Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa (II RP) Kategoria:Senatorowie IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Członkowie Związku Legionistów Polskich