Friedrich Albert Lange (ur. 28 września 1828 w (dzielnica Solingen), zm. 21 listopada 1875 w Marburgu) – niemiecki filozof, teolog, pedagog i ekonomista; przedstawiciel szkoły neokantyzmu fizjologicznego.
Życiorys Jego ojciec był pastorem w Wald. Rodzina przeprowadziła się do Szwajcarii, a ojciec został profesorem w Bonn. Friedrich Albert kształcił się na Uniwersytecie Zuryskim z zakresu teologii i filozofii. Po dwóch semestrach nauki w Zurychu przeniósł się do Bonn na studia filologiczne. Doktoryzował się w Bonn na podstawie rozprawy pt. Quaestiones Metricae. Następnie pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Kolonii. Habilitował się w Zurychu w 1855 roku, uzyskał wówczas tytuł docenta filozofii. Następnie uczył w gimnazjum w Duisburgu do 1861 roku. Wraz z żoną i dziećmi przeniósł się do Winterthur, gdzie mieszkał do 1870 roku. Następnie przeniósł się do Zurycha, gdyż jego macierzysta uczelnia przyznała mu profesurę zwyczajną; wykładał na Uniwersytecie Zuryskim przez dwa lata historię filozofii. W 1872 roku na prośbę ministra Adalberta Falka objął katedrę w Marburgu, gdzie zmarł po trzech latach.
Poglądy W swoim dziele pochodzącym z 1866 roku, Historia materializmu i krytyka jego znaczenia (niem. Geschichte des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart), podjął próbę pokazania rozwoju stanowiska materialistycznego. W opozycji do tego poglądu twierdził, że myślenia nie da się zredukować do fizjologii. Argumentował, że wraz z rozwojem filozofii i nauki dochodzimy do różnych ustaleń, pomimo iż podstawy fizjologiczne są wciąż takie same. W związku z tym należy zająć się raczej badaniem struktury umysłu. Opis procesu ludzkiego poznania powtarza za Kantem.
W filozofii, zdaniem Langego, chodzi o to, aby ustalić kategorię oceny intersubiektywności poznania. Należy odejść od badań obiektywnych. Kantowskie pojęcie rzeczy samej w sobie jest pozbawione znaczenia, bowiem nie mamy w umyśle podstaw do oceny jej istnienia bądź nieistnienia. Powstało więc pytanie o to, jak należy rozumieć aprioryczne formy naoczności. Zdaniem Langego, aprioryzm to nic więcej, aniżeli odmiana psychologizmu.
O strukturze umysłu decydują, zdaniem Langego, formy fizjologiczne, czyli formy ujmowania danych zewnętrznych.
Dzieła Über den Zusammenhang der Erziehungssysteme mit den herrschenden Weltanschauungen verschiedener Zeitalter. (1855) Die Stellung der Schule zum öffentlichen Leben. Festrede, gehalten bei der Schulfeier des Geburtstages seiner Majestät des Königs den 22. März, Duisburg. (1862) Die Leibesübungen. Eine Darstellung des Werdens und Wesens der Turnkunst in ihrer pädagogischen und culturhistorischen Bedeutung. Erweiterter Abdruck aus der Enzyklopädie des gesamten Erziehungs- und Bildungswesens (1863) Die Arbeiterfrage in ihrer Bedeutung für Gegenwart und Zukunft (Kwestya ekonomiczna w dziedzinie społecznej; 1865) Geschichte des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart (Historya filozofii materyalistycznej i jej znaczenie w teraźniejszości; 1866)
Przypisy
Linki zewnętrzne Friedrich Albert Lange – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Ludzie urodzeni w Solingen Kategoria:Niemieccy neokantyści Kategoria:Niemieccy filozofowie XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1875