thumb|Kadra oficerów CWŻ w (1931). Komendant mjr Sitek siedzi trzeci od lewej thumb|Tablica pamiątkowa poświęcona Centrum Wyszkolenia Żandarmerii i Stanisławowi Sitkowi w Grudziądzu Stanisław Sitek (ur. 17 listopada 1890 w Warszawie, zm. wiosną 1940 w Kalininie) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Urodził się w Warszawie w mieszczańskiej rodzinie Walentego i Wiktorii z Kurzelów. Był uczniem Szkoły Technicznej Warszawsko-Wiedeńskiej Kolei Żelaznej w Warszawie przy ul. Chmielnej (później Technikum Kolejowe im. Jana Rabanowskiego). Po ukończeniu szkoły podjął pracę w charakterze pomocnika technika kolejowego. W wieku 15 lat wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej i jej Organizacji Bojowej. W czasie rewolucji 1905–1907 zajmował się kolportażem nielegalnej literatury na Woli i Powązkach. Od grudnia 1905 jako członek OB PPS uczestniczył w następujących akcjach terrorystycznych: rozbijanie monopoli na ul. Wroniej, Lesznie, Żytniej i Chłodnej, zamach bombowy na Urząd Naczelnika Straży Ziemskiej, zabicie żandarma w Alejach Jerozolimskich, zabójstwo dwóch żandarmów przy ul. Wolskiej, zamach na Urząd Gminny w Sorosach. drugi zamach na rosyjskiego generała gubernatora warszawskiego, Gieorgija Skałona. W czerwcu 1909 w obawie przed aresztowaniem wyjechał do Krakowa, a następnie do Lwowa, gdzie działał w Związku Walki Czynnej, w plutonie „Kuby”. W 1910 wyjechał do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Od września tego roku działał w Oddziale Praca Związku Socjalistów Polskich, a następnie w Komitecie Obrony Narodowej w Chicago. Pod koniec stycznia 1915 z grupą ochotników powrócił do Europy i wstąpił do Legionów Polskich, w stopniu szeregowca. Następnie awansował na podoficera. W 1917 został przeniesiony z 1 pułku piechoty Legionów Polskich do żandarmerii. Po kryzysie przysięgowym wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. W lutym i marcu 1918 w Ostrowi Mazowieckiej kierował trzytygodniowym kursem szkoleniowym żandarmerii.
8 listopada 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego z równoczesnym awansem na podporucznikaDziennik Rozporządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 21 listopada 1918 roku.. Pełnił funkcję powiatowego oficera żandarmerii kolejno w Ostrowie, Łomży, Warszawie, Sokółce i Bobrujsku. W 1920 pełnił służbę w Ekspozyturze Żandarmerii Polowej Okręgu Etapowego Mińsk. 27 sierpnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu rotmistrza, w żandarmerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. W maju 1921 skierowany został na Górny Śląsk z zadaniem zorganizowania i wyszkolenia żandarmerii powstańczej.
Następnie przeniesiony do 3 dywizjonu żandarmerii w Grodnie, w którym dowodził kadrą szwadronu zapasowego. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 23. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii. W międzyczasie (1922–1923) był słuchaczem IV Kursu Oficerów Młodszych w Centralnej Szkole Żandarmerii w Grudziądzu. 1 grudnia 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 6. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii. W grudniu 1927 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy 3 dywizjonu żandarmerii. Obowiązki przejął od płk. Jana Jura-Gorzechowskiego. W grudniu 1929 zarządzeniem ministra spraw wojskowych przeniesiony został do Grudziądza na stanowisko dowódcy dywizjonu szkolnego żandarmerii. Obowiązki objął w dniu 30 stycznia 1930. W międzyczasie (z dniem 1 stycznia 1930) dywizjon szkolny żandarmerii przeformowany został w Centrum Wyszkolenia Żandarmerii. 12 marca 1933 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 1. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii. Stanowisko komendanta CWŻ zajmował do września 1939.
25 sierpnia tego roku na czele batalionu szkolnego i pozostałości centrum, transportem kolejowym, udał się do Staszowa. Tam, w koszarach I batalionu 2 pułku piechoty Legionów organizował Ośrodek Zapasowy Żandarmerii. W nocy z 4 na 5 września ewakuował ośrodek do Tarnobrzega. Wisłę przekroczył w Baranowie. Poruszał się łazikiem kierowanym przez plut. Kuczyńskiego, w towarzystwie mjr. Kazimierza Rembacza. W samochodzie znajdował się sztandar CWŻ. 9 września był widziany przez kpt. Leona Terleckiego, dowódcę nadwyżek 5 dywizjonu żandarmerii, na polanie w lesie koło Kolbuszowej. 12 września około godz. 17 por. rez. Kazimierz Biliński widział go na rynku w Zamościu, w towarzystwie adiutanta, por. Zygmunta Mazura.
27 września dowódca Okręgu Korpusu Nr IX, gen. bryg. Franciszek Kleeberg dokonał reorganizacji podległych mu oddziałów i nadał im nazwę Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”. Szefem żandarmerii SGO „Polesie” mianowany został ppłk Stanisław Sitek. Tego samego dnia sztab gen. Kleeberga przeniósł się z Szacka do folwarku Adampol (6 km na zachód od Włodawy). Nie wiadomo, czy pułkownik objął to stanowisko, a jeżeli tak, to kiedy i gdzie. Nie jest także znany czas i miejsce oraz okoliczności, w jakich dostał się niewoli sowieckiej. Wiadomo, że był więziony w Ostaszkowie. Zamordowany przez NKWD w kwietniu lub maju 1940 i pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje. Jego nazwisko figuruje na Liście Ostaszkowskiej Straceń nr 05/2 z 5 kwietnia 1940.
Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 mianował go pośmiertnie do stopnia pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”Żołnierze Wojska Polskiego – Uroczysty Apel Pamięci 9 listopada 2007 roku, plac marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie polskieradio.pl [dostęp 2012-03-27]..
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości z Mieczami – 20 stycznia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1923 Krzyż Walecznych dwukrotnie: 15 marca 1923 Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Upamiętnienie Od 15 czerwca 1994 ppłk Stanisław Sitek jest patronem Szkoły Podstawowej Nr 5 w Grudziądzu.
3 czerwca 2015 roku Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim otrzymało imię płk. Stanisława SitkaDecyzja Nr 196/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 roku w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i nadania imienia patrona Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej (Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej z 11 czerwca 2015 roku, poz. 157). Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia..
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Kalininie
Przypisy
Bibliografia
Jan Suliński, Żandarmeria Wojskowa w latach 1918–1947. Szkic organizacyjno-historyczny, Warszawa, Drukarnia WOW, 1994. Tadeusz Wawrzyński, Oficerowie i podoficerowie Wojska Polskiego – kawalerowie Krzyża i Medalu Niepodległości, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 19 z 1996 r., s. 65. Jan Suliński, Historia szkół Żandarmerii w latach 1918–1995. Rys historyczno-organizacyjny, Warszawa 1996. Tadeusz Wawrzyński, Oficerowie żandarmerii Kawalerowie Krzyża i Medalu Niepodległości, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 24 z 2001 r., s. 104. Jan Suliński, Ośrodek Zapasowy Żandarmerii II RP w Staszowie, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” Nr 2 (197) z 2003 r., s. 215–222. Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918–1945, Warszawa 2003, . „Kalendarz Grudziądzki 2005”, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Grudziądz 2004, ISSN 1427-700X.
Płk Stanisław Sitek (1890–1940). Bohaterowie Żandarmerii Wojskowej, red. Marcin Rzymski, Stowarzyszenie Żandarmerii Wojskowej „Żandarm”, Warszawa 2008.
Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Kalininie Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje Kategoria:Podoficerowie żandarmerii Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Podpułkownicy żandarmerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy zamachowcy Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Polnische Wehrmacht