Szatanka (Chiropotes) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny saki (Pitheciinae) w obrębie rodziny sakowatych (Pitheciidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w lasach północnej części Ameryki Południowej.
Morfologia Długość ciała samic 33–51 cm, samców 36–46 cm, ogona samic 34–58 cm, samców 30–46 cm; masa ciała samic 2–3,5 kg, samców 2,2–4 kg. Żywią się owocami i bezkręgowcami.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1840 roku francuski chirurg i zoolog René Lesson w książce swojego autorstwa poświęconej gatunkom ssaków dwuręcznych i czworonożnych. Na gatunek typowy Lesson wyznaczył (oznaczenie monotypowe) szatankę czarną (Ch. satanas).
Etymologia Chiropotes (Cheiropotes): kheir, χειρος kheiros ‘ręka’; ποτης potēs ‘pijący’, od πινω pinō ‘pić’. Brachyurus: gr. βραχυς brakhus ‘krótki’; -ουρος -ouros ‘-ogonowy’, od ουρα oura ‘ogon’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cebus satanas Hoffmannsegg, 1807. Saki: południowoamerykańska nazwa Saki dla małp zaadaptowana przez Buffona w 1767 roku. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cebus satanas Hoffmannsegg, 1807.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxChiropotes albinasus(I. Geoffroy Saint-Hilaire & Deville, 1848)szatanka białonosagatunek monotypowyendemit Brazylii (na południe od rzeki Amazonka, od rzeki Madeira na zachodzie i rzeki Xingu na wschodzie)DC: 36–51 cmDO: 36–48 cmMC: 2,2–3,7 kgcentruj|120pxChiropotes satanas(Hoffmannsegg, 1807)szatanka czarnagatunek monotypowyendemit Brazylii (na południe od dolnego biegu rzeki Amazonka, od rzeki Tocantins do wschodniej granicy amazońskich lasów deszczowych)DC: 34–42 cmDO: 36–42 cmMC: 2–4 kgcentruj|80pxChiropotes chiropotes(Humboldt, 1812)szatanka czerwonogrzbietagatunek monotypowypołudniowa Wenezuela i północna Brazylia; ograniczony rzeką Orinoko na północy, rzeką Branco na wschodzie i rzeką Negro na południuDC: 35–46 cmDO: 30–46 cmMC: 2–4 kgcentruj|150pxChiropotes utahickiHershkovitz, 1985szatanka nizinnagatunek monotypowyendemit Brazylii (na południe od rzeki Amazonka, pomiędzy rzeką Xingu i rzekami Tocantins/Araguaia; południowe granice zasięgu nieznaneDC: 36–42 cmDO: 37–58 cmMC: 2–4 kgcentruj|80pxChiropotes sagulatus(Traill, 1821)gatunek monotypowyregion Gujana i północna Brazylia (na północ od rzeki Amazonka, na wschód od rzeki Branco)DC: 33–46 cmDO: 39–46 cmMC: około 3 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Sakowate