Biuro Interwencyjne KSS „KOR” (BI KSS „KOR”) – struktura Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” powołana 9 maja 1977, zadaniem której była rejestracja wszystkich przypadków łamania praw człowieka przez władze PRL, niesienie pomocy represjonowanym i poszkodowanym przez działania władz. Prowadzone przez Zbigniewa i Zofię Romaszewskich.
Historia Powstanie Biura Interwencyjnego ogłosił w swoim oświadczeniu z 10 maja 1977 Komitet Obrony Robotników. Członkowie KOR-u podkreślili, że „w sytuacji potężniejącej ofensywy aktów niepraworządności” konieczne jest powołanie wyspecjalizowanej struktury, która będzie „gromadzić dane o wykroczeniach wobec praw człowieka i obywatela”, powiadamiać o tym opinię publiczną, a także udzielać pomocy pokrzywdzonym „przez zakłady pracy, związki zawodowe, organa administracji publicznej, MO, SB, sądownictwo” – prawnej, lekarskiej i finansowej ISBN 8301112018.. Pomysłodawczynią nazwy była Zofia Romaszewska. Początkowo koordynacją działań interwencyjnych miał się zajmować Stefan Starczewski, jednak ostatecznie inicjatywą kierowali Z. Romaszewska i jej mąż Zbigniew Romaszewski, którzy zajmowali się już wcześniej pomocą poszkodowanym w wyniku wydarzeń radomskich w czerwcu 1976.
W praktyce Biuro rozpoczęło działalność we wrześniu 1977 wraz z powołaniem Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”. Zofia i Zbigniew Romaszewski koordynowali działalność kilkudziesięciu współpracowników (m.in. Jerzy Geresz, Andrzej Gwiazda, Joanna Jankowska, Krystyna Iwaszkiewicz, Krzysztof Hagemejer, Aleksander Horodyski, Jarosław Kaczyński, Jan Krzysztof Kelus, Janusz Klekowski, Teodor Klincewicz, Ewa Korulska, Tomasz Korulski, Zofia Kowalczyk, Marek Kozłowski, Mieczysław Książczak, Grzegorz Liese, Jan Lityński, Mirosław Michalik, Jacek Pilchowski, Maciej Rayzacher, Barbara Różycka, Jan Walc i Bogdan Zalega), a także udzielających pomocy prawników (m.in. Jan Olszewski, Aniela Steinsbergowa, Andrzej Grabiński, Witold Lis-Olszewski, Władysław Siła-Nowicki, Stanisław Szczuka i Jacek Taylor). Osoby te weryfikowały zgłoszenia, przeprowadzały wywiady środowiskowe, organizowały pomoc pokrzywdzonym, uczestniczyły jako obserwatorzy w procesach.
Siedzibą Biura było prywatne mieszkanie Z. i Z. Romaszewskich, w którym prowadzono kartotekę prowadzonych spraw. W ciągu roku zgłaszano ich kilkaset. Były to zarówno przestępstwa (w tym zabójstwa), jak i naruszenia praw pracowniczych, nadużycia administracyjne, przypadki byłych więźniów sowieckich i kombatantów pozbawionych świadczeń. Działalność biura była finansowana z powołanego przez KOR Funduszu Samoobrony Społecznej, w roku 1977/1978 przeznaczono na ten cel ok. 1 mln złotych, w roku 1978/1979 – 1.570.600 zł (była to niemal połowa wydatków tego funduszu). Kwoty te obejmowały m.in. wypłacane zasiłki dla pozbawionych pracy, pożyczki i zasiłki losowe, koszty zasądzonych grzywien. W ramach działalności informacyjnej Biuro dokumentację, wykorzystywaną w prasie niezależnej (m.in. w „Biuletyn Informacyjny KSS „KOR””, w rubryce Prawo i Bezprawie). Na podstawie tych informacji w roku 1978 wydano publikację Dokumenty bezprawia, w której opisano 25 przestępstw funkcjonariuszy MO, w tym 7 przypadków zabójstw, a także broszury Biała Księga Kazimierza Świtonia i Sprawa Jana Kozłowskiego. Materiały Biura były ważnym źródłem przygotowanego w 1980 Raportu madryckiego. O przestrzeganiu praw człowieka i obywatela w Polsce, przedstawionego następnie na konferencji przeglądowej Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.
Służba Bezpieczeństwa prowadziła podsłuch prowadzonych tam rozmów telefonicznych, oraz pomieszczeń w mieszkaniu Z. i Z. Romaszewskich, starając się zidentyfikować osoby poszukujące pomocy, dokonywała przeszukań, rekwirując znalezione materiały.
Działalność Biura Interwencyjnego była od listopada 1980 kontynuowana w kierowanej przez Zbigniewa Romaszewskiego Komisji Interwencji i Praworządności Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”, później w działającej w latach 1986–1989 i kierowanej także przez Z. Romaszewskiego Komisji Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, w latach 1989–1995 w innym kontekście ustrojowym w ramach Biura Interwencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej kierowanym przez Zofię Romaszewską.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”