ZZ Top – amerykańska grupa rockowa, trio, założona w 1969 roku w Houston (w stanie Teksas). Zespół jest przedstawicielem hard rocka, blues rocka i południowego rocka, w jego muzyce słychać wpływy boogie, grupa nie stroni także od groteski rockowej. Mimo wieloletniej, nieprzerwanej aktywności, w latach 1970–2021 nie zaszła w niej ani jedna zmiana personalna. Najdłużej istniejący skład zespołu tworzyli: Billy Gibbons (śpiew, gitara, harmonijka ustna), Dusty Hill (śpiew, chórki, gitara basowa, instrumenty klawiszowe) i Frank Beard (chórki, perkusja, instrumenty perkusyjne). Od 2021 roku basistą zespołu pozostaje Elwood Francis (do zespołu dołączył po śmierci Dusty'ego Hilla), a od 2026 perkusistą Michael Monahan (zastąpił zmarłego Franka Bearda).
Historia mały|240x240px|Logotyp zespołumały|240x240px|Zespół w pełnym najsłynniejszym składzie podczas koncertu w 2008 roku (od lewej: Dusty Hill – gitara basowa, Frank Beard – perkusja, Billy Gibbons – gitara solowa) mały|240x240px|Zespół podczas koncertu w 2024 roku (od lewej: Elwood Francis – gitara basowa, Frank Beard – perkusja, Billy Gibbons – gitara solowa)
Wczesne lata (1969–1972) Zespół powstał w 1969 roku w wyniku zmian personalnych w grupie The Moving Sidewalks. Pierwszy singel ZZ Top, wydany nakładem Scat Records – Salt Lick / Miller's Farm został nagrany w składzie: Billy Gibbons (śpiew, gitara), Lanier Greig (instrumenty klawiszowe, gitara basowa) i Dan Mitchell (perkusja). Utwory nagrane na nim oscylowały wokół blues rocka oraz rocka psychodelicznego. Punkt zwrotny w brzmieniu grupy nastąpił zaraz po uformowaniu się nowego składu (z pierwszego pozostał tylko Gibbons). Do zespołu dołączyli Frank Beard (perkusja) i Billy Ethridge (gitara basowa), którego w 1970 zastąpił Dusty Hill (śpiew, gitara basowa). W tym składzie funkcjonowali do 2021 roku.
Rozwój kariery (1973–1982) Pierwszy wzrost popularności zespołu przypadł na 1973 rok, za sprawą utworu „La Grange”, pochodzącego z trzeciego albumu studyjnego grupy pt. Tres Hombres. Utwór stał się pierwszym przebojem zespołu, który pomógł przebić się muzykom do głównego nurtu. Singlem „Tush” promującym album Fandango! z 1975 roku, zespół ugruntował swoją pozycję na rynku muzycznym, a utwór w kolejnych latach był wykorzystywany jako ścieżka dźwiękowa w wielu filmach i serialach.
Szczyt popularności (1983–1991) Okresem największych sukcesów grupy była pierwsza połowa lat osiemdziesiątych, kiedy to promowany wieloma teledyskami album Eliminator (sprzedany w ponad 10 milionach egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych) stał się przebojem głównego nurtu rocka. Grupa wykształciła swój niepowtarzalny, groteskowy styl sceniczny. Dwaj frontmani – Gibbons i Hill, zapuścili długie brody. Ubrani tak samo – w golfowe kapelusze, obfite koszule, okulary przeciwsłoneczne i workowate spodnie, mogliby uchodzić za dwóch bliźniaków. Ten specyficzny wygląd spowodował, że gdy grupa wystąpiła w filmie Powrót do przyszłości III jako kapela country grającą na małomiasteczkowej zabawie na Dzikim Zachodzie, muzycy nie potrzebowali żadnej charakteryzacji.
Dalsza działalność (1992–2020) W 1992 roku zespół odszedł z wytwórni Warner Bros. Records i przeniósł się w 1994 roku do RCA Records, gdzie podpisał kontrakt na pięć płyt. W 2004 grupa ZZ Top została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame. Kontrakt z wytwórnią RCA został zerwany w 2006 roku z powodu kiepskiej sprzedaży albumu Mescalero. Tego samego roku współpracę z zespołem zakończył wieloletni menedżer i koproducent albumów grupy – Bill Ham. W 2008 roku zespół podpisał nowy kontrakt z wytwórnią Ricka Rubina American Recordings. Nakładem tej wytwórni, w 2012 roku został wydany ostatni do tej pory album studyjny zespołu – La Futura.
W 2019 roku zespół obchodził swoje 50-lecie istnienia. Z tej okazji wyruszył w trasę koncertową po całym świecie i wydał album kompilacyjny Goin' 50. 13 sierpnia miała miejsce premiera filmu dokumentalnego o zespole – ZZ Top: That Little Ol' Band from Texas, którego ścieżka dźwiękowa (będąca współczesnymi wykonaniami największych przebojów zespołu na żywo) trafiła na album Raw: 'That Little Ol' Band from Texas' Original Soundtrack.
Czasy najnowsze (od 2021) 28 lipca 2021 roku zmarł basista Dusty Hill. O śmierci muzyka poinformowali pozostali członkowie zespołu za pośrednictwem mediów społecznościowych. Hill zmarł we śnie w swoim domu w Houston. Zgodnie z ostatnią wolą muzyka, zastąpił go Elwood Francis (pracujący z zespołem od początku lat 90. jako technik koncertowy). O zmianie w składzie ZZ Top poinformował Billy Gibbons. W 2022 roku Elwood Francis wprowadził do instrumentarium grupy 17-strunową gitarę basową jako stały element rozrywkowy koncertów zespołu, co zostało podchwycone przez prasę gitarową.
W latach 2025–2026 zespół wielokrotnie na koncertach był wspierany przez perkusistów – Johna Douglasa i Michaela Monahana, którzy występowali zamiennie w zastępstwie Franka Bearda, zmagającego się z problemami zdrowotnymi. W sierpniu 2026 ujawniono, że muzyk zmaga się z chorobą serca. Frank Beard zmarł 17 sierpnia 2026.
22 sierpnia 2026 podczas pierwszego koncertu ZZ Top po śmierci Bearda, Billy Gibbons ogłosił Michaela Monahana nowym perkusistą zespołu.
Skład zespołu Obecni muzycy Billy Gibbons – śpiew, gitara, harmonijka ustna (od 1969) Elwood Francis – gitara basowa (od 2021) Michael Monahan – perkusja (od 2026, zastępstwo na koncertach w 2025 i 2026)
Byli członkowie Frank Beard (zm. 2026) – chórki, perkusja, instrumenty perkusyjne (1969–2026 wyłączając koncerty z tras koncertowych w 2002, 2025 i 2026) Dusty Hill (zm. 2021) – śpiew, chórki, gitara basowa, instrumenty klawiszowe (1970–2021) Lanier Greig (zm. 2013) – gitara basowa, instrumenty klawiszowe (1969) Dan Mitchell – perkusja (1969) Billy Ethridge – gitara basowa (1969)
Dawni muzycy towarzyszący John Douglas – perkusja (zastępstwo na koncertach w 2002 i 2025) Dyskografia Albumy studyjne ZZ Top's First Album (1971) Rio Grande Mud (1972) Tres Hombres (1973) Fandango! (1975) Tejas (1976) Degüello (1979) El Loco (1981) Eliminator (1983) Afterburner (1985) Recycler (1990) Antenna (1994) Rhythmeen (1996) XXX (1999) Mescalero (2003) La Futura (2012)
Albumy koncertowe Live from Texas (2008) Live in Germany 1980 (2011) Tonite at Midnight: Live Greatest Hits From Around The World (2016)
Raw: 'That Little Ol' Band from Texas' Original Soundtrack (2022) (album ze ścieżką dźwiękową)
Albumy wideo Greatest Hits: The Video Collection (1992) Live from Texas (2008) Double Down Live (2009) Live at Montreux 2013 (2013)
Albumy kompilacyjne The Best of ZZ Top (1977) Greatest Hits (1992) One Foot in the Blues (1994) Rancho Texicano (2004) The Early Years (2008) The Very Baddest of ZZ Top (2014) Goin' 50 (2019)
Wydania specjalne – Box Sety
The Six Pack (1987) – 3 CD, zawiera materiał z pięciu pierwszych płyt w zremiksowanej wersji z automatem perkusyjnym zamiast perkusji + El Loco Chrome, Smoke & BBQ (2003) – 4 CD, zawiera przekrój utworów z lat 1969–1992 + 3 nagrania The Moving Sidewalks i unikatowe wersje niektórych utworów The Complete Studio Albums 1970-1990 (2013) – 10 CD, zestaw zawierający oryginalne miksy pierwszych pięciu płyt
Teledyski mały|240x240px|Eliminator coupe w Rock and Roll Hall of Fame, auto występowało w wielu teledyskach zespołu w latach 80. mały|240x240px|Gitary z owczej skóry, użyte w teledysku „Legs”, wykonane przez Deana Zelinsky'ego „Gimme All Your Lovin'” – 1983 „Sharp Dressed Man” – 1983 „Legs” – 1984 „TV Dinners” – 1984 „Sleeping Bag” – 1985 „Stages” – 1985 „Rough Boy” – 1986 „Velcro Fly” – 1986 „Doubleback” (ścieżka dźwiękowa z filmu Powrót do przyszłości III) – 1990 „Give it Up” – 1990 „My Head’s in Mississippi” – 1991 „Burger Man” – 1991 „Viva Las Vegas” – 1992 „Pincushion” – 1994 „Breakaway” – 1994 „World of Swirl” (ścieżka dźwiękowa z filmu Służba nie drużba) – 1994 „She’s Just Killing Me” (ścieżka dźwiękowa z filmu Od zmierzchu do świtu) – 1996 „I Gotsta Get Paid” – 2012 „Sixteen Tons” (oraz Jeff Beck) – 2016 „Tube Snake Boogie” (ścieżka dźwiękowa z filmu ZZ Top: That Little Ol' Band from Texas) – 2022 „Heard It On The X” (ścieżka dźwiękowa z filmu ZZ Top: That Little Ol' Band from Texas) – 2022
Filmografia
Filmy dokumentalne ZZ Top: That Little Ol' Band from Texas – 2019
Filmy fabularne
Powrót do przyszłości III – 1990
Ścieżka dźwiękowa Poniższa lista obejmuje tylko wybraną ścieżkę dźwiękową:
Seriale telewizyjne
Policjanci z Miami (w utworach: „Sharp Dressed Man”, „Legs”, „Tush”) – 1984–1985
Filmy fabularne Powrót do przyszłości III (w utworze: „Doubleback”) – 1990 Służba nie drużba (w utworze: „World of Swirl”) – 1994 Od zmierzchu do świtu (w utworze: „She's Just Killing Me”) – 1996 Armageddon (w utworze: „La Grange”) – 1998 Gniew oceanu (w utworze: „Tush”) – 2000 Battleship: Bitwa o Ziemię (w utworze: „Gotsta Get Paid”) – 2012
Gry komputerowe Grand Theft Auto IV (w utworze: „Thug”) – 2008 Grand Theft Auto V (w utworze: „Gimme All Your Lovin'”) – edycja z 2014
Przypisy
Kategoria:Amerykańskie zespoły hardrockowe Kategoria:Amerykańskie zespoły bluesrockowe Kategoria:Członkowie Rock and Roll Hall of Fame Kategoria:Laureaci MTV Video Music Awards Kategoria:Zespoły southern rockowe Kategoria:Amerykańscy zdobywcy diamentowych płyt