Oczków

Oczków – najbardziej wysunięta na północ dzielnica Żywca. Do 1991 r. stanowiła odrębną wieś.

Historia Osada Oczków powstała najprawdopodobniej w XVI w. Początkowo należała do Komorowskich herbu Korczak. W 1595 roku wieś położona w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością kasztelana sądeckiego Krzysztofa KomorowskiegoWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.. Po podziale majątku po śmierci Krzysztofa Komorowskiego w 1608 r. weszła w skład klucza ślemieńskiego, który otrzymał najmłodszy z żyjących synów Krzysztofa – Aleksander. W 1662 miejscowość liczyła 93 mieszkańców w 10 domach. Dobra te przejęli następnie Wielopolscy, a pod koniec XVIII w. wieś przeszła w ręce rodziny Michałowskich. Od 1872 r. właścicielami Oczkowa byli Antoni i Leokadia Michałowscy, potem do zakończenia II wojny światowej wsią władali Habsburgowie.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z 1880 r. opisuje Oczków następująco: „Oczków – wś, pow. żywiecki, odl. 4 klm od Żywca, po płn. stronie gościńca andrychowsko-kocierskiego, nad pot. wypływającym na płn obszarze tejże gminy i uchodzącym poniżej wsi do Łękawki z prawego brzegu. Na zach. leżą obszary wsi Zadziela, Tresny, na płn. obszarze Międzybrodzia, na wsch. Kocierz i Łękawica, a na płd. obszar Moszczanicy. W płn. stronie na granicy Tresny, Międyzbrodzia i Oczkowa wznosi się szczyt Jaworzyna (864 mt.), na płd. od niego szczyt Kościelec (795 mt.), wzgórze na zach wsi 512 mt., a po płd. stronie gościńca wzgórze 405 mt. Zabudowania legły po obu stronach potoku. Większa posiadłość, należąca do klucza okrajnickiego, własności Antoniego i Leokadyi Michałowskich (1872 r.), obejmuje roli orn. 5, pastw. 6, lasu 153 mr.; mniejsza zać roli orn. 374, łąk i ogr. 13, pastw. 525, lasu 3 mr. austr. W 1869 r. było 538 mk., w 1850 r. 532 mk., w 1869 r. było 62 dm. Należy do par. łac. w Rychwałdzie, 6 1/2 klm. odl., ma 547 dusz rz.-kat. (r. 1885). Po śmierci Anny z Lubomirskich Wielopolskiej r. 1739, trzej bracia Wielopolscy podzielili się dobrami żywieckimi, tak że najmłodszy z nich Hieronim dostał Pieskową Skałę i Ślemień z Gilowicami, Łękawicą, Rychwałdem, Rychwałdkiem, Moszczanicą, Pewelką, Lasem, Kocierzem, Koconiem, Kurowem, Łysiną i Oczkowem, dalej Rożnów i Stryżów (Janota, Żywiecczyzna). Poczta Ślemień”.

W 1910 na terenie miejscowości funkcjonowanie rozpoczęła dwuklasowa szkoła ludowa.

18 stycznia 1912 w Oczkowie miał miejsce wypadek, w którym ucierpiała arcyksiężna Maria Teresa Toskańska, biorąca udział w zjeździe saniami bobslejowymi ze zbocza górującego nad miejscowością. Podczas jazdy sanki niespodziewanie wypadły z toru i z dużą siłą uderzyły w przydrożny słup telegraficzny. Arcyksiężna doznała utraty przytomności i złamania kości twarzy oraz pęknięcia kości czołowej. Lekarz zamkowy dr Wiktor Idziński nie był w stanie samodzielnie udzielić wystarczającej pomocy, w związku z czym z inicjatywy arcyksięcia Karola Stefana, przebywającego wówczas w Wiedniu, do Żywca w ciągu doby sprowadzono profesora Antona von Eiselsberga, wybitnego specjalistę w zakresie neurochirurgii i szefa Kliniki Chirurgii Uniwersytetu Wiedeńskiego. Księżna została poddana skomplikowanej operacji w zamkowej łazience, a zabieg ten uwieńczony został sukcesem. Dzieci arcyksiężnej postanowiły o ufundowaniu kapliczki wotywnej w miejscu wypadku w Oczkowie, w której ustawiona została figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Pod kolumną kapliczki umieszczony został napis: „Eleonora, Renata, Karol, Mechtylda, Leon i Wilhelm 1912 r.”, współcześnie niezachowany.

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 1921 Oczków liczył 677 mieszkańców, z czego 674 katolików i 3 żydów. Wszyscy zadeklarowali narodowość polską.

W 1928 powstała tu jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Do 1934 wieś Oczków była siedzibą gminy jednowioskowej. 1 sierpnia 1934 została ona włączona do nowo powstałej gminy zbiorowej Sporysz.. Miejscowość wyłączono z niej po likwidacji gmin w dniu 29 września 1954 i wprowadzeniu w ich miejsce nowej jednostki podziału administracyjnego w postaci gromady.. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 6 października 1954 powołana została gromada OczkówUchwała Nr 32/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu żywieckiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50).. Od 2 lipca 1976 wieś wchodziła w skład gminy Gilowice-Ślemień..

mały|Tablica upamiętniająca ofiary katastrofy drogowej w Wilczym Jarze (2026)

15 listopada 1978 na terenie oczkowskiego Wilczego Jaru miała miejsce katastrofa autobusowa, stanowiąca wówczas największą tragedię w ruchu lądowym w powojennej historii Polski.

Oczków należał do parafii rzymskokatolickiej w Łękawicy. W latach 1982–1983 wybudowany tu został kościół św. Maksymiliana Kolbego, przy którym w 1983 powołano samodzielną parafię. 2 listopada 1983 przyjęty został plan realizacyjny położonego w pobliżu kościoła cmentarza parafialnego, a jeszcze w listopadzie odbył się tam pierwszy pochówek. W 1986 powstało ogrodzenie cmentarza oraz powiększono budynek kostnicy.

Po zniesieniu gminy Gilowice-Ślemień i utworzeniu z jej dotychczasowego obszaru trzech odrębnych gmin Gilowice, Łękawica i Ślemień, w dniu 2 kwietnia 1991 Oczków został włączony w granice miasta Żywiec..

4 czerwca 2001 otwarta została nowa siedziba miejscowej szkoły podstawowej i przedszkola.

Na mocy uchwały Rady Miejskiej w Żywcu z dnia 24 kwietnia 2025 rondo znajdujące się na skrzyżowaniu ulic Krakowskiej, Suskiej i Bławatkowej otrzymało imię Wilhelma Brassego.

Demografia Zmiana liczby ludności Oczkowa na przestrzeni lat 1850–2010:

Transport Transport drogowy Do ulic Oczkowa posiadających status drogi wojewódzkiej należą: ul. Krakowska – stanowi część drogi wojewódzkiej nr 948 łączącej Oświęcim z Żywcem. ul. Suska – drogą wojewódzka 946, prowadzącą z Żywca do Suchej Beskidzkiej

Komunikacja miejska Na terenie dzielnicy znajdują się 4 przystanki komunikacji miejskiej, w tym pętla autobusowa „Oczków”. Zatrzymują się na nich autobusy następujących linii: Oczków Skrzyżowanie – 4, 16, 17 (trasy stałe) Oczków I – 4 (trasa stała), 17 (kursy wariantowe) Oczków Szkoła – 4 (trasa stała), 17 (kursy wariantowe) Oczków Pętla – 4 (trasa stała), 17 (kursy wariantowe)

Ulice Na terenie dzielnicy znajdują się następujące ulice: Astrów Azaliowa Bluszczowa Bławatkowa Bratkowa Bzowa Chabrowa Chmielna Cyprysowa Fiołkowa Głogowa Kalinowa Konwaliowa Krakowska Mieczykowa Nad Jeziorem Narcyzowa Niezapominajki Oczkowska Pierwiosnkowa Przebiśniegowa Sasankowa Słonecznikowa Stokrotkowa Storczykowa Suska Tulipanowa Wrzosowa Żonkilowa

Edukacja Przedszkola Przedszkole nr 13 w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 przy ul. Niezapominajki 14.

Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa nr 8 im. Orła Białego w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 przy ul. Niezapominajki 14 – dwuklasowa szkoła ludowa w Oczkowie została uruchomiona w 1910. Jej pierwszym kierownikiem został Władysław Sapiński. Po 1918 została przekształcona w szkołę powszechną. W okresie okupacji niemieckiej w trakcie II wojny światowej jej nauczyciele organizowali tajne nauczanie. W 1947 budynek szkoły uzyskał podłączenie do sieci energetycznej, następnie był wielokrotnie rozbudowywany i modernizowany. W roku szkolnym 1993/1994 do szkoły uczęszczało 115 dzieci. Zajęcia dla klas 4–8 odbywały się w budynku starej szkoły, natomiast uczniowie klas 1–3 pobierali naukę w zaadaptowanym na cele oświatowe dawnym budynku mieszkalnym. W 1994 przystąpiono do budowy nowej siedziby placówki. Działał Społeczny Komitet Budowy, a w prace zaangażowani byli rodzice uczniów szkoły. Nowy gmach został otwarty 4 czerwca 2001. W uroczystości udział wzięli ks. biskup Tadeusz Rakoczy, infułat Władysław Fidelus (proboszcz parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny), minister Jerzy Widzyk, jak również burmistrz i przewodniczy Rady Miejskiej. W budynku powstała część dydaktyczna z salami lekcyjnymi, pracowniami i gabinetami przedmiotowymi, jak również sala gimnastyczna wraz z zapleczem, część gastronomiczna oraz hotel na 33 miejsc noclegowych, zlokalizowany na poddaszu obiektu. 1 września 2003 szkoła wraz z Przedszkolem nr 13 utworzyła Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 2 w Żywcu

Turystyka thumb|Skały Oczków Na terenie dzielnicy znajduje się fragment Parku Krajobrazowego Beskidu Małego, w tym skały Oczków oraz najwyższy szczyt górski na terenie miasta – Jaworzyna (861 m).

Przez Oczków przebiegają dwa szlaki: Szlak turystyczny: Rędzina → ul. Krakowska → Stary Groń → Kościelec Miejski Szlak Spacerowy na Jaworzynę im. Rodziny Żywieckich Habsburgów: kościół św. Maksymiliana Kolbego → ul. Krakowska → kapliczka Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej → ul. Oczkowska → polana widokowa Rodakówka → Jaworzyna → Kościelec → Stary Groń → kościół św. Maksymiliana Kolbego.

Religia Na terenie dzielnicy działalność prowadzi rzymskokatolicka parafia św. Maksymiliana Kolbego z kościołem parafialnym przy ul. Krakowskiej. Parafia dysponuje własnym cmentarzem.

Zlokalizowana jest tu ponadto kapliczka Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1912, która została wybudowana jako wotum dziękczynne za przeprowadzenie pomyślnej operacji Marii Teresy Habsburg po jej wypadku na sankach w Oczkowie, mającemu miejsce 18 stycznia 1912.

Zobacz też Katastrofa autobusów pod Żywcem

Przypisy

Kategoria:Dzielnice i osiedla Żywca Kategoria:Wsie Komorowskich herbu Korczak