Karol I Podiebradowicz (ur. 4 maja 1476 w Kłodzku, zm. 31 maja 1536 w Ząbkowicach Śląskich), w latach 1498–1536 książę ziębicki, w latach 1498–1501 hrabia kłodzki (tytularnie do śmierci), w latach 1495–1536 książę oleśnicki. Starosta generalny Dolnego Śląska od 1517 r. oraz Górnego Śląska od 1528 r.

Życiorys Karol I był piątym dzieckiem i czwartym synem Henryka I Starszego i Urszuli Brandenburskiej. 6 stycznia 1488 r. ożenił się w Głogowie z Anną, córką księcia żagańskiego Jana II Szalonego i Katarzyny, córki księcia opawskiego Wilhelma z dynastii Przemyślidów. W chwili zawarcia ślubu małżonkowie byli jeszcze dziećmi, dlatego też faktyczne zawarcie małżeństwa nastąpiło dopiero wkrótce po 14 lutego 1495 r., zapewne 3 marca 1495 r., czyli w ostatni dzień karnawału. Posag żony wynoszący 6000 dukatów został zabezpieczony na majątkach Podiebradów. Po śmierci ojca Karol rządził razem ze starszymi braćmi Albrechtem i Jerzym. Rezydował początkowo w Kłodzku. Po śmierci Jerzego Karol przeniósł się do Oleśnicy. Po śmierci Albrechta stał się posiadaczem całego ojcowskiego majątku, a w 1515 r. po śmierci bratanka Bartłomieja, syna Wiktoryna, jedynym męskim przedstawicielem dynastii Podiebradów.

Na początku XVI w. doszło do spadku znaczenia jego rodu. 3 maja 1500 r. Ulrichowi von Hardeckowi za 60 000 talarów zostało sprzedane hrabstwo kłodzkie, w 1509 r. książę opolski Jan II Dobry został panem Ziębic, a w 1517 r. Wołowa. Karol sprzedał również Ścinawę Janowi Thurzonowi, młodszemu bratu biskupa wrocławskiego.

Równocześnie Karol był ostatnim Podiebradem, którego znaczenie wychodziło poza Śląsk. W 1515 r. król Władysław Jagiellończyk mianował Karola swoim doradcą, a jego syn nominacje tę odnowił. Dalsza kariera wyglądała następująco: w 1519 r. został zwierzchnim wójtem Górnych Łużyc, w 1523 r. namiestnikiem Królestwa Czeskiego, w 1517 r. starostą generalnym Dolnego Śląska i dożywotnim starostą księstwa głogowskiego ze wszystkimi dochodami i korzyściami, a w 1528 r. został mianowany przez Ferdynanda I starostą Dolnego i Górnego Śląska. W 1532 r. potwierdzono mu dożywotnio wszystkie urzędy. Odzyskał księstwo ziębickie z Ząbkowicami, gdzie w latach 1524–1532 rozpoczął budowę zamku, której jednak nie ukończył z braku pieniędzy.

W 1522 r. nawiązał kontakt z Marcinem Lutrem, ale do śmierci pozostał katolikiem. Karol został pochowany w kościele św. Anny w Ząbkowicach Śląskich. W 1541 r. spoczęła tam również jego żona. Dzieci ufundowały im grobowiec wykonany przez Ulryka z Żagania, który stał pierwotnie w prezbiterium świątyni, a od 1815 do dziś w kaplicy KauffungaKsiążę godny placu..

Potomstwo Ze związku z Anną, córką księcia żagańskiego Jana II Szalonego i Katarzyny Opawskiej miał dwanaścioro dzieci: Henryk (1497–1497) Anna (1499–1504) Katarzyna (1500–1507) Małgorzata (1501–1551), ożeniona z Joachim (1503–1562), biskup brandenburski Kunegunda (Kunhuta) (1504–1532), ożeniona z Krzysztofem Černohorským z Boskovic Urszula (Vorsila) (1505–1539), ożeniona z Hieronimem Biebersteinem Henryk II (1507–1548), książę ziębicko-oleśnicki Jadwiga (1508–1531), ożeniona z Jerzym Hohenzollern-Ansbach Jan (1509–1565), książę ziębicko-oleśnicki Barbara (1511–1539), zakonnica w Strzelinie Jerzy II (1512–1553), książę ziębicko-oleśnicki.

Sarkofag W kaplicy Kauffunga kościoła św. Anny w Ząbkowicach znajduje się sarkofag księcia Karola I Podiebradowicza i jego żony księżnej Anny Żagańskiej, który pierwotnie stał w prezbiterium oraz epitafia Sigismunda Kaufunga von Chlum (zm. 1573) i jego syna (zm. 1634), rycerzy z ziemi ząbkowickiej. Na ścianach sarkofagu według Hansa Lutscha były herby. thumb|center|240 px|Sarkofag z herbami Herby leżący nad głową: Karola I Podiebradowicza księstwa ziębickiego leżący nad głową: Anny Żagańskiej księstwa żagańskiego z przodu: Sicilien (Królestwa Sycylii)Dziadkiem Fryderyka Bawarskiego, ojca Elżbiety bawarskiej był Fryderyk II Sycylijski; Koldicz (von Colditz)Anny z Koldic (1405–1450) z tyłu: Sagan (księstwo żagańskie), Brandenburg (Brandenburgii)

po lewej stronie: Mesisen (Marchii Miśnieńskiej); Bayern (Bawarii), Meiland (Księstwa Mediolanu)Praprababką Karola była Elżbieta bawarska; Luthringen (Lotaryngii)Urszuli z Lotaryngii; Wirtemberg (Wirtembergii); Baden (Badenii)Małgorzaty Badeńskiej

po prawej stronie: Tschestolowicz (von Czastolowicz)Salomei z Častolovic (1426–1489); Monsterberg (księstwa ziębickiego)Katarzyny ziębickiej, Troppen (księstwa opawskiego)Katarzyny opawskiej, Duringen (Thüringen, Turyngii)Anny z Turyngii, Sachsen (Saksonii)Scholastyki saskiej; Oppeln (księstwa opolskiego)Eufemii bytomskiej.

Przodkowie PrapradziadkowieWiktoryn Boček z Podiebradów, pan Kunštátu

(1403–1427)

∞ok. 1419

Anna z Vartenberka

(ok. 1402–?)Smil Holický, pan Šternberka

(ok. 1390–1433)

∞ok. 1423

Barbara z Pardubic

(1408–1431)elektor Brandenburgii

Fryderyk I

(1371–1440)

∞1401

Elżbieta bawarska

(1383–1442)margrabia Badenii

Jakub

(1407–1453)

∞1421

Katarzyna lotaryńska

(1407–1439)ks. żagański

Henryk VIII Wróbel

(1357–1397)

∞1388

Katarzyna opolska

(ok. 1367–1420)elektor Saksonii

Rudolf III

(ok. 1367–1419)

∞1396

Barbara legnicka

(1372–1436)ks. opawski

Przemysł I

(1365–1433)

∞ok. 1405

Katarzyna ziębicka

(ok. 1390–1422)Půta Młodszy, pan Častolovic

(ok. 1400–1434)

∞ok. 1420

Anna z Koldic

(ok. 1405–ok. 1450)Pradziadkowiekr. Czech

Jerzy z Podiebradów

(1420–1471)

∞1441

Kunegunda ze Šternberka

(1612-1687)elektor Brandenburgii

Albrecht III Achilles

(1414–1486)

∞1446

Małgorzata badeńska

(1431–1457)ks. żagański Jan I

(ok. 1385–1439)

∞1408

Scholastyka saska

(1391–1463)ks. opawski

Wilhelm

(ok. 1410–1452)

∞1442

Salomea z Častolovic

(ok. 1426–1489)Dziadkowieks. ziębicki i oleśnicki

Henryk I Starszy

(1448–1498)

∞1467

(1450-1508)

(1450–1508)ks. żagański

Jan II Szalony

(1435–1504)

∞1462

Katarzyna Przemyślidka

(1443–1505)Rodziceks. ziębicki i oleśnicki

Karol I

(1476–1536)

∞1488

Anna żagańska

(ok. 1480–1541)Jan Podiebradowicz (1509–1565), ks. ziębicki i oleśnicki ∞ Krystyna Szydłowiecka

Przypisy

Bibliografia S. Głogowski, Genealogia Podiebradów, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 1997. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, DOBU Verlag/Oficyna Wydawnicza „Atut”, Hamburg-Wrocław 2006. K. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Ossolineum, Wrocław 1977. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Wrocław 1998.

Linki zewnętrzne Genealogia Podiebradowiczów Radek Fukala: Silesian Duke Charles I of Münsterberg and Oels and His Power Aspirations. Prague Papers on the History of International Relations, 2018, 2.

Kategoria:Podiebradowie Kategoria:Hrabiowie kłodzcy Kategoria:Władcy Śląska Kategoria:Starostowie generalni Śląska Kategoria:Urodzeni w 1476 Kategoria:Zmarli w 1536 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kłodzku