thumb|270px|Porównanie przykładowych erupcji Indeks Eksplozywności Wulkanicznej (ang. Volcanic Explosivity Index, VEI) – skala eksplozywności erupcji wulkanicznych, opracowana w 1982 przez Chrisa Newhalla z U.S. Geological Survey i Steve’a Selfa z University of Hawaii.
Skala eksplozywności oparta jest na wartościach objętości wydobywającego się materiału piroklastycznego, wysokości chmury pyłów wyrzuconych do atmosfery oraz opisowych określeniach wybuchu (od łagodnego po megakolosalny). Skala eksplozywności jest otwarta, ale wielkość 8 przypisana jest do największych znanych w historii erupcji wulkanicznych (około 1012 m³ tefry oraz 25 km słup pyłów), podczas gdy erupcje o wartości 0 to erupcje nieeksplozywne (poniżej 104 m³ wyrzuconych materiałów). Każdy punkt na skali VEI oznacza dziesięciokrotny wzrost eksplozywności wybuchu.
Skala eksplozywności +Skala eksplozywnościVEITypy erupcjiOpis erupcjiWysokośćsłupapopiołówObjętośćwyrzuconychmateriałówCzęstośćPrzykładLiczbawystąpieńLiczba erupcji danego typu w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat według danych Smithsonian Institution 0hawajska nieeksplozywna <100 m <10 tys. m³ codziennie Mauna Loa wiele 1 łagodna 100–1000 m 10-100 tys. m³ codziennie Stromboli (1994) strombolijska2eksplozywna1-5 km0,1–1 mln m³cotygodniowoGaleras (1993)3631 wulkaniańska 3eksplozywna3-15 km1–10 mln m³corocznieNevado del Ruiz (1985)924 subpliniańska 4kataklizm10-25 km10-100 mln m³≥ 10 latSoufrière Hills (1995)307 pliniańska 5 kataklizm >25 km 1–10 km³ ≥ 50 lat St. Helens (1980) 1066kataklizm>25 km10–100 km³≥ 100 latPinatubo (1991)46 ultrapliniańska 7 kataklizm >25 km >100 km³ ≥ 1000 lat Tambora (1815) 4 8 hiperpliniańska kataklizm >25 km >1000 km³ ≥ 10 000 lat Yellowstone (8,99 mln, 8,72 mln, 2,1 mln, 1,3 mln i 640 tys. lat temu) 5 Przykłady erupcji VEIWulkanRok eksplozji0 Mauna Loa 1984 Piton de la Fournaise 20041 Kilauea 1983-obecnie Nyiragongo 2002 Wells Gray-Clearwater 1500?Stromboli19942 Mount Hood 1865–1866 Kilauea 1924 Nazko Cone 7200 b2k Tristan da Cunha 1961 White Island 2001 Usu 2000–20013 Wezuwiusz 1913–1944 Surtsey 1963−1967 Eldfell 1973 Nevado del Ruiz 1985 Etna 2002–2003 Mount Garibaldi 9300 b2kKatmai19124 Montagne Pelée 1902 Paricutín 1943–1952 Hekla 1947 Galunggung 1982 Mount Spurr 1992Fuego2018Szywiełucz2018–20195 Wezuwiusz 79 Agung 1963 Mount St. Helens 1980 Mount Meager 2350 b2k El Chichón 1982 Cerro Hudson 19916 Etna 8000 b2k? Wezuwiusz 1660 p.n.e. ± 43 lat Santorini 1620 p.n.e. lub 1520 p.n.e. Ilopango 450 ± 30 lat Laki 934 Pektu-san 1000 Kuwae 1452 lub 1453 Huaynaputina 1600 Laki 1783 Krakatoa 1883 Santamaría 1902 Novarupta 1912 Pinatubo 1991 Puyehue 20117 Bennett Lake Caldera 50 mln lat b2k Yellowstone Caldera 1,3 mln lat b2k Long Valley Caldera 760 tys. lat b2k Pola Flegrejskie 37 tys. lat b2k Laacher See 10 900 p.n.e. Jezioro Kurylskie 6440 p.n.e. ± 25 lat Jezioro Kraterowe 4860 p.n.e. Kikai 4350 p.n.e. Taupō 177, 181 lub 186 Tambora 18158 La Garita 27 mln lat b2k Yellowstone Caldera 2,2 mln lat b2kGalán 2,2 mln lat b2k Yellowstone Caldera 640 tys. lat b2k Toba 73 tys. lat b2k Taupō 26,5 tys. lat b2k
Zobacz też superwulkan
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
, The Guardian The Size and Frequency of the Largest Explosive Eruptions on Earth, artykuł w Bulletin of Volcanology Lista największych erupcji w holocenie (VEI > 4) na stronie Global Volcanism Program
Kategoria:Wulkanologia Kategoria:Skale