thumb|Figurki Króla Błystka i Kociego Oczka w Suwałkach, wzorowane na ilustracjach Jana Marcina Szancera. O krasnoludkach i o sierotce Marysi – baśń literacka Marii Konopnickiej wydana w 1896 w Warszawie przez Michała Arcta.
W 2018 Biblioteka Narodowa pozyskała kompletny egzemplarz pierwszego wydania książki. Widnieje na nim data „1896”, jednak książka ukazała się w wydawnictwie Michała Arcta jeszcze przed Bożym Narodzeniem w 1895, by mogła być prezentem świątecznym. Pierwsze wydanie ozdobione zostało dwunastoma całostronicowymi ilustracjami. Od 2024 egzemplarz jest częścią wystawy stałej w Pałacu Rzeczypospolitej.
Charakterystyka utworu Utwór pisany jest prozą poetycką z obszernymi wierszowanymi fragmentami. Jego akcja rozgrywa się w świecie mityczno-baśniowym a zarazem realnym; w następstwie pór roku – od wiosny do jesieni. Bohaterami baśni jest gromada krasnoludków, którymi rządzi król Błystek. Krasnoludki, które zimę spędziły pod ziemią, wychodzą wiosną na powierzchnię i spotykają ludzi. Pomagają ubogiej gęsiarce, sierotce Marysi, odnaleźć jej zagubione gąski. Udaje im się też wyciągnąć rodzinę ubogiego chłopa Skrobka z biedy. Jesienią powracają znowu pod ziemięTadeusz Januszewski, Słownik pisarzy i lektur dla szkół podstawowych, wyd. Delta. Str. 60.
W baśni tej występują zdarzenia i postacie fantastyczne, jak i całkiem realne. Jest w niej zawarta pochwała pracy ludzkiej oraz kult symboliki ziemi i rolnictwa.
Na baśń składa się kilka równoległych wątków: pobyt krasnoludków poza ich królestwem, w świecie ludzi; dzieje sierotki Marysi; przypadki krasnoludków – Podziomka i Koszałka-Opałka.
Wpływ na kulturę Twórczość Marii Konopnickiej wprowadziła do języka polskiego słowo krasnoludki, używane w stosunku do niewielkich ludzi. Wcześniej używano takich słów, jak kraśnięta, krasne, karzełki czy podziomki.
Adaptacje i ekranizacje O krasnoludkach i sierotce Marysi – baśń muzyczna Marysia i krasnoludki – polski film z 1960 roku
Zobacz też Bożęta Szlak turystyczny im. Marii Konopnickiej „Krasnoludki są na świecie”
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Januszewski, Słownik pisarzy i lektur dla szkół podstawowych, wyd. Delta
Linki zewnętrzne
Kolekcja wydań baśni w bibliotece Polona Afisz Teatr dla Dzieci "Wesoła Gromadka" - kinoteatr "Scala"(Kraków, 1945) w serwisie Polona.pl Afisz Teatr dla Dzieci "Wesoła Gromadka" (Kraków, 1945) w serwisie Polona.pl
Kategoria:Polskie utwory dla dzieci i młodzieży Kategoria:Baśnie Kategoria:Motywy romskie w literaturze Kategoria:Utwory literackie z 1896 Kategoria:Twórczość Marii Konopnickiej