Mikołaj z Pelhřimova (cz. Mikuláš Biskupec z Pelhřimova, łac. Nicolaus Pilgramensis; ur. ok. 1385 w Podiebradach, zm. 1460 tamże) – pisarz, kronikarz, teolog, kaznodzieja i duchowny husycki
Życiorys Mikołaj z Pelhřimova studiował na Uniwersytecie Karola w Pradze. W 1409 roku uzyskał tytuł bakałarza. Po śmierci Jana Husa związał się z radykalnym skrzydłem husytów, którzy opuścili Pragę i założyli własny ośrodek religijny w mieście Tábor. Po opuszczeniu stolicy Czech osiadł w Písku.
W 1420 roku został seniorem Taborytów i otrzymał ordynację biskupią bez zachowania tradycji sukcesji apostolskiej z rąk księdza Marcina Húski. Spowodowało to formalny rozłam w husytyzmie i zadecydowało o faktycznym odejściu taborytów od doktryny Kościoła katolickiego.
W 1421 roku Mikołaj z Pelhřimova potępił ruch reformatorski w łonie taborytów zapoczątkowany nauką Marcina Húski i doprowadził do likwidacji sekty husyckiej nazywanej pikardyzmem. Brał udział w zjazdach husyckich w Písku (1422) i w Chebie (1432). W 1433 roku uczestniczył w czeskim poselstwie na sobór w Bazylei, gdzie bronił czterech artykułów praskich. Był zajadłym krytykiem utrakwistów.
Po bitwie pod Lipanami uczestniczył w negocjacjach z Zygmuntem Luksemburskim w Brnie. W 1443 osiadł w Kutnej Horze, gdzie próbował odbudować radykalne skrzydło husytyzmu. W 1452 roku po ostatecznej klęsce Táboru znalazł się w niewoli Jerzego z Podiebradów, w której pozostał do śmierci.
Dorobek Mikołaj z Pelhřimova był głównym teologiem taborytów. Sformułował wyznanie wiary tej denominacji (Confessio Taboritarum), które wydał drukiem na krótko przed podróżą na sobór w Bazylei.
W jego nauczaniu można odnaleźć wiele elementów prereformacyjnych. Był wyznawcą zasady sola scriptura. Odrzucał rozbudowaną liturgię Kościoła katolickiego. Uznawał niedzielę jako jedyne kościelne święto, odrzucał katolicką naukę o czyśćcu oraz piętnował praktyki modlitwy za zmarłych.
Dzieła Confessio Taboritarum Criptum super quattuor evangelia in unum concordata Chronicon continens causam sacerdotium taboriensium
Zobacz też Jan Žižka Jan Rokycana Wojny husyckie Konrád z Vechty
Linki zewnętrzne Mikuláš Biskupec z Pelhřimova (cz)
Kategoria:Czescy pisarze XV wieku Kategoria:Czescy teolodzy protestanccy Kategoria:Husyci Kategoria:Czescy kaznodzieje Kategoria:Uczestnicy soboru bazylejskiego Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1460 Kategoria:Ludzie urodzeni w Podiebradach