Krzysztof Szwagrzyk (ur. 15 lutego 1964 w Strzegomiu) – polski historyk, doktor habilitowany nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, od 2016 zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Życiorys Dysertację pt. Obraz konspiracyjnych organizacji niepodległościowych działających na Dolnym Śląsku w latach 1945–1956 w świetle akt sądowych byłego Wojskowego Sądu Rejonowego we Wrocławiu obronił 19 czerwca 1996 w Instytucie Historycznym na Wydziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, uzyskując stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie historii ze specjalnością historia najnowsza. W 2007 habilitował się na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego, Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Zielonogórskiego.. Objął stanowisko profesora uczelni Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. Sprawował stanowisko naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, a także był pełnomocnikiem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznegoKolejni bohaterowie – ofiary terroru komunistycznego – odzyskują tożsamość.. Od lipca 2016 zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz pełniący obowiązki Dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji.
Prowadzi poszukiwania osób zamordowanych w okresie stalinowskim od 2003, kiedy na polu 81 A Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu ekshumowano szczątki kpt. Włodzimierza Pawłowskiego. Kierował pracami ekshumacyjnymi w Kwaterze na Łączce na warszawskim cmentarzu Wojskowym na Powązkach (prowadzonymi w trzech etapach w latach 2012–2017), na Służewcu oraz cmentarzu Bródnowskim w Warszawie. Zespół pod jego kierunkiem prowadził prace poszukiwawcze m.in. na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu, w Dworzysku w powiecie nyskimOpolskie: odnaleziono szczątki partyzantów.W Dworzysku odkryto szczątki żołnierzy NSZ?, w BiałymstokuProf. Krzysztof Szwagrzyk o odkrytych w Białymstoku grobach: „Obszar jest wyjątkowo trudny (...) pracowaliśmy w pobliżu dawnej świniarni i psiarni, przy płocie więziennym”., Rzeszowie, na cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku, na terenie byłego więzienia Toledo przy obecnej ul. Namysłowskiej w Warszawie i wielu innych miejscach. Obecnie ofiary są identyfikowane w ramach Konsorcjum GRID, w skład którego wchodzi sześć polskich uczelni medycznych: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.
Został członkiem Kapituły Honorowej Nagrody im. Danuty Siedzikówny „Inki”. 4 sierpnia 2016 został powołany w skład Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. 7 sierpnia 2021 został powołany na kolejną kadencję. Wszedł w skład rady programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki.
Publikacje Listy do Bieruta. Prośby o ułaskawienie z lat 1946–1956, Wrocław 1995. Golgota wrocławska 1945–1956, Wrocław 1996. Winni? Niewinni? Dolnośląskie podziemie niepodległościowe (1945–1956) w świetle dokumentów sądowych, Wrocław 1999. Jaworzno. Historia więzienia dla młodocianych więźniów politycznych 1951–1955, Warszawa-Wrocław 1999. Zbrodnie w majestacie prawa, Warszawa 2000. Straceni na Dolnym Śląsku 1945–1956, Wrocław-Rzeszów 2002. Skazani na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu (1946–1955) (redakcja), Wrocław 2002. Prawnicy czasu bezprawia. Sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944–1956, Kraków-Wrocław 2005. Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, Tom I, 1944–1956 (red. naukowa), Warszawa 2005. Twarze wrocławskiej bezpieki. Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa we Wrocławiu 1945–1990 (współredaktorzy: Tomasz Balbus, Paweł Piotrowski), Wrocław 2006. Jaroszów. Ośrodek Pracy Więźniów – Więzienie (1950–1965), Wrocław 2006. Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, Tom III, 1975–1990 (red. naukowa), Warszawa 2008. Kryptonim „mordercy” (sprawa ppor. Mieczysława Bujaka): studium prowokacji i terroru, Wrocław 2009. Twarze dolnośląskiej bezpieki: obsada kierowniczych stanowisk Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa na Dolnym Śląsku 1945–1990. Informator personalny (współredaktorzy: Paweł Piotrowski, Wojciech Trębacz), Wrocław 2010. Urząd Bezpieczeństwa na Dolnym Śląsku 1944–1956. Z badań nad organizacją i działalnością aparatu bezpieczeństwa (współredaktor: Robert Klementowski), Wrocław 2012. Więzienia i obozy na Dolnym Śląsku (1945–1956). Przewodnik, Wrocław 2013.
Filmografia W 2007 był konsultantem historycznym w filmach dokumentalnych „Epitafium 169” i „Oskarżenie”. Na podstawie scenariusza pt. „Golgota wrocławska 1945–1956”, napisanego przez niego wspólnie z Piotrem Kokocińskim w 1996, powstał w 2008 spektakl telewizyjny „Golgota Wrocławska”Rozmowa z Krzysztofem Szwagrzykiem (serwis e-teatr.pl).. Był także autorem krótkometrażowego filmu dokumentalnego pt. Najwyższa niesprawiedliwość z 2006, dotyczącego uwięzienia franciszkanina o. Andrzeja Deptucha. Ponadto wystąpił w filmach dokumentalnych pt. Kwatera Ł (2013) i Dzieci Kwatery „Ł” (2014), poruszających temat prac ekshumacyjnych w tzw. Kwaterze na Łączce.
Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody thumb|Prof. Krzysztof Szwagrzyk ze szczątkami ofiary zbrodni komunistycznych 8 października 2007 został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Złotym Krzyżem Zasługi „za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej”.. Nagroda za oryginalny polski tekst dramatyczny przyznana na Krajowym Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru TV „Dwa Teatry” 2009 za scenariusz spektaklu pt. Golgota wrocławska. W styczniu 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu. We wrześniu 2012 został laureatem Nagrody im. Jerzego Ślaskiego. We wrześniu 2013 otrzymał nagrodę „Źródło” na V Festiwalu Filmów Dokumentalnych „Niepokorni Niezłomni Wyklęci” w Gdyni „za pracę, która inspiruje twórców filmów dokumentalnych”. W grudniu 2013 uhonorowany Nagrodą im. Lecha KaczyńskiegoZarząd Ruchu Społecznego im. Lecha Kaczyńskiego przyznał Nagrodę prof. Krzysztofowi Szwagrzykowi.. W grudniu 2013 otrzymał Nagrodę Człowiek Wolności tygodnika „W Sieci”. W grudniu 2013 tygodnik „Gazeta Polska” przyznał mu tytuł „Człowieka Roku 2013”. W 2014 otrzymał nagrodę „Wacław Jędrzejewicz History Medal” przyznaną przez Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Postanowieniem prezydenta Andrzeja Dudy z 6 listopada 2015 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w dokumentowaniu i upowszechnianiu prawdy o najnowszej historii Polski).. 29 września 2016 Sejmik Województwa Dolnośląskiego nadał mu tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska Civi Honorario. 28 lutego 2017 odebrał tytuł „Człowieka Roku 2016 Tygodnika Solidarność”. W 2018 został odznaczony Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. W listopadzie 2018 został wyróżniony Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości. 25 lutego 2019 otrzymał Nagrodę Klubów „Gazety Polskiej” za rok 2018. 28 stycznia 2021 został uhonorowany Krzyżem Służby Niepodległości 21 listopada 2023 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”.
Przypisy
Linki zewnętrzne Krzysztof Szwagrzyk – profil na stronie Instytutu Pamięci Narodowej
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Zielonogórskiego Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Historycy IPN Kategoria:Laureaci nagrody Człowiek Wolności tygodnika Sieci Kategoria:Laureaci Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Kategoria:Ludzie Roku Gazety Polskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Strzegomiu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Dolnośląskiej Szkoły Wyższej we Wrocławiu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Urodzeni w 1964 Kategoria:Wiceprezesi IPN Kategoria:Wyróżnieni Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości