thumb|240px|Wnętrze kościoła Parafia Ewangelicko-Reformowana w Łodzi – łódzki zbór ewangelicko-reformowany, mieszczący się na skrzyżowaniu alej Politechniki i ulicy Radwańskiej, na Starym Polesiu w Łodzi, na terenie osiedla SIM Politechniczna. Proboszczem parafii jest pastor Semko Koroza.
Historia Pierwsi ewangelicy reformowani w okolicy Łodzi osiedli się w miejscowości Nowosolna, gdzie w 1849 roku powołano filiał parafii warszawskiej liczący około 53 osoby.
W samej Łodzi notowani są już w 1828 – było ich wtedy 4 rodziny liczące 10 osóbK. Woźniak, Miastotwórcza rola łódzkich ewangelików w l.1820-1939 [w]: Przeszłość Przyszłości. Z dziejów luteranizmu w Łodzi i regionie, Łódź 1998, s. 88.. Ich liczba powoli rosła: w 1847 roku było już 27 osób, w 1903 roku już 600 osób tego wyznaniaK. Stefański, Architektura Sakralna Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta 1821-1914, Łódź 1995, s. 113-117..
Parafia powstała w 1888 roku, skupiając mieszkańców Łodzi i okolic, będących pochodzenia polskiego, francuskiego, czeskiego (największa grupa) oraz niemieckiego (z Nowosolnej). W 1903 roku parafia pozyskała stałego duchownego, dzięki czemu nabożeństwa (po polsku i niemiecku) zaczęły odbywać się regularnie – czeska część zboru założyła swój własny, niezależny i do łódzkiej parafii należały 324 osoby.
Pierwsze plany budowy kościoła pochodzą z 1912 roku i projekty przedstawili Kazimierz Meisling, Władysław Marconi (sam ewangelik-reformowany) oraz Ignacy Stebelski. I wojna światowa, a potem kryzys gospodarczy uniemożliwiły wybudowanie własnego kościoła. W 1922 roku zamieszkał na stałe w Łodzi pierwszy pastor, Ludwik Zaunar i pod jego energicznym przywództwem przystąpiono do planów budowy kościoła, według zupełnie nowego planu architektonicznego.
Kościół Świątynia została wzniesiona w latach 1928–1932, według projektu K. Janiszewskiego sporządzonego w 1924 rokuMarek Budziarek, Łódzki Bedeker Wyznaniowy, Muzeum Historii Miasta Łodzi, Łódź 1998, . Jego architektura jest wzorowana na kościele ewangelicko-reformowanym w Wilnie (z 1830 roku) i Raśnie na Białorusi (z ok. 1835 roku). Fundusze na kościół pochodziły ze zbiórek wśród parafian (nie tylko łódzkiego zboru), ale także z darowizn łódzkiego magistratu i różnych firm, m.in. Elektrowni Łódzkiej i Pabianickich Zakładów Chemicznych. Plac pod budowę podarowała współwyznawczyni Jadwiga z Knollów Eugeniuszowa Geyrowa.
Budynek zwraca uwagę klasycznym portykiem z sześcioma kolumnami. W latach 80. XX wieku przeprowadzono remont budynku kościelnego oraz jego otoczenia. Położono m.in. marmurową posadzkę i zainstalowano organy.
Duchowni parafii w Łodzi 1888–1903 Fryderyk Jelen (administrator z Warszawy) 1903–1905 Władysław Semadeni (administrator z Żychlina) 1905–1910 Stefan Skierski (administrator z Warszawy) 1910–1918 Tomasz Tosio (administrator z litewskich Serejów) 1918–1922 Stefan Skierski (administrator z Warszawy) 1922–1936 Ludwik Zaunar (pierwszy miejscowy pastor) 1936–1941 Jerzy Jelen (duchowny wywieziony do Dachau) 1941–1945 kościół zamknięty 1945 Emil Jelinek (wyjechał do Czechosłowacji) 1945–1949 Kazimierz Ostachiewicz (repatriant z Wilna) 1949–1972 Jarosław Niewieczerzał 1972–1974 Zdzisław Tranda 1974–1989 Jerzy Stahl 1989–1991 Roman Lipiński 1991–1992 Marek Izdebski 1992–1995 Jerzy Stahl 2018-2022 wik. Michał Koktysz od 1992 Semko Koroza Z parafii w Łodzi wywodzi się także troje duchownych ewangelicko-reformowanych pracujących za granicą:
Kazimierz Bem (w Zjednoczonym Kościele Chrystusa w USA) Jarosław Kubacki (w Kościele Mennonickim w Królestwie Niderlandów) Julia Meason (w Kościele Szkocji w Wielkiej Brytanii)http://www.shapinsaykirk.info/meet-the-minister/
Znani parafianie Eugeniusz Bodo – aktor Benedykt Bornstein – filozof Witold Brodziński – prawnik Wiesław Gerlicz – poseł na Sejm II RP Jadwiga z Knollów Geyerowa (1862-1940) – żona fabrykanta, patronka budowy kościołaKazimierz Bem, Słownik biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Pastorzy i diakonisy Jednoty Małopolskiej i Jednoty Warszawskiej 1815-1939, Warszawa 2015, , OCLC 933503655. Adam Łysakowski – bibliotekarz Tomasz Piątek – pisarz i dziennikarz Witold Pogorzelski – matematyk Adam Próchnik – działacz społeczny Samuel Skierski – alpinista, rysownik, malarz Adolf Tochtermann – lekarz internista
Zobacz też cmentarz ewangelicko-reformowany w Łodzi kalwinizm
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Parafie Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP Kategoria:Zbory protestanckie w Łodzi Kategoria:Świątynie kalwińskie w Polsce