thumb|240px|Tx26-422 w Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji Tx26 typu W1A (Pińczów) – typ polskich parowozów wąskotorowych, budowanych w latach 1926–1928 w Pierwszej Fabryce Lokomotyw SA (Fablok) w Chrzanowie, zaliczonych następnie do serii PKP Tx26. Były to tendrzaki o układzie osi D, na tor o rozstawie 600 mm. Zbudowano sześć lokomotyw tego typu, z których dwie są zachowane jako eksponaty. Oprócz tego, do serii Tx26 zaliczono po 1961 roku odmienny parowóz Tx26-427 typu W2A.
Historia W 1925 roku Zarząd Pińczowskich Kolei Dojazdowych zamówił w Pierwszej Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie (Fablok) dwa parowozy na tor szerokości 600 mm, które miały być zdolne uciągnąć pociąg o masie 80 ton na wzniesieniu o nachyleniu 15‰ z prędkością 10 km/h. Ponieważ Fablok nie budował do tej pory lokomotyw wąskotorowych, zakupił dokumentację dwóch typów parowozów (o trzech i czterech osiach napędnych) na tor szerokości 760 mm w austriackiej fabryce StEG, z którą współpracował. Na podstawie dokumentacji lokomotywy czteroosiowej Biuro Konstrukcyjne Fabloku do połowy 1926 roku opracowało parowóz na tor szerokości 600 mm, o oznaczeniu fabrycznym W1A (W oznaczało parowóz wąskotorowy, A – cztery osie napędne, 1 – pierwszy projekt o takim układzie osi). Obie lokomotywy o numerach fabrycznych 149 i 150 zostały wyprodukowane i dostarczone w grudniu 1926 roku. Były to pierwsze lokomotywy wąskotorowe zbudowane w Polsce. Od zamawiającej kolei określano je jako typ „Pińczów”.. Ponieważ konstrukcja została uznana za udaną, kolej zamówiła dalsze cztery parowozy, zbudowane w 1927 (numery 175 i 176) i 1928 roku (numery 185 i 186).
W 1930 roku pińczowska kolej została przejęta przez Polskie Koleje Państwowe, wchodząc w skład Jędrzejowskiej Kolei Wąskotorowej. Lokomotywy otrzymały oznaczenia PKP serii D z numerami 1306-1309 i 1311-1312. Podczas II wojny światowej zostały przejęte przez Niemców i dalej tam służyły pod numerami 99 1588-1591 i 99 1593-1594. Jedynie parowóz 99 1591 (nr 176), uszkodzony w 1939 roku podczas bombardowania, został złomowany. Po wojnie używano ich w dalszym ciągu na kolei jędrzejowskiej. W 1947 roku zaliczono je do zbiorczej serii PKP Tx3, pod oznaczeniami Tx3-422 do 426. Tx3-426 został skasowany już w 1948 roku. Po przebudowie tej kolei na rozstaw toru 750 mm, przeprowadzonej do połowy lat 50., parowozy te wysłano na inne koleje. W 1954 roku parowóz Tx3-422 skierowano na Bydgosko-Wyrzyskie Koleje Dojazdowe, a już w 1950 roku pozostałe trzy na Mławską Kolej Dojazdową. W związku z przebudową także tej kolei na szerokość 750 mm, w 1961 roku Tx3-425 przesłano do Białośliwia na koleje bydgoskie, a Tx3-423 i 424 na Jarocińską Kolej Dojazdową. Od 1 stycznia 1961 roku zmieniono ich oznaczenie serii na ostateczne Tx26, według systemu oznaczania lokomotyw polskiego pochodzenia. Tx26-422 skreślono z inwentarza PKP 19 sierpnia 1978, a Tx26-423 – 7 marca 1978.
Obie pozostałe lokomotywy zachowano do celów muzealnych – Tx26-422 trafił do Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, a Tx26-423 został ustawiony na placu zabaw Ośrodka Wypoczynkowego Milicji Obywatelskiej w Kiekrzu, a następnie został przekazany Poznańskiemu Klubowi Modelarzy Kolejowych i po odnowieniu ustawiony jako pomnik na Kolejce Parkowej Maltanka w Poznaniu. W roku 2010 dzięki pracy wolontariuszy SPM Maltanka parowóz zyskał ciemnooliwkowe malowanie, jakie nosił na Jarocińskiej Kolej Dojazdowej.
Numer fabryczny/rokoznaczenia:1930-1939 (PKP)1940-1946 (DRG/PKP)1947-1961 (PKP)od 1961los Fablok 149/1926 D-1306 99 1588 Tx3-422 Tx26-422 eksponat od 1978 Fablok 150/1926 D-1307 99 1589 Tx3-423 Tx26-423 eksponat od 1973 Fablok 175/1927 D-1308 99 1590 Tx3-424 Tx26-424 skasowany 1968 Fablok 176/1927 D-1309 99 1591 – – skasowany 1940 Fablok 185/1928 D-1311 99 1593 Tx3-425 Tx26-425 skasowany 1973 Fablok 186/1926 D-1312 99 1594 Tx3-426 – skasowany 1948
Istniejące egzemplarze Tx26 – 422 – nieczynna; Eksponat w Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji
Tx26 – 423 – nieczynna; Eksponowany przy stacji początkowej Kolejki Parkowej Maltanka w Poznaniu.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Opis Tx26-423 na stronie „Wciąż pod parą...” Opis Tx26-423 na stronie SPM Maltanka
Kategoria:Parowozy PKP Kategoria:Parowozy wąskotorowe