Batalion KOP „Suwałki”

thumb Batalion KOP „Suwałki” – pododdział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Suwałkach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 10 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłego batalionu KOP „Suwałki” służbę graniczną pełniły pododdziały 10 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Formowanie i zmiany organizacyjne Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21–22 sierpnia 1924, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę. Jesienią 1927, w garnizonie Suwałki, w składzie 6 Półbrygady Ochrony Pogranicza został sformowany 29 batalion odwodowy.

Jednostką formującą był 41 pułk piechoty. Batalion składał się z trzech kompanii piechoty, plutonu łączności i plutonu ckm. Etatowo liczył 22 oficerów, 164 podoficerów i 501 szeregowców. W 1927 Inspektorat Graniczny Straży Celnej „Suwałki” przekazał rejon ochranianej granicy państwowej pod jurysdykcję Korpusowi Ochrony Pogranicza, a konkretnie batalionowi KOP „Suwałki”. Utworzono zatem strażnice KOP na granicy polsko-pruskiej i tym samym batalion stał się jedynym batalionem odwodowym posiadającym kompanię graniczną. Długość ochranianego przez batalion odcinka granicy wynosiła 70 kilometrów, a strażnicy 8 kilometrów. Odległość dowództwa batalionu od dowództwa brygady wynosiła 254 kilometry. Jako rozgraniczenie odcinka granicznego ze Strażą Graniczną przyjęto linię: słup graniczny nr 202 – Jankielówka – Podworonowo – Sucha Wieś.

W lipcu 1929 przyjęto zasadę, że bataliony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania. Obok nazwy geograficznej do 1931 stosowano również numer batalionu. W tym czasie batalion na uzbrojeniu posiadał 733 karabiny Berthier wz.1916, 44 lekkich karabinów maszynowych Bergmann wz. 1915 i 8 ciężkich karabinów maszynowych Hotchkiss wz.1914.

Po przeprowadzonej reorganizacji „R.2” w 1931 batalion składał się z dowództwa batalionu, plutonu łączności, kompanii karabinów maszynowych, dwóch kompanii strzeleckich i jako jedyny z batalionów odwodowych posiadał kompanię graniczną (kompania graniczna KOP „Filipów”). W listopadzie 1936 batalion etatowo liczył 17 oficerów, 62 podoficerów, 18 nadterminowych i 543 żołnierzy służby zasadniczej.

Rozkazem dowódcy KOP z 23 lutego 1937 została zapoczątkowana pierwsza faza reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza „R.3”. Batalion otrzymał nowy etat. Był jednostką administracyjną dla posterunku żandarmerii KOP „Suwałki”. W wyniku realizacji drugiej fazy reorganizacji KOP latem 1937 została zlikwidowana orkiestra batalionu.

W styczniu 1939 odcinek granicy polsko-niemieckiej, ochraniany dotychczas przez batalion KOP „Suwałki”, został przekazany Straży Granicznej.

Batalion KOP „Suwałki” został rozformowany w lutym i marcu 1939. Jednocześnie anulowane zostały tabele mobilizacyjne. Do czasu likwidacji batalion KOP „Suwałki” był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” miał w czasie mobilizacji alarmowej sformować III batalion 134 pułku piechoty oraz uzupełnić swoje stany do etatu wojennego. Zadanie przeprowadzenia mobilizacji III/134 pp przejął 41 Suwalski Pułk Piechoty.

Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko mjr / ppłk piech. Bogusław Kunc 29 X 1927 – 14 VIII 1928 komendant Korpusu Kadetów Nr 2 w Chełmnie ppłk piech. Edward Banaszak 23 VIII 1928Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 24 lipca 1928, s. 236. – 25 VI 1929 dowódca baonu KOP „Żytyń” mjr piech. Jan Józef Kraus 25 VI 1929 – 9 VIII 1930 (20 IX 1930) dowódca baonu podchorążych rezerwy piechoty nr 7-a w Jarocinie mjr piech. Wacław Zdrojewski 3 X 1930 (20 IX 1930) – 31 V 1933 (VI 1933) inspektor wf i pw w DOK III w Grodnie mjr / ppłk piech. Adam Józef Borkiewicz 31 V 1933Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 28 czerwca 1933, s. 143. – 24 XII 1935 (I 1936) dyrektor Muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze ppłk piech. Jan Światkowski 24 XII 1935 – 4 XI 1937 zastępca dowódcy pułku KOP „Głębokie” ppłk piech. Michał Osmola 4 XI 1937 – 17 II 1939 dowódca baonu KOP „Sejny” kpt. adm. (piech.) Jan Jarmiński 17 II – 31 III 1939 zastępca szefa Szefostwa Budownictwa KOP

+ Obsada personalna batalionu w I kwartale 1939Stanowisko etatowestopień, imię i nazwiskokolejny przydział służbowydowódca batalionuppłk piech. Michał Osmoladowódca baonu KOP „Sejny”adiutantkpt. piech. Stanisław Hałaczkiewicz41 ppkwatermistrzkpt. adm. (piech.) Jan JarmińskiSzefostwo Budownictwa KOPoficer płatnikkpt. int. Aleksander Kazimierz SiwkowskiSzefostwo Intendentury KOPlekarz medycynykpt. lek. Bolesław Euzebiusz Herchold5 Szpital Okręgowyoficer materiałowykpt. piech. Józef Antoni Ruschardowódca 2 kompanii km 41 ppdowódca kompanii granicznej „Filipów”kpt. piech. Jan Batorskidowódca kompanii szkolnej baonu KOP „Snów”zastępca dowódcy kompanii granicznejpor. piech. Kazimierz Krawieczaastępca dowódcy kompanii szkolnej baonu KOP „Snów”dowódca kompanii szkolnej-strzeleckiejkpt. piech. Roman Piotr Karolczykobwodowy komendant PW przy 41 ppdowódca plutonupor. piech. Franciszek Plisewiczdowódca plutonu w kompanii szkolnej baonu KOP „Snów”dowódca kompanii strzeleckiejkpt. piech. Czesław Michał Dąbrowakwatermistrz baonu KOP „Stołpce”dowódca plutonupor. piech. Janusz Paweł Chyczewskibaon KOP „Berezwecz”dowódca plutonupor. piech. Tadeusz Ludwik Makowskidowódca plutonu w 6/41 ppdowódca plutonupor. piech. Józef Pakuładowódca plutonu 1 kompanii szkolnej CSP KOPdowódca kompanii karabinów maszynowychkpt. piech. Marcin Borekdowódca 1 kompanii km 41 ppdowódca plutonupor. piech. Jan Wojciech Maksymowiczdowódca 8/41 ppdowódca plutonuchor. Józef Szczepanikdowódca plutonu baonu KOP „Stołpce”dowódca plutonu łącznościpor. piech. Jan Nepomucen Hübnerdowódca 2 kompanii granicznej baonu KOP „Delatyn”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Artur Ochał, Słownik oficerów i chorążych KOP w Suwałkach 1927-1939, Augustowsko-Suwalskie Towarzystwo Naukowe, Augustów.

(sygn.177/143 do 177/149.)

(sygn.177/133.) (sygn.177/132.) (sygn.177/132.)

Suwałki Kategoria:Formacje graniczne w Suwałkach Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1927 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Suwałkach Kategoria:Oddziały Brygady KOP „Grodno”