Łukasz Porębski (Porebius, Porembius, Porenbuis, Prebius, Prębowicz, Pothebius, Porrhebius) (ur. w Bydgoszczy, zm. 1 listopada 1637 w Krakowie) – polski malarz, uczeń Tomasza Dolabelli.
Życiorys Był synem mieszczan bydgoskich Jana i Anny. Od 1615 roku znajdował się na liście członków cechu malarzy w Bydgoszczy. W 1617 przeprowadził się do Krakowa, gdzie od 1621 figuruje na jako członek tamtejszego cechu malarzy. Według Janiny Ruszczycównej malarz w 1615 roku został wyzwolony w Krakowie na towarzysza sztuki, a w 1624 został członkiem cechu. W 1630 roku ufundował epitafium burmistrza bydgoskiego Marcina Orłowity w kościele parafialnym Św. Mikołaja i Marcina w Bydgoszczy.
Twórczość Jego malarstwo charakteryzowała skromna gama kolorystyczna – przeważały odcienie czerwieni i brązu oraz szarawej zieleni. Według Jana Samka malarz plastykę postaci wydobywał światłocieniem, realistycznie traktował figurę ludzką, a fizjonomie różnicował nadając im głębię indywidualnego wyrazu.
Pierwszą znaną jego pracą jest sygnowany przez niego obraz ołtarzowy Ukrzyżowanie wykonany dla kościoła Św. Marka w Krakowie. Od 1619 Porębski pracował na zlecenie zakonu kanoników regularnych laterańskich; dla nich namalował obrazy do kościoła Bożego Ciała w Krakowie: obrazy do ołtarza w kaplicy świętej Anny w kaplicy Arcybractwa Pięciu Ran Chrystusa obraz ołtarzowy Św. Anna Samotrzeć ufundowany przez skarbnika zakonu Jana Gelaznego Żorawskiego obraz do tego samego ołtarza, w predelli: Narodzenie Najświętszej Maryi Panny obraz do tego samego ołtarza, w zwieńczeniu: Nawiedzenie obraz w nawie południowej pt. Cuda bł. Stanisława Kazimierczaka (Uzdrowienie chorych); obraz w nawie północnej pt. Śmieć bł. Stanisława Kazimierczyka (1619); obraz do predelli ołtarza Św. Dziewic w nawie południowej z 1623 (niezachowany); obrazy do ołtarza Mariae Maioris (tryptyk przy łuku tęczy, po stronie epistoły) z 1624: od malowania Panny Marii we śrzodku (obraz powstały na podstawie pracy Marina de Vos) od tumby kędy s. Augustinus zł 10 (w predelli) od wierzchniej tablicy od czterech kardynałów, którzy są na skrzydłach z drugą stroną skrzydeł za dwa obrazy Salwadora i P. Marii tryptyk do ołtarza Salwadora z 1625 (po przeciwległej stronie łuku tęczy); obecnie zachowany jest jedynie obraz środkowy Sallwadora wykonany na wzór pracy Martina de Vos od malowania tumby złota zł 10 od czterech papieżów, którzy są na skrzydłach zł 20 od wierzchniej tablicy.. za drugą stronę skrzydeł za dwa posągi obraz w nawie północnej Iudicium Sanguinarium (Sąd Chrystusa w pałacu arcykapłana) z 1628, obraz inspirowany ryciną Adraene Collaerta, wg wzoru Martina de Vos; obraz Foelix Saeculum z pięcioma postaciami, które żyły w Krakowie w XV wieku i zmarły w opinii świętości: Janem Kantym, Szymonem z Lipnicy, Stanisławem Kazimierczykiem, Michałem Giedryciem, Świętosławem Milczącym. malowidła na drzwiach z 1626–1628 – na awersach z dwunastoma kwaterami przedstawiającymi aniołów niosących "Arma Christi" i rewersach ze scenami męki pańskiej i chwały Chrystusa. Drzwi wykonane były do mniejszej szafy Bractwa Najświętszego Sakramentu i Pięciu Ran w kaplicy Św. Anny.
Łukasz Porębski pracował również dla dawnego kościoła Reformatów w Krakowie, gdzie prawdopodobnie wykonał obrazy Uczta u Szymona i Powrót syna marnotrawnego. Dla kościoła polskiego Świętego Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie wykonał w 1621 roku obraz ołtarzowy Św. Kazimierz klęczący przed Matką Boską.
Łukasz Porębski został pochowany w dawnym kościele Reformatów na Garbarach w Krakowie, gdzie w przedsionku kościoła znajdowało się poświęcone mu epitafium ufundowane przez jego żonę z inskrypcją: Zeuxina i Apellesa ulubieniec, czciciel muz.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Artyści związani z Krakowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Bydgoszczy Kategoria:Polscy malarze renesansu Kategoria:Polscy malarze XVII wieku Kategoria:Zmarli w 1637