Konklawe 1-3 marca 1431 – pierwsze konklawe, jakie odbyło się po zakończeniu Wielkiej schizmy zachodniej. W jego wyniku papieżem został Eugeniusz IV.

Sytuacja w Kościele w chwili śmierci Marcina V Papież Marcin V, wybrany na konklawe podczas Soboru w Konstancji, zmarł 20 lutego 1431 roku. Podstawowym celem jego pontyfikatu było przywrócenie papiestwu autorytetu zachwianego w okresie tzw. niewoli awiniońskiej i Wielkiej schizmy zachodniej. Choć przestrzegał większości zobowiązań podjętych na Soborze w Konstancji (m.in. na 1431 rok zwołał kolejny sobór do Bazylei), jednak zdecydowanie przeciwstawiał się tezom koncyliarystów o wyższości soboru nad papieżem i bronił prymatu następcy św. Piotra w KościelePapal elections in the Fifteenth Century. The election of Pope Eugenius IV (1431). By Francis A. Burkle-Young.

Kolegium Kardynalskie, będące najbardziej uprzywilejowaną korporacją w Kościele, obawiało się ruchu koncyliarnego bodaj jeszcze bardziej niż sam papież. Już w Konstancji podważano przywileje kardynalskie np. ich wyłączność na wybieranie papieży. Z tego powodu większość kardynałów z niepokojem oczekiwała otwarcia obrad soboru bazylejskiego. Z drugiej strony Święte Kolegium walczyło także o większe uprawnienia do kontrolowania poczynań papieża i na tym tle dochodziło do konfliktu z Marcinem V, który bronił swoich uprawnień w sposób bardzo zdecydowany. Kardynałowie zgromadzeni na konklawe po jego śmierci chcieli wybrać człowieka, który z jednej strony będzie ostro sprzeciwiał się tendencjom koncyliarnym, a z drugiej będzie bardziej uległy wobec Kolegium Kardynalskiego.

Lista uczestników Święte Kolegium liczyło 22 członków, jednak aż trzech z nich nie było uznawanych za elektorów, gdyż do chwili śmierci Marcina nie otrzymali jeszcze insygniów kardynalskich. Spośród pozostałych dziewiętnastu kardynałów w konklawe wzięło udział czternastuLista uczestników zrekonstruowana w oparciu o podpisy na kapitulacji wyborczej podpisanej na tym konklawe. Annales Ecclesiastici, vol. 28, s. 90:

Giordano Orsini (nominacja kardynalska: 12 czerwca 1405) – kardynał biskup Albano; prymas Świętego Kolegium Kardynałów; penitencjariusz większy; komendatariusz opactwa terytorialnego Farfa Antonio Correr CanReg; Kardynał z BoloniiOd XIV do XVI wieku (a sporadycznie nawet i jeszcze później) rozpowszechniony był zwyczaj nazywania kardynałów (nawet w oficjalnych dokumentach) nie według ich imion i nazwisk, lecz według pseudonimów nawiązujących najczęściej do miejsca pochodzenia, diecezji lub kościoła tytularnego danego kardynała. (9 maja 1408) – kardynał biskup Porto e Santa Rufina Antonio Panciera; Kardynał z Akwilei (6 czerwca 1411) – kardynał prezbiter S. Susanna; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów; administrator diecezji suburbikarnej Tusculum; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Gabriele Condulmer CanReg; Kardynał ze Sieny (9 maja 1408) – kardynał prezbiter S. Clemente; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Maria in Trastevere Branda Castiglione; Kardynał z Piacenzy (6 czerwca 1411) – kardynał prezbiter S. Clemente Jean de la Rochetaillée; Kardynał z Rouen (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina; archiprezbiter bazyliki liberiańskiej; administrator archidiecezji Rouen i archidiecezji Besançon; komendatariusz opactwa terytorialnego S. Vincenzo al Volturno Louis Aleman CanReg; Kardynał z Arles (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Cecilia; administrator archidiecezji Arles Antonio Cassini; Kardynał S. Marcello (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Marcello; administrator diecezji Grosseto Juan Cervantes; Kardynał S. Pietro (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Pietro in Vincoli; administrator diecezji Tui Alfonso Carrillo de Albornoz (22 września 1408) – kardynał diakon S. Eustachio; komendatariusz kościoła prezbiterialnego Ss. IV Coronati; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; archiprezbiter bazyliki laterańskiej; administrator diecezji Sigüenzy Lucido Conti (6 czerwca 1411) – kardynał diakon S. Maria in Cosmedin; archiprezbiter bazyliki watykańskiej; protektor zakonu krzyżackiego Hugues de Lusignan; Kardynał z Cypru (24 maja 1426) – kardynał diakon S. Adriano; administrator archidiecezji Nikozji; komendatariusz opactwa terytorialnego Montevergine Ardicino della Porta; Kardynał z Novary (24 maja 1426) – kardynał diakon Ss. Cosma e Damiano Prospero Colonna (24 maja 1426) – kardynał diakon S. Giorgio in Velabro

Sobór w Konstancji uznał ważność nominacji kardynalskich wszystkich trzech obediencji okresu schizmy. Siedmiu elektorów było nominatami Marcina V, trzech – pizańskiego antypapieża Jana XXIII (Panciera, Castiglione i Conti), dwóch – rzymskiego papieża Grzegorza XII (Correr i Condulmer), a po jednym – rzymskiego papieża Innocentego VII (Orsini) i awiniońskiego antypapieża Benedykta XIII (Carillo).

Nieobecni Pięciu elektorów nie było obecnych w Rzymie: Pierre de Foix OFM (1414) – kardynał prezbiter S. Stefano al Monte Celio; administrator diecezji Comminges Niccolò Albergati OCarth; Kardynał S. Croce (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme; administrator diecezji Bolonia; legat papieski we Francji Henry Beaufort; Kardynał z Winchester (24 maja 1426) – kardynał prezbiter S. Eusebio; administrator diecezji Winchester; legat a latere w Anglii i Irlandii Domingo Ram CanReg; Kardynał z Léridy (24 maja 1426) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo; administrator diecezji Léridy Giuliano Cesarini; Kardynał S. Angelo (24 maja 1426) – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria; legat papieski w Niemczech

Kardynał Pierre de Foix został mianowany przez antypapieża Jana XXIII, pozostali byli nominatami Marcina V.

Kardynałowie bez uprawnień elektorskich Trzech kardynałów nominowanych przez Marcina V nie było uznawanych za pełnoprawnych członków Świętego Kolegium z uwagi na brak dopełnienia wszystkich obrzędów związanych z ich nominacją. Niedopuszczenie kardynała Domenico Capranici było jednak naruszeniem rozporządzenia Marcina V z 24 maja 1426, w którym nakazał dopuszczenie go do udziału w konklawe bez względu na to, czy jego nominacja zostanie upubliczniona do tego czasu:

Juan Casanova OP; Kardynał S. Sisto (8 listopada 1430) – kardynał prezbiter S. Sisto; administrator diecezji Elne Guillaume Ragenel de Montfort (8 listopada 1430) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Saint-Malo Domenico Capranica; Kardynał z Fermo (24 maja 1426) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata; administrator diecezji Fermo; gubernator Perugii i księstwa Spoleto

Wybór Eugeniusza IV Rozpoczęte wieczorem 1 marca w kościele S. Maria sopra Minerva konklawe okazało się jednym z najkrótszych w historii. 2 marca kardynałowie podpisali kapitulację wyborczą, która ograniczała prerogatywy elekta na rzecz Świętego Kolegium. Następnego dnia odbyło się głosowanie zakończone jednomyślnym wyborem kardynała Gabriela Condulmera na papieżaMandell Creighton: A History of the Papacy from the Great Schism to the Sack of Rome (1909), s. 165.. Elekt przybrał imię Eugeniusza IV i 11 marca został uroczyście koronowany przez protodiakona Alfonso CarilloSede Vacante 1431.

Przypisy

1431 Kategoria:Wydarzenia 1431