EVP (Electronic Voice Phenomena) – dźwięki zarejestrowane w postaci nagrań, zarówno cyfrowe jak i analogowe, o niezidentyfikowanym źródle i pochodzeniu. Są to mniej lub bardziej zniekształcone głosy ludzkie, wypowiadające pojedyncze słowa lub krótkie frazy. Zdarzały się również przypadki rejestracji dłuższych przekazów.
Badacze tego zjawiska, którzy wierzą w jego paranormalne pochodzenie, zakładają możliwość, że są to głosy osób zmarłych, przekazy psychiczne od samych badaczy, bądź też przekazy od inteligentnych istot niebędących ludźmi. Inni starają się wykazać, iż zjawisko to ma źródło całkowicie naturalne, brane są pod uwagę takie możliwości jak modulacja skrośna, interferencja od nadajników radiowych, oraz pareidolia – dążenie człowieka do odnajdywania znajomych sygnałów w bodźcach całkowicie losowych.
Termin EVP pojawił się po raz pierwszy w latach 70Portail d'informations. po określeniu Raudive Voices. To wcześniejsze określenie ma związek z Dr. Konsantinem Raudive, który w 1970 roku opublikował książkę o tym zjawisku pt. Breakthrough.
Historia Istnieje powszechne przekonanie, że pierwszym badaczem EVP był Thomas Edison. W latach 20. stwierdził on w wywiadzie, że pracuje nad urządzeniem umożliwiającym kontakt z osobami zmarłymi i informację tę podało wiele czasopism. Jednak kilka lat później oficjalnie przyznał, że był to tylko żart w stosunku do dziennikarza prowadzącego ten wywiad.
Przed 1980 Attila von Szalay był pierwszym człowiekiem oficjalnie uważającym, że zarejestrował głosy umarłych. Szalay wykonał sesje nagraniowe z Raymondem Baylessem na specjalnie przeznaczonym do tego oprzyrządowaniu, składającym się z mikrofonu umieszczonego w dźwiękoszczelnej kabinie, podłączonego do magnetofonu i głośnika. Na nagraniach znaleziono wiele dźwięków, które nie były słyszalne ani bezpośrednio podczas nagrywania, ani też przez podłączony do aparatu głośnik. Dodatkowo wiele z tych dźwięków zarejestrowało się wtedy, gdy w pomieszczeniu nie było w ogóle nikogo. Uznał więc, że zarejestrowane na taśmie głosy są głosami zmarłych. Praca ta została opublikowanaBayless, R (1959), Journal of the American Society for Psychical Research, 53, 1, 35–38 w 1959 roku. Bayless napisał potem książkę wydaną w 1979 roku pt. Phone Calls From the Dead (Telefony od zmarłych).
W 1959 roku szwedzki producent filmowy Friedrich Jürgenson zarejestrował podczas nagrywania śpiewów ptaków zniekształcony głos mężczyzny mówiącego po norwesku. Zainspirowany tym doświadczeniem wykonał całą serię nagrań, na których – jak twierdzi – usłyszał głos swojej zmarłej matkiBjorling, Joel (1998). Consulting Spirits: A Bibliography. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 68. .
Psycholog Konstantin Raudive, współpracujący z Jürgensonem, wykonał ok. 100 tys. podobnych nagrań, część z nich była prowadzona w laboratorium odizolowanym od fal elektromagnetycznych, aby wykluczyć możliwość przypadkowej detekcji sygnału radiowego. Nagrania zawierały łatwo identyfikowalne słowaFontana, David (2005). Is There an Afterlife: A Comprehensive Review of the Evidence. Hants, UK: O Books, 496. . Celem obiektywnego potwierdzenia przekazów, nagrania oceniali niezależni słuchacze, bez jakiejkolwiek sugestii co do ich treściSenkowski Analysis.
Od czasu publikacji nagrań, oryginalne ich interpretacje zostały poddane krytyce jako wysoce subiektywneSmith, E. L (1974), "The Raudive voices–Objective or subjective? A discussion", Journal of the American Society for Psychical Research, 68, 91–100, zwrócono uwagę również na to, że na zadawane podczas sesji nagraniowej "pytania" (które badacze EVP często "zadają" źródłu głosu) nagrane "odpowiedzi" nie miały w ogóle sensu.
Po 1980 W roku 1980 William ONeil skonstruował elektroniczne urządzenie nazwane The Spiricom. Podobno zostało ono skonstruowane według specyfikacji otrzymanej telepatycznie przez ONeila od George Müllera, zmarłego 6 lat wcześniej. ONeil twierdził na konferencjach prasowych, że był w stanie przeprowadzać dwustronną komunikację z duchami zmarłych. Specyfikacja udostępniona została publicznie, jednakże nie jest znany przypadek, aby to doświadczenie ktokolwiek skutecznie powtórzył.
W 1982 roku Sarah Estep założyła American Association of Electronic Voice Phenomena (AA-EVP). Rozpoczęła swoje badania w 1976 i – jak twierdzi – zarejestrowała setki przekazów od zmarłych przyjaciół, krewnych i innych osób, włączając w to wymienionego wyżej Konstantina Raudive, Beethovena, oraz istoty pozaziemskie.
W marcu 2003 roku, Alexander MacRae przeprowadził nagrania poprzez podłączenie osoby do specjalnego, skonstruowanego przez siebie urządzenia nazywanego ALPHA. MacRae wykazywał, że ALPHA potrafi zamienić odpowiedź skórno-galwaniczną organizmu ludzkiego w sygnał zbliżony do mowy. Nagrania zostały pozytywnie zidentyfikowane przez niezależnych niewtajemniczonych słuchaczy i wszyscy identyfikowali je jako autentyczne głosy o nieznanym pochodzeniu, których źródła nie można wyjaśnić naukowo.
Współcześnie Badania nad EVP są tematem setek stron internetowych, forów dyskusyjnych, istnieje sporo narodowych lub międzynarodowych grup badawczychGhost hunters in search of the paranormalNews for Dallas, Texas | Dallas Morning News | Breaking News for Dallas-Fort Worth | Dallas Morning News. Rozwój techniki umożliwił wielu badaczom użycie przenośnych cyfrowych urządzeń nagrywających.
Badacze dzielą się obecnie na typowych „poszukiwaczy duchów” (np. International Ghost Hunters Society prowadzi bibliotekę nagrań „głosów duchów”, zawierającą już ponad 1000 wyselekcjonowanych plików), oraz sceptycznych badaczy samego zjawiska EVP i zbliżonych fenomenów, (tzw. instrumental transcommunication).
Wśród badaczy są również zadeklarowani "surwiwaliści", czyli wierzący w możliwość obustronnego kontaktu ze zmarłymi tą technikąThe Campaign for Philosophical Freedom, a EVP traktują jako jeszcze jedną metodę typowego „wywoływania duchów”.
Paranormalne hipotezy Podmioty nie posiadające ciała: Przekazy od istot nieposiadających ciała (discarnate), np. dusz osób zmarłychAA-EVP:Electronic Voice Phenomena and Instrumental TransCommunication, które nie potrafią i nie mają możliwości komunikować się werbalnie z ludźmi, ale są w stanie zarejestrować swój przekaz nieznaną techniką poprzez urządzenia rejestrująceGroup analyzes paranormal activity. Percepcja pozazmysłowa: Przekazy zarejestrowane przez osoby żyjące bez ich wiedzy i zgody, poprzez nieznaną formę manipulacji energią i materią (np. przez osoby w stanie snuError Message). Podmioty pozaziemskie: Kontakt z istotami z innych wymiarów lub spoza Ziemi. Rola obserwatora: Przekazy nie są tworzone w momencie nagrywania, lecz w momencie pierwszego odsłuchania nagrania przez obserwatora (człowieka), co zgodnie z mechaniką kwantową powoduje wygaszenie superpozycji do określonego stanu w wyniku pomiaru.
Hipotezy naturalistyczne Aktualnie nie istnieją żadne „oficjalne” prace naukowe potwierdzające paranormalne wyjaśnienia EVP, istnieją jednak prace starające się wyjaśnić EVP naturalistycznie, np. jako:
Interferencje: Niektóre nagrania, zwykle wykonywane na urządzeniach zawierających obwody RLC, zawierają fragmenty transmisji rozgłośni radiowych, przypadkowo poddanych detekcji w urządzeniu nagrywającym (na przykład w wyniku wzrostu propagacji jonosferycznej). Możliwe są też interferencje z nadajników CB, radiostacji lotniczych, bezprzewodowych "nianiek" lub analogowych telefonów bezprzewodowych, zarówno poprzez przypadkową detekcję, jak też np. modulację skrośną. (Warunkiem jest modulacja amplitudy – AM) Pareidolia: Tą nazwą określa się zjawisko, gdy umysł ludzki błędnie interpretuje losowe bodźce (szum, przypadkowe dźwięki) jako coś znajomegoWiggins Arthur W. Wynn Charles M. (2001), "Quantum Leaps in the Wrong Direction: Where Real Science Ends ?and Pseudoscience Begins", National Academies Press, . W tym przypadku całkowicie przypadkowe zakłócenia lub interferencje są interpretowane przez ludzi jako nagrania głosów Zjawisko to dzieje się wtedy, gdy osoby słuchające nagrań starają się "na siłę" znaleźć w nich ludzkie głosy. Sporym argumentem za tą hipotezą jest fakt, że zwykle wszystkie nagrania i przekazy EVP rejestrowane są w tym języku, który rozumie nagrywający (nie zdarzały się przypadki, aby np. badacz z USA zarejestrował zdanie po polsku). Niektórzy autorzy wyjaśniają tak znaczną część zjawisk EVPJoe Banks "Rorschach Audio", the "Ghost Orchid" CD sleevenotes, PARC / Ash International, 1999Joe Banks "Rorschach Audio: A Lecture at The Royal Society of British Sculptors", Diffusion 8, pp. 2-6, Sonic Arts Network, 2000Joe Banks "Rorschach Audio: Ghost Voices and Perceptual Creativity", Leonardo Music Journal 11, pp. 77-83, The MIT Press, 2001Joe Banks "Rorschach Audio: Art and Illusion for Sound", Strange Attractor Journal 1, pp. 124-159, Strange Attractor Press, 2004 Apofenia: zjawisko podobne do pareidolii, jednak polegające na podświadomym, przypadkowym skojarzeniu dźwięku z głosem, bez nastawiania się na usłyszenie przekazu głosowegoApophenia definition – Medical Dictionary definitions of popular medical terms easily defined on MedTerms. Usterki techniczne: anomalie samych metod użytych do nagrywania dźwięku, jak np. szum pochodzący od wzmacniacza (wielu badaczy znacznie wzmacnia sygnał szukając głosów)Smith, Steven W. (2002) Digital Signal Processing – A Practical Guide for Engineers and Scientists, Newnes, Artefakty: skutki uboczne obróbki cyfrowej lub analogowej, np. wzmacniania, odszumiania nagrań, pochodzące z niedoskonałości algorytmów lub urządzeńJames Randi's Swift – June 9, 2006 Oszustwa: Pewna część publikowanych w internecie nagrań może być celowo sfabrykowana różnymi metodami.
Technika rejestracji EVP Badania nad EVP polegają najczęściej na nagrywaniu wielu godzin ciszy (z mikrofonu lub mikrofonów ustawionych w cichym, wytłumionym pomieszczeniu), a następnie szukaniu w tej ciszy dźwięków przypominających zniekształcone głosy ludzkie. W dobie komputerów nagrania wykonuje się najczęściej cyfrowo, a następnie ogląda wizualizację plików, wyłapując i odsłuchując fragmenty przewyższające przeciętny poziom nagrania.
EVP w kulturze masowej Film: Duch, Belzebub Szósty zmysł, Głosy Literatura: Legion (1983) autor: William Peter Blatty Pattern Recognition (2003) autor: William Gibson Muzyka: utwór „Example #22” – 2:59 z płyty Big Science autor: Laurie Anderson utwór „E.V.P.” – 5:43 z płyty Freetown Sound autor: Blood Orange utwór „Katharsis – Pandemonium” – 04:08 z płyty Katharsis (A Small Victory) grupy awangardowej Teatr Tworzenia, zrealizowany wraz z Markiem Szwedowskim. projekt Bass Communion – album: Ghosts on Magnetic Tape prowadzony przez Stevena Wilsona z Porcupine Tree
Przypisy
Linki zewnętrzne Stowarzyszenie badaczy EVP w USA
Kategoria:Zjawiska paranormalne