Karliczka (zwyczajna), karliczka (Zapornia pusilla) – gatunek małego ptaka wodnego z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący Eurazję, Australazję i Afrykę. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Podgatunki i zasięg występowania Karliczka zamieszkuje w zależności od podgatunku: Zapornia pusilla intermedia (Hermann, 1804) – karliczka (zwyczajna) – Europa Południowa i południowa część Europy Środkowej, Azja Mniejsza, Maghreb oraz Etiopia, dorzecze Konga, Kenia oraz Angola, Namibia, RPA i Madagaskar. Do podgatunku tego wlicza się też wyróżnianą niegdyś populację Z. p. obscura zamieszkującą Madagaskar. Populacje europejskie wędrowne. Zimują w Afryce. Wyjątkowo zalatuje do Polski i wyjątkowo się gnieździ. Do niedawna jedyny pewny przypadek gniazdowania miał miejsce w 1858 roku na Śląsku. W XX wieku odnotowano w Polsce kilka stwierdzeń, ale nie zostały one potwierdzone. Wzmiankowana w 1929 roku przez P. Münchberga obserwacja nad Wartą koło Trzebiszewa (woj. lubuskie) oraz stwierdzenie z kwietnia 1990 roku z Zakliczyna (woj. małopolskie) zostały w 2014 roku odrzucone przez Komisję Faunistyczną. W maju 2021 roku nagrano głos karliczki na Stawach Przemkowskich w woj. dolnośląskim. W czerwcu tego samego roku po raz pierwszy od 163 lat stwierdzono lęg na podmokłej łące w powiecie włodawskim na Lubelszczyźnie. Zapornia pusilla pusilla (Pallas, 1776) – karliczka azjatycka – Europa Wschodnia (od Dniestru) na wschód przez Azję Środkową do Azji Wschodniej – północnych Chin, Półwyspu Koreańskiego i Japonii, na południe po Iran i północne Indie, nieregularnie w Indonezji (Sumatra, północny Celebes). Zimuje w Indiach, Sri Lance, Indochinach, południowych Chinach i południowej Japonii, w Indonezji i na Filipinach. Zapornia pusilla mira (Riley, 1938) – karliczka białogardła – Borneo Zapornia pusilla mayri (Junge, 1952) – Nowa Gwinea Zapornia pusilla palustris (Gould, 1843) – karliczka australijska – południowo-wschodnia Nowa Gwinea, Australia i Tasmania Zapornia pusilla affinis (G.R. Gray, 1845) – Nowa Zelandia i Wyspy Chatham.

Morfologia Wygląd Samiec ma wierzch ciała zielonobrązowy z czarnymi plamkami. Boki głowy, szyję bez karku i pierś szaropopielate. Boki, brzuch i pokrywy podogonowe poprzecznie pręgowane w biało-czarnobrązowe pasy. Nogi różowe, cieliste lub lekko zielonkawe. Samica podobna do samca, lecz o wyraźnie bledszym spodzie ciała. Poszczególne podgatunki różnią się nieco między sobą: Z. p. intermedia jest największy, a pas prążkowania z brzucha sięga mu najbliżej piersi. Z. p. palustris jest mały i bledszy, Z. p. mira ma natomiast białe podgardle i pierś. Wymiary średnie długość ciała ok. 16–20 cmrozpiętość skrzydeł ok. 23–37 cmmasa ciała ok. 40–55 g

Ekologia i zachowanie thumb|Jajo z kolekcji muzealnej thumb|Krótki film przedstawiający żerującą karliczkę Biotop Jest to gatunek o bardzo wąskiej tolerancji na zmiany środowiska. Żyje wyłącznie na leżących w pobliżu wody, okresowo zalewanych łąkach porośniętych turzycami. Gniazdo Na ziemi, w pobliżu wody na niewielkim, niezalewanym wzniesieniu lub wysokiej kępie roślin. Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden (prawdopodobnie) lęg, składając w maju–lipcu (Europa), kwietniu–czerwcu (Północna Afryka), maju–sierpniu (Japonia), wrześniu–styczniu (Australia) lub tuż po porze deszczowej (strefa klimatów gorących) 4 do 11 jaj. Wysiadywanie, pisklęta Jaja wysiadywane przez okres 16 do 20 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta usamodzielniają się po 6 tygodniach. Pożywienie Owady i w niewielkim stopniu zielone części roślin.

Status, zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje karliczkę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji wstępnie szacuje się na 0,5–1,0 miliona dorosłych osobników. Organizacja BirdLife International w 2015 roku szacowała liczebność populacji europejskiej na 980–1400 tokujących samców. Ogólny trend liczebności populacji nie jest znany.

Zagrożeniem dla tego gatunku jest utrata i degradacja naturalnych siedlisk. Dużą śmiertelność w trakcie migracji powodują zderzenia z liniami energetycznymi i słupami wysokiego napięcia.

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()., jednak zgodnie z Polską czerwoną księgą zwierząt jest uznana za gatunek zanikły.

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Chruściele Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Madagaskaru Kategoria:Ptaki Nowej Zelandii Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Fauna Nowej Gwinei Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1776 roku Kategoria:Taksony opisane przez Petera Simona Pallasa