Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lipie – zabytkowy, późnogotycki kościół w centrum wsi Lipa (powiat jaworski).

Jednonawowy kościół z wieżą z XIV w. jest główną świątynią parafii w Lipie. Architektura Został wybudowany ok. 1330 r. z łamanego kamienia, obecnie jest otynkowany. Został przebudowany w XVII w. W wieży znajduje się dzwon z 1541 r. zdobiony późnorenesansowym ornamentalnym fryzem. W XVIII w. powiększono część okien. Jest to orientowana, jednonawowa, prosta budowla, ze sklepionym prezbiterium (sklepienie krzyżowo-żebrowe z ozdobnymi zwornikami)z wieżą od zachodu. W ścianie za ołtarzem znajduje się gotyckie sakramentarium – wnęka z piaskowcowym obramieniem o wykroju trójliścia.

Wyposażenie Najcenniejszym zabytkiem kościoła jest tryptyk z 1503 r., umieszczony w ołtarzu głównym (niedawno konserwowany w Krakowie). W szafie znajdują się figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem i apostołów Piotra i Pawła, którym poświęcone są także wyróżniające się poziomem artystycznym sceny malowane na awersach skrzydeł: Wręczenie kluczy św. Piotrowi i Ukrzyżowanie św. Piotra (po lewej) oraz Nawrócenie św. Pawła i Ścięcie św. Pawła. Na rewersach skrzydeł (widocznych po zamknięciu ołtarza) przedstawiono świętych: Jana Ewangelistę i Jana Chrzciciela (lewe, góra), Katarzynę i Dorotę (lewe, dół), Jakuba Większego i Andrzeja (prawe, góra) oraz Jadwigę i Elżbietę (prawe, dół). Brak jest predelli i zwieńczenia.

Ołtarz powstał na Śląsku, ale jego twórca nie jest znany. W scenie Wręczenia kluczy... wypisana jest data powstania dzieła.

Z innych elementów wyposażenia warto zwrócić uwagę na okrągłą tarczę z wielobarwnym herbem Zedlitzów i datą „1550”, umieszczoną na północnej ścianie prezbiterium, pod lożą. Prawdopodobnie jest to tarcza, którą podczas ceremonii pogrzebowej rycerza niesiono przed trumną.

W oknach znajdują się XIX-wieczne witraże. Witraż w oknie wschodniej ściany prezbiterium nawiązuje do górniczych tradycji wsi – przedstawia patronkę górników, św. Barbarę, z widocznymi w tle postaciami górników (w oknach nawy – św. Elżbieta i św. Antoni).

Barokowy ołtarz boczny pochodzi z XVIII w., z tego okresu są też 3 obrazy olejne – Zmartwychwstanie i Św. Jadwiga na chórze muzycznym oraz owalna Św. Rodzina na ścianie nawy. We wnętrzu XVII-wiecznej przybudówki wieży (z renesansowym portalem o łuku dwuramiennym) zachowała się polichromia sklepienia. Natomiast we wnętrzu kościoła (nawa, kruchta), na zewnętrznej ścianie wieży i w murze cmentarnym znajduje się 14 nagrobków rycerskich, głównie przedstawicieli rodziny Zedlitzów. Wyróżnia się płyta z herbem (we wnętrzu), całopostaciowy nagrobek rycerza (w kruchcie) i epitafium trojga dzieci z 1560 r. (w murze). Płyty m.in.: Ernsta von Zedlitza (1551–1610), żonatego z Anną, z herbami, von: ojcowskim: Ernsta Zedlitza (ojca, zm. 1558) matczynymi: Anny Mühlheim (matki, zm. 1573), Peterswald Ernsta von Zedlitz (1573–1620), syna Ernsta von Zedlitza (1551–1610) z herbami, von: ojcowskim: Ernsta Zedlitza (ojca, 1551–1610) matczynymi: Mühlheim (matki), Peterswald Charlotty von Studnitz (1701–1770), żony Georga Wilhelma von Reibnitza, z podpisanymi herbami, von: ojcowskimi: Hansa Georga Studnitza (ojca, 1666–1733), Ewy Baruth (1650–1722) matczynymi: Anny Tschammer (matki, 1673–1707), Anny Stosch (1649–1687) Siegmunda von Logau (zm. 1570), z płyciną z podpisanymi herbami, von: ojcowskimi, górny rząd: Logau (ojca), Seidlitz, Mühlheim, Reibnitz matczynymi, dolny rząd: Zedlitz, Euphemii Elbel, Hochberg, Tschammer

Przypisy

Linki zewnętrzne Kościół św. Piotra i św. Pawła na str. polska-org.pl

Kategoria:Kościoły w diecezji legnickiej Piotra i Pawła Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie jaworskim Kategoria:Architektura gotyku w województwie dolnośląskim