266px|thumb|right|Nagrobek książąt pomorskich w archikatedrze oliwskiej

Książęta gdańscy (pomorscy) (XI-XII w.) Daty panowania Władca Uwagi ok. 1046 Siemomysł Książę pomorski, znany jedynie z zapiski w Rocznikach altaichskich i dokumentu króla niemieckiego Henryka III z 1040 ok. 1060 – 1106 Świętobor I 1106 – ok. 1113 Świętopełk I

Pomorze Gdańskie jako część Polski (od XII w.) Bolesław III Krzywousty pokonał dwóch książąt pomorskich – sądzi się, że jednym z nich mógł być Świętopełk I. Od tego momentu datuje się podległość Pomorza Gdańskiego Polsce, zaś gwarantami zależności mieli być namiestnicy (z tytułem princeps), od drugiej połowy XII w. tworzący dynastię Sobiesławiców. W 1227 roku przyjęto tytuł dux Pomeraniae.

Dynastia Sobiesławiców Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi ?-ok. 1178 Sobiesław I gdański ok. 1178-1205/07 Sambor I gdański syn Sobiesława I ? – 1200/07 Grzymisław Prawdopodobnie syn lub wnuk Świętopełka I książę (namiestnik) świecki i lubiszewsko-tczewski ok. 1178-1213/20 Mściwoj I gdański(Mszczuj I) syn Sobiesława I oficjalnie zarządca Pomorza, od ok. 1178 w Białogardzie nad Łebą, od 1205/07 w całości księstwa, od ok. 1210 po Grzymisławie (teść?) w Świeciu i Lubiszewie, od 1210 lennik Danii (stan ten się nie utrzymał) 1213/20 1266 Świętopełk II Wielki syn Mściwoja I, razem z braćmi do ok. 1229, od ok. 1224 wydzielił bratu Warcisławowi I Świecie i Gniew, od 1227 z tytułem księcia, wydzielił braciom: Raciborowi Białogardę nad Łebą, a Samborowi II Lubiszewo i Tczew, 1230 – ok. 1260 w Świeciu, od 1235/6 w Słupsku i Sławnie, od ok. 1262 w Białogardzie nad Łebą, pełnił zwierzchnictwo oficjalne nad braćmi 1219/20-1230 Warcisław I świecki syn Mściwoja I razem z braćmi, od ok. 1224 w Świeciu i Gniewie, od 1227 z tytułem księcia 1219/20-ok. 1262usunięty Racibor białogardzki syn Mściwoja I razem z braćmi, od 1229 książę na Białogardzie nad Łebą 1219/20-1271usunięty Sambor II tczewski syn Mściwoja I razem z braćmi, od 1229 książę na Lubiszewie i Tczewie, od 1230 w Gniewie ok. 1260-1294(patrz niżej) Mściwój II(Mszczuj II) syn Świętopełka II w Świeciu, 1269-1271 lennik Brandenburgii, od 1266 formalny zwierzchnik Pomorza, 1269-1270 w niewoli, od 1271 w Gdańsku i Słupsku, od 1271 w Lubiszewie, Tczewie i Gniewie, od 1272 w Białogardzie nad Łebą, od 1273 w Wyszogrodzie 1266-1271usunięty Warcisław II gdański syn Świętopełka II w Gdańsku, Białogardzie, Słupsku i Sławnie, 1267 strata Sławna, 1269 strata Białogardy

Władcy Pomorza gdańskiego z dynastii Sobiesławiców (z uwzględnieniem podziałów dzielnicowych).

Sobiesław I gdańskinamiestnik pomorski1155-1177/80 Sambor I gdańskinamiestnik pomorski1177/80-1205 Mściwój I gdańskinamiestnik pomorski1205-1219/20 Świętopełk II Wielkinamiestnik pomorski 1219/20-1227ks. gdański 1227-1266 Warcisław IIks. gdański1266-1270 Mściwój IIks. pomorski1270-1294 Warcisław I świeckiks. świecko-lubiszewski1227-1227/33 Raciborks. białogardzki1233-1262 Sambor IIks. lubiszewski (tczewski)1233-1269 Mściwój IIks. świecki1255-1270

Zjednoczone Pomorze gdańskie (1271-1309) Dynastia Sobiesławiców

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi 1271 – 1294 Mściwój II(Mszczuj II) syn Świętopełka II

Dynastia Piastów Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi(wytłuszczono władztwa spoza dzielnicy) 1294 – 1296 Przemysł II z Piastów wielkopolskich usynowiony przez Mściwoja II, formalny koregent od 1282

od 1273 – książę poznański od 1279 – książę wielkopolski od 1295 – król Polski 1296usunięty Leszek inowrocławski z Piastów kujawskich usunięty, ale utrzymał się w Wyszogrodzie 1296 – 1299usunięty Władysław I Łokietek stryj Leszka inowrocławskiego prawny następca Przemysła II,

od 1267 – książę na Kujawach, od 1288 – w Sieradzu, 1289 – 1292 – książę sandomierski, od 1292 – lennik Wacława II, od 1294 – książę łęczycki, od 1296 – książę wielkopolski

Dynastia Przemyślidów Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi(wytłuszczono władztwa spoza dzielnicy) 1299 – 1305 Wacław II zięć Przemysła II od 1278 (1297) – król czeski od 1291 – książę krakowski od 1292 – książę sandomierski od 1299 – książę wielkopolski od 1300 – król Polski 1305 – 1306 Wacław III syn Wacława II 1305 – 1306 król czeski i polski, 1301 – 1305 król węgierski

Dynastia Piastów Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi(wytłuszczono władztwa spoza dzielnicy) 1306 – 1308/09ponownieusunięty Władysław I Łokietek stryj Leszka inowrocławskiego 1305 – 1320 – książę krakowski od 1314 – książę wielkopolski 1320 – 1333 – król Polski 1306 – 1309usunięty Przemysł inowrocławski bratanek Władysława I, brat Leszka namiestnik w Świeciu 1287 – 1314, 1320/24 – 1327 – książę inowrocławski potem książę sieradzki 1306 – 1309usunięty Kazimierz III gniewkowski bratanek Władysława I, brat Leszka namiestnik w Tczewie 1314 – 1347/50 – książę gniewkowski

Pomorze Gdańskie po 1308/1309 Od 1308/09 Pomorze Gdańskie przeszło pod panowanie zakonu krzyżackiego. Do Królestwa Polskiego powróciło w 1466 w wyniku wojny trzynastoletniej.

Wolne Miasto Gdańsk (1807-1814) – tytularny książę gdański Daty panowania Władca Uwagi 10 sierpnia 1808 -14 sierpnia 1820 François Joseph Lefebvre marszałek Francji – tytuł książęcy nadany przez Napoleona Bonaparte za zdobycie Gdańska w maju 1807 roku

Zobacz też książęta pomorscy historia Polski władcy Polski Piastowie

Bibliografia Bądkowski L., Samp W., Poczet książąt Pomorza Gdańskiego, Gdańsk 1974. Bruski K., Lokalne elity rycerstwa na Pomorzu Gdańskim w okresie panowania zakonu krzyżackiego, Gdańsk 2002. Myślenicki W., Pomorscy sprzymierzeńcy Jagiellończyków, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1979. Spors J., Podziały administracyjne Pomorza Gdańskiego i Sławieńsko-Słupskiego od XII do początków XIV w., Słupsk 1983. Śliwiński B., Poczet książąt gdańskich, Gdańsk 1997.

Kategoria:Historia Gdańska w średniowieczu !