Antoine Thomson d’Abbadie (ur. 3 stycznia 1810 w Dublinie, zm. 19 marca 1897 w Paryżu) – francuski podróżnik, badacz i uczony (geograf, etnolog, lingwista, astronom i fizyk). Założyciel misji katolickiej wśród plemion Galla, żarliwy katolik.
Życiorys Jego ojciec był Francuzem, a matka Irlandką; on sam uważał się za Baska i był gorliwym badaczem oraz propagatorem kultury baskijskiej. Jego młodszym bratem był Arnaud Michel d’Abbadie. W 1818 rodzina przeniosła się do Francji. Obaj bracia otrzymali staranną edukację w zakresie nauk przyrodniczych. Antoine uczył się w Muséum national d’histoire naturelle i w Collège de France.
W 1835 wyruszył w zorganizowaną przez Akademię Francuską podróż naukową do Brazylii. Jej rezultatem była wydana wiele lat później (1873) książka Observations relatives à la physique du globe faites au Brésil et en Éthiopie.
W wyprawie do Etiopii przygotowywanej w 1837 towarzyszył Antoine’owi młodszy brat Arnaud, który przedtem przebywał przez jakiś czas w Algierii. Wyprawa ta odbyła się w latach 1838–1848. W lutym 1838 bracia wylądowali w Massawie. Odtąd, podróżując czasem razem, czasem osobno, badali różne regiony Etiopii, także (jak Kaffa i Ennarea) najbardziej niedostępne i najmniej znane. Doświadczali wielu niespodziewanych przygód, wplątali się też w sprawy polityczne, w których zwłaszcza Antoine działał na rzecz Kościoła katolickiego i Francji. Starania d’Abbadiego i Kongregacji Rozkrzewiania Wiary doprowadziły do otwarcia w Etiopii misji katolickiej, a w 1848 wikariatu apostolskiego Galla (obecnie Harar).
Po zdobyciu wielu wartościowych informacji o geografii, geologii, archeologii i przyrodzie Etiopii, bracia powrócili do Francji w 1848 i zaczęli przygotowywać zgromadzone materiały do publikacji. Owocem badań kartograficznych i geodezyjnych Antoine’a było dzieło Géographie de l’Éthiopie (Paryż 1890), owocem badań językoznawczych Dictionnaire de la langue amarinna (słownik języka amharskiego, Paryż 1881). Między 1860 a 1873 ukazała się w Paryżu czterotomowa Géodésie d’Éthiopie ou Triangulation d’une partie de la Haute Éthiopie, gromadząca rezultaty badań topograficznych, pełna nowych wartościowych informacji i ilustrowana dziesięcioma mapami. Un Catalogue raisonné de manuscrits éthiopiens (Paryż 1859) stanowi przegląd i opis 234 manuskryptów etiopskich zgromadzonych przez d’Abbadiego. Opublikował wiele drobniejszych prac dotyczących np. geografii Etiopii, etiopskich monet (z poważniejszych wydał Monnaie d’Éthiopie, 1868) i starożytnych inskrypcji. Pod tytułem Reconnaissances magnétiques opublikował w 1890 zbiór gromadzonych w czasie podróży nad Morze Czerwone i do Lewantu obserwacji nad magnetyzmem. Ogólny obraz podróży obu braci daje opublikowana w 1868 przez Arnaud książka Douze ans dans la Haute Éthiopie. Ponadto Antoine przygotował wydanie Pasterza Hermasa z wersją łacińską.
Bardziej wyróżniający się z braci, Antoine, stał się przedmiotem ataków i kontrowersji dotyczących tak jego rezultatów badawczych, jak i działalności politycznej. Do jego oponentów należał angielski podróżnik Charles Tilstone Beke, który zakwestionował jego prawdomówność, zwłaszcza w opisie podróży do Kana. Czas i relacje kolejnych podróżników wykazały jednak, że d’Abbadie relacjonował fakty wiernie, a mylił się jedynie w niektórych konstatacjach, jak ta – szczególnie silnie podważana przez Bekego – że Nil Błękitny jest głównym źródłem Nilu.
Obaj bracia otrzymali w 1850 wielki medal paryskiego Towarzystwa Geograficznego (Société de Géographie), a Antoine został kawalerem Legii Honorowej i członkiem (najpierw korespondentem – 1852, potem rzeczywistym – od 1867) francuskiej Akademii Nauk. Zmarł w 1897. Swoją pirenejską posiadłość przynoszącą 40 000 franków rocznego dochodu wraz z Château d’Abbadie w Hendaye, który zaprojektował Viollet-le-Duc, zapisał Akademii Nauk, pod warunkiem, że do 1950 sporządzi ona katalog 500 000 gwiazd.
Wybrane prace Catalogue raisonné de manuscrits éthiopiens. Paris, 1859Catalogue raisonné de manuscrits éthiopiens. Monnaie d’Éthiopie. 1868 L’Abyssinie et le roi Théodoros. 1868L’Abyssinie et le roi Théodoros.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Dzieła d’Abbadiego: Lettre de M. Antoine d’Abbadie à lord Clifford sur l’Abyssimie Sur l’abolition de l’esclavage en Afrique
Kategoria:Francuscy fizycy XIX wieku Kategoria:Francuscy geografowie Kategoria:Francuscy astronomowie XIX wieku Kategoria:Francuscy językoznawcy Kategoria:Członkowie Francuskiej Akademii Nauk Kategoria:Etiopiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Dublinie Kategoria:Francuscy misjonarze katoliccy Kategoria:Osoby pochodzenia baskijskiego Kategoria:Francuzi pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Urodzeni w 1810 Kategoria:Zmarli w 1897