Dawid Przepiórka (ur. 22 grudnia 1880 w Warszawie, zm. w I poł. 1940 w Palmirach) – polski szachista i kompozytor szachowy pochodzenia żydowskiego, złoty medalista olimpijski, mistrz Polski, wicemistrz świata amatorów, działacz szachowyW. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom II, Warszawa 1987, s. 985 n..
Życiorys Syn Izraela Przepiórki, bogatego warszawskiego inwestora budowlanego i Dwojry (Debory) Kon, córki lubelskiego rabina Szneura Zalmana Ladiera. Uznawany był za „genialne dziecko” – w 1892 r. rozegrał pokazową partię z mistrzem Janem Taubenhausem, którą wygrał. W 1895 r. opublikował swoje pierwsze zadania (dwuchodówki) w „Kurierze Warszawskim”. Maturę uzyskał eksternistycznie w VI Gimnazjum Męskim w Warszawie. W latach 1903–1905 studiował na wydziale matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1905–1914 przebywał w Niemczech, kontynuując studia na uniwersytecie w Getyndze, a następnie w MonachiumW. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, 1987, s. 985 n.. Lata I wojny światowej spędził w Szwajcarii. Uzyskany na turnieju w Coburgu w 1904 r. tytuł mistrza pozwolił mu uczestniczyć w turniejach międzynarodowychW. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, 1987, s. 986..
W pierwszych dekadach XX wieku był uczestnikiem prestiżowych turniejów czołówki światowej. Największe indywidualne sukcesy odniósł w 1926 roku. Wygrał wówczas turniej w Monachium (przed Jefimem Bogolubowem i Rudolfem Spielmannem) oraz zwyciężył w pierwszych mistrzostwach Polski w Warszawie. W 1928 r. zajął II miejsce (za Maxem Euwe) podczas oficjalnych mistrzostw świata amatorów w Hadze, zdobywając tytuł wicemistrza świata.
Był członkiem polskiej „złotej” drużyny olimpijskiej, która w 1930 r. w Hamburgu zdobyła złote medale, a rok później w Pradze – srebrne. Przepiórka osiągnął bardzo dobre rezultaty, odpowiednio 9 pkt (z 13 partii) i 10 pkt (z 17 partii)OlimpBase..
Wśród miłośników szachów na całym świecie Przepiórka jest znany głównie jako autor kompozycji szachowych, specjalizujący się zwłaszcza w wielochodówkach. Opublikował około 160 zadań. Wychował wielu znanych problemistów, jego uczniami byli m.in. Marian Wróbel, Leon Tuhan-Baranowski i Aleksander GoldsteinDawid Przepiórka – Szachy w Polsce (szachypolskie.pl)..
Był również działaczem szachowym, stał na czele Komitetu Organizacyjnego, który doprowadził do powstania Polskiego Związku Szachowego. Był wieloletnim wiceprezesem Polskiego Związku Szachowego i mecenasem, który wspierał finansowo PZSZachPolski Związek Szachowy. Zarys historii szachów w Polsce, Autor opracowania Andrzej Filipowicz.. Redagował (od 1920) dział szachowy w „Tygodniku Ilustrowanym”, w „Kurierze Polskim” i „Dookoła Świata”. W latach 1926–1933 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Świat Szachowy”.
Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi w organizacji szachowej olimpiady w Warszawie w 1935 roku. W 1936 r. został pierwszym w historii Polakiem, który otrzymał tytuł Honorowego Członka Międzynarodowej Federacji SzachowejHonorary Members..
Podczas inwazji na Polskę w 1939 roku jego mieszkanie zostało zniszczone, a on przeprowadził się, aby dzielić mieszkanie z innym szachistą i swoim najbliższym współpracownikiem, Marianem Wróblem. W styczniu 1940 r. wraz z innymi miłośnikami szachów (ok. 30 osób, w tym Stanisław Kohn oraz Mojżesz Łowcki.) został aresztowany przez gestapo w kawiarni szachowej mieszczącej się w prywatnym mieszkaniu Franciszka Kwiecińskiego przy ulicy Marszałkowskiej 76 (róg Hożej). Cała grupa przebywała w areszcie śledczym przy ul. Daniłowiczowskiej. Tam Przepiórka wygłosił swój ostatni wykład poświęcony końcówkom: król i pion przeciwko królowi. Aresztowany wraz z Przepiórką Zygmunt Szulce kilka lat po wojnie opublikował wspomnienie o tych wydarzeniach„Szachy” 1949, nr 4, s. 41–42.. Podsumowując wywody Przepiórki, Szulce stworzył termin „linia Przepiórki”. Część szachistów przetrzymywanych na Daniłowiczowskiej została po kilku dniach wypuszczona. Osoby pochodzenia żydowskiego zostały przewiezione do więzienia Pawiak i w okresie styczeń–kwiecień 1940 rozstrzelane przez Niemców podczas masowych egzekucji w Palmirach.
Prócz niego w Palmirach zostali zabici również inni aresztowani u Kwiecińskiego szachiści: Stanisław Kohn, Achilles Frydman, Mojżesz Łowcki, Moryc Abkin i inż. Jakub Rabinowicz (zięć Dawida Przepiórki).
W 2023 Międzynarodowa Federacja Szachowa pośmiertnie odznaczyła Dawida Przepiórkę tytułem mistrza FIDE kompozycji szachowej..
Według retrospektywnego systemu Chessmetrics najwyżej sklasyfikowany był w lipcu 1929 r., zajmował wówczas 15. miejsce na świecieChessmetrics Player Profile: Dawid Przepiórka..
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (12 października 1937) „za zasługi na polu pracy społecznej”.
Turnieje pamięci Dawida Przepiórki Polski Związek Szachowy zorganizował turnieje szachowe (memoriały) pamięci Przepiórki w latach: w 1950 (Szczawno-Zdrój) – zwyciężył Paul Keres w 1957 (Szczawno-Zdrój) – zwyciężył Jefim Geller w 1983 (Warszawa) – zwyciężył Josif DorfmanChessBase Megabase 2010. w 2019 (Warszawa) – zwyciężył Alexey Kislinsky
Przypisy
Bibliografia Tomasz Lissowski, Jerzy Konikowski, Jerzy Moraś, Mistrz Przepiórka, Wydawnictwo Penelopa, Warszawa 2013, . Tadeusz Wolsza, Arcymistrzowie, mistrzowie, amatorzy... Słownik biograficzny szachistów polskich, tom I, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1995. W. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom II, Warszawa 1987, s. 985–988. „Łódź w Ilustracji”, 23 IX 1928, nr 39, s. 3 (na pokazie symultany z 22 najlepszymi łódzkim szachistami w lokalu Stowarzyszenia Miłośników Gry Szachowej w Łodzi). „Łódź w Ilustracji”, 17 V 1931, nr 20, s. 5 (podczas pokazu symultany z 26 łódzkimi szachistami w siedzibie oddz. łódzkiego Stow. Miłośników Gry Szachowej; 9.05.1931).
Linki zewnętrzne
„Linia Przepiórki”
Kategoria:Kompozytorzy szachowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary zbrodni w Palmirach Kategoria:Polscy działacze szachowi Kategoria:Polscy szachiści Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Szachiści XIX wieku Kategoria:Szachiści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Więźniowie Aresztu Centralnego przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1940