thumb|Kwiaty zatrwiana wrębnego thumb|Zatrwian zwyczajny Zatrwian (Limonium Mill.) – rodzaj roślin kwiatowych z rodziny ołownicowatych. Wyodrębnia się tu ok. 350 do ponad 600 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje rozległe obszary, głównie w strefach umiarkowanych obu półkul. Większość gatunków występuje w pasie od Wysp Kanaryjskich przez śródziemnomorski rejon Europy i Afryki do wschodniej Azji (Japonia, Tajwan). Nieliczne gatunki rosną w Ameryce Północnej i Południowej, południowej Afryce i Australii. Wiele gatunków jest odpornych na zasolenie gleb, toteż porastają solniska, przybrzeża słonych jezior i mórz. Przeważnie też dobrze tolerują suchy klimat i słabe gleby, w tym górskie. Są owadopylne.
Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne.
Morfologia Pokrój Przeważnie byliny o wysokości 10–70 cm, rzadko rośliny jednoroczne i (głównie z Wysp Kanaryjskich) krzewy do 1 m wysokości. Łodyga bywa oskrzydlona. Liście Pojedyncze, od 1 do 30 cm długości i 5–100 mm szerokości, zgrupowane w rozetę, zwykle skórzaste. Kwiaty Drobne (4–10 mm), pięciopłatkowe, przeważnie różowe, fioletowe lub purpurowe, tylko u nielicznych gatunków białe lub żółte. Zebrane po kilka w niewielkich kłosach na rozgałęzieniach łodygi. Pięć działek kielicha jest zrośniętych w 5-nerwową, papierzastą rurkę. Pręciki w liczbie 5 wyrastają z nasady płatków. Słupek z 5 szyjkami zakończonymi wąskimi znamionami. Owoce Jednonasienne, zamknięte w trwałym, papierzastym kielichu.
Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj z rodziny ołownicowatych (Plumbaginaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie ołownicowatych należy do podrodziny Staticoideae plemienia Staticeae. Wykaz gatunków
Zastosowanie Korzenie zatrwianu ze względu na dużą zawartość tanin były tradycyjnie wykorzystywane w garbarstwie (zwłaszcza L. gmelinii i L. latifolium), a także do produkcji czarnej, różowej, żółtej i zielonej farby stosowanej do barwienia skór i dywanów. Szereg gatunków cieszy się dużą popularnością w ogrodnictwie jako rośliny ozdobne.
Gatunki uprawiane w Polsce zatrwian dwunerwowy, z. dwużyłkowy Limonium binervosum (G.E.Sm.) C.E.Salmon zatrwian Gmelina Limonium gmelini (Willd.) Kuntze zatrwian Gougeta Limonium gougetianum (Girard) Kuntze zatrwian rozłożysty, z. gałęzisty Limonium ramosissimum (Poir.) Maire zatrwian stokrotkolistny Limonium bellidifolium (Gouan) Dumort. zatrwian szerokolistny Limonium latifolium (Sm.) Kuntze ≡ L. platyphyllum Lincz. zatrwian wrębny Limonium sinuatum (L.) Mill. zatrwian zwyczajny Limonium vulgare Mill.
Tradycyjnie zaliczane są tu także uprawiane gatunki, klasyfikowane współcześnie do odrębnych rodzajów (druga nazwa naukowa – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online): zatrwian Suworowa Limonium suworowii (Regel) Kuntze ≡ Psylliostachys suworowii (Regel) Roshkova zatrwian tatarski Limonium tataricum Mill. ≡ Goniolimon tataricum (L.) Boiss.
Przypisy
Bibliografia A. R. Horwood, 1919: British Wild Flowers – In Their Natural Haunts Vol2-4. The Gresham Publishing Co Wielka Encyklopedia Sowiecka, 1970-1977, hasło: Кермек.
Kategoria:Ołownicowate