thumb|Prządka z kądzielą przy kołowrotku (mal. Wilhelm Leibl, 1892) Kądziel – w przemyśle włókienniczym pęk włókien (lnianych, konopnych lub wełnianych) umieszczany na wrzecionie, na krążku przęślicy lub kołowrotku w celu wytworzenia przędzy.
Przędzeniem ręcznym zajmowały się najczęściej kobiety. Prządka wyciągała z kądzieli pasemka włókien i zwilżała je śliną, aby włókna lepiej się skręcały. Po przymocowaniu końcówki przędzionej nici do wrzeciona wprawiała go w ruch wirowy. Wrzeciono naprężało i skręcało nić. Do przędzenia używano później pierwszego urządzenia mechanicznego, jakim był kołowrotek.
Zwyczaj panujący w niektórych okolicach Polski wymagał, by pannie młodej wręczano kądziel na znak, iż odtąd przędzą wykonaną przez siebie będzie okrywać rodzinę.
To również staropolski określnik stopnia pokrewieństwa w linii żeńskiej („po kądzieli”).
Przypisy
Słownik języka polskiego (red. Mieczysław Szymczak). T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1978. Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1985, . Jadwiga Chruszczyńska, Ewa Orlińska-Mianowska: Tkaniny dekoracyjne, przewodnik dla kolekcjonerów. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2009, .
Kategoria:Tkactwo