Jednotarczowce, jednopłytkowce (Monoplacophora) – gromada morskich, reliktowych mięczaków charakteryzujących się pojedynczą, tarczowatą muszlą w kształcie stożka lub symetrycznej czapeczki frygijskiej – oraz seryjną powtarzalnością narządów.
Historia odkryć i występowanie Znanych jest ponad 30 gatunków żyjących współcześnie i kilkadziesiąt kopalnych. Do 1952 roku jednotarczowce uważane były za grupę wymarłą, znaną jedynie z wykopalisk od kambru do dewonu. W czasie drugiej z cyklu ekspedycji „Galathea” – duńskiej wyprawy na wschodni Ocean Spokojny, u zachodnich wybrzeży Kostaryki wyłowiono okaz współcześnie żyjącego jednotarczowca, opisanego później pod nazwą Neopilina galatheae. Od tamtej pory odkryto około 30 dalszych gatunków zamieszkujących wody poza granicami szelfu kontynentalnego. Większość z nich żyje w strefie abisalu Oceanu Spokojnego, niektóre na głębokościach przekraczających 6 tys. m p.p.m.
Budowa Jednotarczowce mają ciało o symetrii dwubocznej, spłaszczone grzbieto-brzusznie, w zarysie okrągłe lub owalne, osłonięte pojedynczą muszlą o skierowanym do przodu wierzchołku. Długość ciała mieści się w przedziale od 1 do 67 mm. Głowa jest słabo wyodrębniona (szczątkowa). Po stronie brzusznej znajduje się kolista, szeroka noga przypominająca przyssawkę. Płaszcz jest krótki. Systemy mięśni mają skomplikowaną organizację. Niektóre narządy jednotarczowców są powielone – mięśnie grzbieto-brzuszne, nefrydia, gonady i ktenidia.
Biologia i ekologia Są to zwierzęta rozdzielnopłciowe. Biologia rozwoju jest słabo poznana. Odżywiają się detrytusem, okrzemkami, otwornicami i gąbkami. thumb|Muszle Helcionopsis striata
Systematyka Gromada Monoplacophora – jednotarczowce Rząd † Cyrtonellida Rząd † Hypseloconida Rząd Tryblidiida Rodzina Neopilinidae rodzaj Adenopilina rodzaj Laevipilina rodzaj Monoplacophorus rodzaj Neopilina rodzaj Rokopella rodzaj Veleropilina rodzaj Vema Rodzina Micropilinidae rodzaj Micropilina Rodzina †Tryblidiidae rodzaj †Tryblidium
Przypisy