thumb|Grób Antoniego Marianowicza na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym thumb|Tablice upamiętniające miejsce zamieszkania Antoniego Marianowicza i Hanki Bielickiej Antoni Marianowicz, właśc. Kazimierz Jerzy Berman (ur. 23 grudnia 1923 albo 4 stycznia 1924 w Warszawie, zm. 3 czerwca 2003 tamże) – polski poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz i satyryk.
Życiorys Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej wyznania ewangelicko-reformowanego. Był synem przedsiębiorcy Gustawa Bermana (1885–1941) i Natalii Pauliny z domu Brin. Ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, egzamin maturalny zdając w 1942 na tajnych kompletach w warszawskim getcie. Tam też zaczął studiować prawo na kursach adwokata Mieczysława Ettingera. W lipcu 1942 wydostał się z matką z getta (ojciec zmarł w 1941), używając fałszywych dokumentów na nazwisko Mieczysław Chmielewski, a później Antoni Marianowicz, które oficjalnie przybrał po zakończeniu wojny.
Po wojnie, od lutego 1945 mieszkał w Łodzi i pracował w agencji prasowej Polpress. W tym czasie rozpoczął współpracę z satyrycznym tygodnikiem „Szpilki”. W 1946 wyjechał do Brukseli jako korespondent Polskiej Agencji Prasowej, a później jako attaché Poselstwa RP w Brukseli. W 1947 wstąpił do PPR, a później PZPR, pozostając jej członkiem do 1980.
Do Warszawy wrócił w 1948, pracując jako redaktor „Przeglądu Międzynarodowego” i „Szpilek”. Od 1955 utrzymywał się z pisarstwa. Przekładał utwory literackie anglosaskie i niemieckojęzyczne, zajmował się adaptacjami sztuk teatralnych i musicali dla teatrów komediowych i muzycznych (m.in. warszawskiej Syreny), przez wiele lat współpracując z Januszem Minkiewiczem; przetłumaczył sztuki: My Fair Lady, Człowiek z La Manchy, Hello, Dolly i Skrzypek na dachu. Pisał teksty satyryczne dla radiowych, telewizyjnych i estradowych kabaretów, m.in. teatrzyku Jeremiego Przybory Eterek, kabaretu Stańczyk, programu telewizyjnego Wielokropek i Delikatesy. Był autorem telewizyjnych przedstawień i szopek noworocznych. Jeremi Przybora z myślą o Marianowiczu napisał piosenkę „Kaziu, zakochaj się” dla Kabaretu Starszych Panów.
Należał do wielu stowarzyszeń twórczych, m.in. Związku Literatów Polskich, PEN Clubu, Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, w latach 1974–1978 będąc jego wiceprzewodniczącym, od 1984 do 1992 – członkiem zarządu, a od 1996 aż do śmierci w 2003 – prezesem.
Był trzykrotnie żonaty; jego trzecią żoną została dziennikarka Margarita Rajewa.
Zmarł w Warszawie, pochowany 9 czerwca 2003 na cmentarzu ewangelicko-reformowanym (kwatera W-5-5).
Twórczość Tworzył głównie formy satyryczne: wiersze, utwory estradowe, opowiadania; wydał kilkanaście zbiorów ze swoją twórczością. Napisał, przetłumaczył lub zaadaptował na scenę 45 utworów, wśród których można znaleźć można takie tytuły jak: Arszenik i stare koronki, Madame Sans-Gêne, My Fair Lady, Hello Dolly!, Zorba. Przełożył na język polski humoreski i opowiadania Marka Twaina, purnonsensowe wiersze Edwarda Leara i Lewisa Carrolla, a także Alicję w Krainie Czarów – w jego twórczości, zarówno translatorskiej, jak i własnej, sporą część stanowiły utwory dla dzieci. Antoni Marianowicz jest także autorem wspomnień: Pchli targ (WRiTV, Warszawa 1991), Życie surowo wzbronione (Czytelnik, Warszawa 1995), Polska, Żydzi i cykliści. Dziennik roku przestępnego 1996 (Iskry, Warszawa 1999), Wyciąg na szklaną górę. Dziennik roku przestępnego 2000 (Sens, Poznań 2002). Wydał również kryminał Igranie z ogniem (1964) w serii Z jamnikiem.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (28 sierpnia 1998) „za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w działalności artystycznej”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1974)Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia PolskiKazimierz Jerzy Antoni «Antoni Marianowicz» Berman M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2025-05-08]. Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi (19 lipca 1946) „za działalność propagandowo prasową”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (12 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 12 stycznia 1955 r. nr 0/105 - na wniosek Zarządu Głównego Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”. Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1978)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 15 lipca 1978, s. 8. Medal Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (1988, 1998) Honorowa Odznaka ZAiKS-u (1978)
Nagrody Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za Szopkę Sylwestrową w TV (1963) Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za całokształt twórczości telewizyjnej w dziedzinie małych form satyrycznych (1965) Nagroda Specjalna ZAiKS-u (1998)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z kalwinizmem w Polsce Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy autorzy powieści kryminalnych Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2003 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady