Huta Bankowa – huta stali i żelaza w Dąbrowie Górniczej.
Historia Huta została zbudowana we wsi Dąbrowa w latach 1834–1840 przez Bank Polski, od którego pochodzi jej nazwa; w 1843 przeszła pod zarząd reaktywowanego Wydziału Górnictwa przy Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, w 1877 – w ręce kapitału francuskiego. Była największym zakładem metalurgicznym w granicach Imperium Rosyjskiego, pierwszą hutą Królestwa Polskiego stosującą w produkcji koks. Jej robotnicy uczestniczyli wielokrotnie w akcjach strajkowych i walkach rewolucyjnych, zwłaszcza podczas rewolucji 1905–1907 (m.in. lokaut i strajk w lipcu 1905, kierowany przez Feliksa Dzierżyńskiego).
W latach 1952–1990 nosiła nazwę „Huta im. Feliksa Dzierżyńskiego”.
Obecnie działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jest podmiotem zależnym kontrolowanej przez Romana Karkosika „Alchemii”. Produkuje wyroby walcowane długie, obręcze kolejowe i tramwajowe, pierścienie kutowalcowane, odkuwki oraz inne.
Powstanie Huty Bankowej spowodowało powstanie osiedla dla pracujących w niej robotników, Zostało one zaprojektowane przez Fryderyka Lempego - naczelnika Wydziału Górnictwa Rządowego Banku Polskiego. Siatka ulic, którą wyznaczono od 1837 roku stanowi obecnie centrum miasta zamykające się ul.Jana III Sobieskiego, Aleją Tadeusza Kościuszki i ul. Legionów Polskich. Osiedle to miało wyznaczony plan centralny przy wejściu do huty, w kolejnych latach wzbogaciło się o budynek Resersy (1895), dom handlowy PPS (1929) przy obecnej ulicy 3 Maja oraz siedziby poczty głównej (1935) przy Alei Tadeusza Kościuszki i ulicy Jana Sobieskiego. Na osiedlu wybudowano gmach Zarządu Zachodniego Okręgu Górniczego (1842), obecnie mieści on Muzeum Miejskie „Sztygarka”.
Zobacz też Armata z Huty Bankowej Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Strajk w Hucie Bankowej w roku 1897
Kategoria:Bank Polski (Królestwo Kongresowe) Bankowa Kategoria:Huty stali Kategoria:Huty żelaza Kategoria:Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Kategoria:Przedsiębiorstwa w Dąbrowie Górniczej Kategoria:Obiekty budowlane w Dąbrowie Górniczej Kategoria:Zakłady przemysłowe w Królestwie Kongresowym