Völkischer Beobachter (pol. „Obserwator Ludowy”) – niemiecka gazeta, od 1920 organ prasowy Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).
Historia Pismo powstało w 1901 jako lokalny tygodnik w Monachium i początkowo ukazywał się jako Münchner Beobachter („obserwator monachijski”) o charakterze głównie sensacyjnym. W czerwcu 1918, po śmierci dotychczasowego właściciela – Franza Ehera, wdowa po nim sprzedała pismo za 5 tysięcy marek Rudolfowi von Sebottendorfowi i tygodnik przeszedł na własność Towarzystwa Thule. W sierpniu 1919 pismo zostało przemianowane na Völkischer Beobachter, a we wrześniu tego roku wydawnictwo Franz Eher i spadkobiercy zostało przekształcone w spółkę. Od 1920 tygodnik związany był z ruchem narodowosocjalistycznym, a w 1921 Adolf Hitler formalnie stał się jego właścicielem, płacąc za tytuł 100 tys. marek. Pierwszym redaktorem naczelnym został Dietrich Eckart. Od tego czasu przyjął wyraźnie antysemicki profil.
Völkischer Beobachter początkowo miał charakter tygodnika, a od 8 lutego 1923 roku Adolf Hitler — przy wsparciu finansowym Ernsta Hanfstaengla — przekształcił pismo w dziennik. Jako organ NSDAP pismo nosiło podtytuł Organ bojowy narodowosocjalistycznego Ruchu Wielkich Niemiec (niem. Kampfblatt der nationalsozialistischen Bewegung Großdeutschlands). Stanowisko redaktora naczelnego objął Alfred Rosenberg, który publikował na jego łamach artykuły o charakterze rasistowskim i antyżydowskim, propagując ideologię nazistowską oraz koncepcję „rasy nordyckiej”. Istotną rolę w funkcjonowaniu gazety odgrywał także Max Amann, odpowiedzialny za jej kwestie finansowe, który pozostawał w sporze z Rosenbergiem co do linii redakcyjnej pisma — pierwszy koncentrował się na dochodach, drugi na propagandzie ideologicznej.
Bezpośrednio po nieudanym puczu monachijskim (8–9 listopada 1923) na pierwszej stronie gazety opublikowano nagłówek ogłaszający „triumf Hitlera”. Egzemplarz tego wydania sprzedawano za osiem miliardów marek niemieckich, co stanowi ilustrację skrajnej hiperinflacji w Niemczech w tym okresie. Później tygodnik przestał się ukazywać. Wznowienie tytułu nastąpiło w 1925, po wyjściu Hitlera na wolność z więzienia.
Druk odbywał się w wydawnictwach Franz-Eher-Verlag i Münchner Buchgewerbehaus M. Müller & Sohn. Völkischer Beobachter stał się symbolem narodowosocjalistycznej propagandy. Druk gazety trwał do końca kwietnia 1945, ostatni numer nosił datę 30 kwietnia.
Nakład: ok. 1921 – 8 tys. egzemplarzy 1923 – 25 tys. egzemplarzy 1931 – 120 tys. egzemplarzy 1944 – 1,7 mln egzemplarzy
Od lipca 1926 NSDAP wydawała także Illustrierter Beobachter, w którym Hitler w latach 1928–1930 pisał regularnie w rubryce Polityka tygodnia.
Przypisy
Kategoria:Czasopisma w języku niemieckim Kategoria:Czasopisma wydawane od 1920 Kategoria:Czasopisma wydawane do 1945 Kategoria:Dzienniki w Niemczech Kategoria:Niewydawane czasopisma niemieckie Kategoria:Prasa w Monachium Kategoria:Prasa w III Rzeszy Kategoria:Propaganda nazistowska